ΗΠΑ: Περισσότερες εκτελέσεις, λιγότερη στήριξη στη θανατική ποινή

Σημαντική αύξηση σημειώθηκε φέτος στον αριθμό των εκτελέσεων στις ΗΠΑ, καθώς σύμφωνα με το «Κέντρο Πληροφόρησης Θανατικής Ποινής» (DPIC), καταγράφηκαν 46 περιπτώσεις, υπερδιπλάσιες σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές. Το νούμερο αυτό αποτελεί το υψηλότερο από το 2010, ενώ μέχρι το τέλος του έτους έχουν προγραμματιστεί ακόμη δύο εκτελέσεις.

Παρά την αύξηση των εκτελέσεων, ο αριθμός των θανατικών ποινών που επιβλήθηκαν από σώματα ενόρκων παραμένει κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, με μόλις 22 νέες καταδίκες, όπως αναφέρει η ετήσια έκθεση του DPIC.

Η διευθύντρια του DPIC, Ρόμπιν Μάχερ, επισημαίνει πως η Πολιτεία της Φλόριντας αποτελεί βασικό παράγοντα για την αύξηση αυτή, καθώς το 40% των εκτελέσεων πραγματοποιήθηκε εκεί. Αν αφαιρεθούν τα στοιχεία της Φλόριντας, η φετινή εικόνα δεν διαφέρει σημαντικά από προηγούμενα έτη.

Ο κυβερνήτης της Φλόριντας, Ρον ΝτεΣάντις, δεν έχει σχολιάσει την απότομη αύξηση των εκτελέσεων, αν και πολιτικοί αναλυτές συνδέουν την στάση του με τις φιλοδοξίες του για τις προεδρικές εκλογές του 2028. Παράλληλα, η υποστήριξη του πρώην προέδρου Τραμπ στη θανατική ποινή εκτιμάται ότι επηρέασε σχετικές αποφάσεις σε ορισμένες Πολιτείες.

Παρατηρείται ωστόσο απόκλιση μεταξύ των αποφάσεων των αιρετών αρχών και της κοινής γνώμης. Η στήριξη των Αμερικανών στη θανατική ποινή συνεχίζει να μειώνεται, φτάνοντας το 52%, το χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων πενήντα ετών. Η δυσκολία των ενόρκων να καταλήξουν σε ομοφωνία και η μείωση των καταδικαστικών αποφάσεων αντανακλούν τη μεταβαλλόμενη στάση της κοινωνίας.

Η εφαρμογή της θανατικής ποινής παρουσιάζει γεωγραφικές διαφοροποιήσεις, καθώς μόνο 12 Πολιτείες –κυρίως στις νότιες ΗΠΑ– προχώρησαν φέτος σε εκτελέσεις, ενώ νέες θανατικές καταδίκες εκδόθηκαν σε οκτώ από αυτές. Οι περισσότερες εκτελέσεις (38) πραγματοποιήθηκαν με ενέσιμο διάλυμα, ενώ εφαρμόστηκαν και μέθοδοι όπως η εισπνοή αζώτου και το εκτελεστικό απόσπασμα.

Σε 23 από τις 50 Πολιτείες η θανατική ποινή έχει καταργηθεί, ενώ τρεις Πολιτείες –Καλιφόρνια, Όρεγκον και Πενσιλβάνια– εφαρμόζουν μορατόριουμ στις εκτελέσεις κατόπιν απόφασης των κυβερνητών τους.

Το 2023 σημαδεύτηκε από δύο σημαντικές δικαστικές εξελίξεις. Τον Οκτώβριο, δικαστήριο του Τέξας ακύρωσε την προγραμματισμένη εκτέλεση του Ρόμπερτ Ρόμπερσον, λόγω αμφισβήτησης της αρχικής διάγνωσης. Τον Φεβρουάριο, το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε την καταδίκη του Ρίτσαρντ Γκόσιπ στην Οκλαχόμα, διατάσσοντας νέα δίκη εξαιτίας παραβίασης της δίκαιης διαδικασίας.