Σε αναταραχή οι παγκόσμιες αγορές, την ίδια ώρα που το Χρηματιστήριο Αθηνών διατηρεί ακόμα τις άμυνες του μετά το νέο επεισόδιο του εμπορικού πολέμου μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ με φόντο την Γροιλανδία, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντ. Τραμπ απειλεί με νέους δασμούς 8 ευρωπαϊκές χώρες.
Οι απειλές Τραμπ για επιβολή δασμών έρχονται να προκαλέσουν αναταραχές στις ευρωπαϊκές αγορές που βρίσκονται σε ανοδική πορεία, έχοντας υπεραποδώσει έναντι των αμερικανών μετοχών, καθώς οι επενδυτές κατευθύνθηκαν σε διάφορους περιφερειακούς κλάδους, ενώ και οι προοπτικές είχαν ενισχυθεί από την αύξηση των δημοσιονομικών δαπανών στη Γερμανία, τα χαμηλότερα επιτόκια και τις προσδοκίες για βελτίωση της κερδοφορίας.
Εάν ο Τραμπ υλοποιήσει την απειλή για την πλήρη επιβολή δασμών ύψους 25%, αυτό θα μπορούσε να μειώσει τις εξαγωγές των στοχευμένων χωρών προς τις ΗΠΑ έως και κατά 50%, με τη Γερμανία, τη Σουηδία και τη Δανία να είναι οι πλέον εκτεθειμένες.
Τριγμοί στις αγορές Ευρώπης και ΗΠΑ
Σε παγκόσμιο επίπεδο επικρατεί κλίμα αποστροφής προς το ρίσκο (risk-off), το οποίο έχει οδηγήσει σε πτώση τις μετοχές στις παγκόσμιες αγορές, καθώς οι αναλυτές σημειώνουν πως ο Τραμπ έχει κλιμακώσει τις εμπορικές εντάσεις σε «μια εντελώς νέα διάσταση — λιγότερο καθοδηγούμενη από την οικονομική λογική και περισσότερο από πολιτικά κίνητρα».
Είναι χαρακτηριστικό πως αυτή την ώρα (13:30) ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx 600 υποχωρεί κατά 1,30% στις 606 μονάδες, και ο έτερος πανευρωπαϊκός δείκτης Eurostoxx 50 καταγράφει απώλειες 1,63% στις 5.931 μονάδες.
Στις επί μέρους ευρωπαϊκές αγορές, ο DAX στη Φρανκφούρτη σημειώνει απώλειες 1,23% στις 24.966 μονάδες, ενώ ο CAC 40 στο Παρίσι υποχωρεί κατά 1,55% στις 8.130 μονάδες. Πτώση 0,59% για τον FTSE 100 στο Λονδίνο στις 10.174 μονάδες.
Στον ευρωπαϊκό Νότο, ο ΙΒΕΧ στη Μαδρίτη καταγράφει απώλειες 0,62% στις 17.566 μονάδες, ενώ ο ΜΙΒ στο Μιλάνο υποχωρεί κατά 1,64% στις 45.047 μονάδες.
Από την πλευρά του ο Γενικός Δείκτης του Χρηματιστηρίου Αθηνών με στήριξη και από τις τράπεζες δείχνει αντιστάσεις στις εξωτερικές πιέσεις σημειώνοντας απώλειες 0,23% στις 2.240,37 μονάδες.
Ωστόσο και στις ΗΠΑ οι αγορές βρίσκονται υπό πίεση μετά τις νέες απειλές Τραμπ, παρά το γεγονός ότι η Wall Street θα είναι κλειστή σήμερα λόγω των εορτασμών για την Ημέρα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.
Τα futures των αμερικανικών μετοχών να κινούνται πτωτικά, με του Dow Jones να υποχωρούν κατά 0,94%, τα futures του S&P 500 σημειώνουν απώλειες 1,13%, ενώ τα futures του Nasdaq 100 καταγράφουν πτώση 1,48%.
Νέες προκλήσεις από Τραμπ με φόντο την Γροιλανδία
Η νέα ένταση μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ κλιμακώθηκε μετά την ανακοίνωση του Τραμπ ότι από την 1η Φεβρουαρίου θα επιβληθούν δασμοί 10% σε προϊόντα από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι θα αυξηθούν στο 25% τον Ιούνιο, εκτός αν επιτευχθεί συμφωνία για την αγορά της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ.
Η απειλή συνδέθηκε άμεσα με την απόφαση των χωρών αυτών να συμμετάσχουν σε περιορισμένες ασκήσεις στρατιωτικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ στην ημιαυτόνομη περιοχή.
Οι εξελίξεις προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη, με αξιωματούχους να εξετάζουν πιθανά αντίμετρα απέναντι στην αμερικανική στάση, προκαλώντας αναταραχή στις ευρωπαϊκές αγορές, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ χρησιμοποιεί τους δασμούς ως «όπλο».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για μια ενδεχόμενη εμπορική σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εξετάζοντας την επιβολή δασμών σε αμερικανικά προϊόντα συνολικής αξίας 93 δις. ευρώ. Η κίνηση αυτή θα ενεργοποιηθεί εφόσον ο Ντόναλντ Τραμπ υλοποιήσει την πρόθεσή του να επιβάλει οριζόντιο δασμό 10% στα ευρωπαϊκά προϊόντα από την 1η Φεβρουαρίου.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες μελετούν και άλλα εργαλεία αντίδρασης πέρα από τους δασμούς, αν και προτεραιότητα παραμένει η εξεύρεση λύσης μέσω της διπλωματίας. Την Κυριακή, εκπρόσωποι όλων των κρατών-μελών της ΕΕ ξεκίνησαν συντονισμένες διαβουλεύσεις για τα πιθανά επόμενα βήματα.
Εντός της εβδομάδας αναμένεται έκτακτη σύνοδος κορυφής στις Βρυξέλλες, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα εξετάσουν συγκεκριμένα σενάρια αντιποίνων. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπογράμμισε δημόσια ότι η Ένωση στέκεται ενωμένη στο πλευρό της Δανίας και της Γροιλανδίας και είναι έτοιμη να αντιδράσει σε κάθε προσπάθεια πολιτικής ή οικονομικής πίεσης.
Οι δηλώσεις Τραμπ πυροδότησαν έντονες αντιδράσεις από τους Ευρωπαίους ηγέτες. Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου χαρακτήρισε τις δηλώσεις Τραμπ αβάσιμες, ενώ η σουηδική κυβέρνηση ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να υποκύψει σε πιέσεις. Από τη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν έκανε λόγο για απαράδεκτη στάση και αναμένεται να ζητήσει την ενεργοποίηση του πιο αυστηρού μηχανισμού εμπορικής άμυνας της ΕΕ, του λεγόμενου εργαλείου κατά του εξαναγκασμού.
Το εμπορικό όπλο της ΕΕ που απειλεί τις ΗΠΑ
Καθώς οι ΗΠΑ επιμένουν στην επιθετική ρητορική απέναντι στην ΕΕ, με τον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να απορρίπτει τις ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις για αναστολή της συμφωνίας που είχε επιτευχθεί πέρυσι, η Γαλλία έχει ρίξει στο τραπέζι και το όπλο της ενεργοποίησης του Μηχανισμού Αποτροπής Μέσων Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument, ACI).
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών σε δηλώσεις του, ανέφερε χαρακτηριστικά πως «οι Ευρωπαίοι εκπέμπουν αδυναμία, οι ΗΠΑ εκπέμπουν ισχύ», και τόνισε ότι «οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συμμορφωθούν τελικά και θα κατανοήσουν ότι χρειάζονται να βρίσκονται υπό την ομπρέλα ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών».
Η Γαλλία έχει ήδη ανακοινώσει την πρόθεσή της να ζητήσει την ενεργοποίηση του μηχανισμού, που υιοθετήθηκε το 2023, παρέχει στην ΕΕ τη δυνατότητα να απαντά σε περιπτώσεις οικονομικού εξαναγκασμού.
Το εργαλείο κατά του εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI), το οποίο δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ μέχρι σήμερα, σχεδιάστηκε κυρίως ως αποτρεπτικό μέσο και, εφόσον απαιτηθεί, ως απάντηση σε σκόπιμες ενέργειες εξαναγκασμού από τρίτες χώρες που χρησιμοποιούν εμπορικά μέτρα για να ασκήσουν πίεση στις πολιτικές επιλογές της ΕΕ ή των κρατών-μελών της.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι τέτοιες πρακτικές «παρεμβαίνουν αδικαιολόγητα στις θεμιτές κυρίαρχες επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της». Ως παράδειγμα, η Κομισιόν αναφέρει περιπτώσεις όπου εμπορικός εταίρος επιβάλλει ή απειλεί να επιβάλει πρόσθετους δασμούς, εφαρμόζοντας διακριτική μεταχείριση.
Το εύρος των αντιμέτρων που μπορεί να υιοθετήσει η ΕΕ είναι σημαντικό. Περιλαμβάνει τελωνειακούς δασμούς, περιορισμούς σε εισαγωγές και εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, αλλά και περιορισμούς στην πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ.
Θα μπορούσαν επίσης να περιλαμβάνουν τον περιορισμό της πρόσβασης σε ορισμένα τμήματα της ενιαίας αγοράς της ΕΕ ή τον αποκλεισμό εταιρειών από τη συμμετοχή σε διαγωνισμούς για δημόσιες συμβάσεις στην Ευρώπη.
«Η Επιτροπή θα πρέπει να ενεργοποιήσει άμεσα τον μηχανισμό κατά του εξαναγκασμού και το Συμβούλιο να εγκρίνει την εφαρμογή αντίστοιχων δασμών στις εισαγωγές από τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Ιγνάσιο Γκαρσία Μπερσέρο, πρώην ανώτατο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπεύθυνος στο παρελθόν για τις εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Εάν η ΕΕ δεν καταφέρει να επιδείξει αλληλεγγύη προς τη Δανία και τα κράτη-μέλη που στοχοποιούνται, θα χάσει κάθε αξιοπιστία και νομιμοποίηση».
Μικρές οι επιπτώσεις των απειλών Τραμπ στις ευρωπαϊκές χώρες
Παρά τις προκλητικές δηλώσεις, εκ μέρους των ΗΠΑ, το ενδεχόμενο οι δασμοί να μην εφαρμοστούν παραμένει ανοιχτό. Ο Λευκός Οίκος απέφυγε να διευκρινίσει το νομικό πλαίσιο, ενώ σύμβουλοι του Τραμπ χαρακτήρισαν την κίνηση διαπραγματευτικό μοχλό. Ακόμη και εντός των ΗΠΑ, γερουσιαστές και πρώην αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η συνέχιση αυτής της τακτικής απειλεί να ραγίσει τις σχέσεις με τους ιστορικούς συμμάχους της Ουάσιγκτον.
Οι διεθνείς επενδυτικοί και οικονομικοί οίκοι συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι οι ενδεχόμενοι νέοι δασμοί που απειλεί να επιβάλει ο Ντόναλντ Τραμπ σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες θα έχουν περιορισμένες άμεσες οικονομικές επιπτώσεις, αλλά δυσανάλογα μεγάλες πολιτικές και γεωπολιτικές συνέπειες.
Η Goldman Sachs τονίζει εξαρχής ότι είναι εξαιρετικά αβέβαιο αν οι δασμοί θα εφαρμοστούν τελικά. Εφόσον όμως επιβληθούν, εκτιμά ότι ένας δασμός 10% θα μειώσει το πραγματικό ΑΕΠ των πληττόμενων χωρών κατά μόλις 0,1%-0,2%, κυρίως μέσω της μείωσης του εμπορίου. Η μεγαλύτερη επίπτωση θα καταγραφεί στη Γερμανία, με απώλεια έως 0,2% του ΑΕΠ σε περίπτωση σταδιακού αμοιβαίου δασμού και έως 0,3% εάν εφαρμοστεί γενικός δασμός.
Για την ευρωζώνη συνολικά και το Ηνωμένο Βασίλειο, το πλήγμα εκτιμάται γύρω στο 0,1%. Σε περίπτωση αύξησης των δασμών στο 25%, οι απώλειες θα μπορούσαν να φτάσουν το 0,25%-0,5%. Οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό εκτιμώνται ως πολύ μικρές, λόγω χαμηλότερης ζήτησης, ενώ οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να αντιδράσουν με ελαφρώς χαμηλότερα επιτόκια.
Η Bank of America επισημαίνει ότι οι στοχευμένες χώρες αντιπροσωπεύουν περίπου το 11% των αμερικανικών εισαγωγών, αλλά η πρακτική εφαρμογή των δασμών είναι προβληματική, καθώς οι περισσότερες ανήκουν στην ΕΕ. Αν οι δασμοί δεν επεκταθούν σε όλο το μπλοκ, το εμπόριο θα μπορούσε εύκολα να αναδρομολογηθεί μέσω άλλων κρατών-μελών, περιορίζοντας σημαντικά τον οικονομικό αντίκτυπο τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ. Παράλληλα, η BofA υπογραμμίζει ότι η αβεβαιότητα επιστρέφει δυναμικά και αυτό από μόνο του έχει κόστος για την ανάπτυξη.
Η Deutsche Bank εστιάζει στον χρηματοοικονομικό κίνδυνο, σημειώνοντας ότι η ΕΕ κατέχει τεράστιο όγκο αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων (ομόλογα και μετοχές). Σε ένα περιβάλλον γεωοικονομικής έντασης, δεν αποκλείεται οι Ευρωπαίοι να χρησιμοποιήσουν αυτά τα assets ως μοχλό πίεσης, ενθαρρύνοντας παράλληλα μια ευρύτερη απομείωση της έκθεσης στο δολάριο.
Η Capital Economics καταλήγει ότι, ακόμη κι αν υλοποιηθούν, οι δασμοί θα έχουν μέτριο μακροοικονομικό αντίκτυπο, μειώνοντας το ΑΕΠ των πληττόμενων χωρών κατά λίγα δέκατα της μονάδας και αυξάνοντας αντίστοιχα τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι πολιτικές και γεωπολιτικές συνέπειες —ιδίως λόγω της σύνδεσης με τη Γροιλανδία— θεωρούνται πολύ σοβαρότερες και δυνητικά αποσταθεροποιητικές για τις διατλαντικές σχέσεις και το ΝΑΤΟ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
