Τραμπ: Το Ιράν επιδιώκει συμφωνία μετά τις απειλές των ΗΠΑ

Το Ιράν επιδιώκει να συνάψει συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι η Τεχεράνη επιθυμεί διαπραγμάτευση, ενώ σε σχετική ερώτηση για προθεσμία προς το Ιράν απάντησε καταφατικά, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις.

Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η χώρα του είναι ανοιχτή σε διαπραγματεύσεις, εφόσον αυτές είναι «δίκαιες και ισότιμες». Παράλληλα, τόνισε πως οι αμυντικές δυνατότητες και οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν δεν θα τεθούν ποτέ στο τραπέζι των συζητήσεων. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η ασφάλεια του ιρανικού λαού αποτελεί εσωτερική υπόθεση και δεν έχει προγραμματιστεί καμία συνάντηση με τις ΗΠΑ σε αυτό το στάδιο.

Οι δηλώσεις του Ιρανού υπουργού έγιναν στην Κωνσταντινούπολη, κατά την πρώτη επίσημη επίσκεψή του στο εξωτερικό μετά τις πρόσφατες αιματηρές διαδηλώσεις στο Ιράν. Η Τουρκία επιδιώκει να διαδραματίσει ρόλο μεσολαβητή για τον διάλογο μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.

Την ίδια ημέρα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν νέες κυρώσεις εις βάρος Ιρανών αξιωματούχων, ανάμεσά τους και του υπουργού Εσωτερικών Εσκαντάρ Μομενί, με αφορμή τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών υπογράμμισε ότι ο Ιρανός υπουργός Εσωτερικών επιβλέπει τις δυνάμεις καταστολής που φέρουν ευθύνη για τον θάνατο χιλιάδων ειρηνικών διαδηλωτών.

Ο Τραμπ είχε προειδοποιήσει πρόσφατα ότι ο χρόνος για το Ιράν τελειώνει, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης, αλλά εξέφρασε την ελπίδα να αποφευχθεί η σύγκρουση. Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, μια ενδεχόμενη συμφωνία θα περιλάμβανε απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν, περιορισμό των πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και αλλαγή στάσης έναντι ένοπλων ομάδων στην περιοχή.

Το 2018, οι ΗΠΑ αποχώρησαν από τη διεθνή συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και επανέφεραν κυρώσεις στη χώρα. Το Ιράν, αντιδρώντας, αποδεσμεύτηκε από βασικές δεσμεύσεις της συμφωνίας. Ο Τραμπ ανέφερε σήμερα ότι μια μεγάλη αμερικανική αρμάδα κατευθύνεται προς το Ιράν, εντείνοντας το κλίμα έντασης στην περιοχή.

Περιφερειακές ανησυχίες και ρόλος Τουρκίας

Στην Κωνσταντινούπολη, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε ζωτικής σημασίας την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ώστε να κατευναστούν οι περιφερειακές εντάσεις. Εξέφρασε ανησυχία για πιθανή στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν και κάλεσε την αμερικανική κυβέρνηση να επιδείξει σύνεση.

Η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ, αποσκοπεί στην αποτροπή στρατιωτικής κλιμάκωσης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κύματα μεταναστών προς τα σύνορά της με το Ιράκ και να προκαλέσει νέες εντάσεις μετά τη Συρία. Προληπτικά, η Άγκυρα σχεδιάζει να ενισχύσει την ασφάλεια στα σύνορα με το Ιράν.

Ο πρόεδρος Ερντογάν είχε συνομιλία με τον Ιρανό ομόλογό του, Μασούντ Πεζεσκιάν, πιέζοντας για μια τριμερή συνάντηση ΗΠΑ-Ιράν-Τουρκίας, σύμφωνα με τουρκικές διπλωματικές πηγές.

Το κλίμα παραμένει τεταμένο, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να εντάσσει τους Φρουρούς της Επανάστασης στη λίστα των «τρομοκρατικών οργανώσεων». Οι Δυτικοί κατηγορούν τη δύναμη αυτή για την καταστολή διαδηλώσεων με χιλιάδες νεκρούς.

Διεθνείς αντιδράσεις και προοπτικές συμβιβασμού

Ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας του Ιράν, Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζεΐ, προειδοποίησε ότι οι Ευρωπαίοι θα υποστούν συνέπειες για την απόφαση αυτή. Αναλυτές εκτιμούν ότι ένας συμβιβασμός δεν είναι αδύνατος, αλλά απαιτεί μακρές διαπραγματεύσεις και αντιμετώπιση των ανησυχιών της Τεχεράνης για την ασφάλεια, ιδιαίτερα απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Χώρες του Κόλπου, πολλές από τις οποίες φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις, έχουν ζητήσει αποκλιμάκωση. Οι ιρανικές αρχές αναγνωρίζουν χιλιάδες θανάτους κατά τις διαδηλώσεις, αποδίδοντάς τους κυρίως σε μέλη των δυνάμεων ασφαλείας ή περαστικούς, ενώ μη κυβερνητικές οργανώσεις κάνουν λόγο για δεκάδες χιλιάδες πιθανούς θανάτους. Η καταμέτρηση παραμένει δύσκολη λόγω περιορισμών στην επικοινωνία, αν και το διαδίκτυο έχει εν μέρει αποκατασταθεί μετά από διακοπή τριών εβδομάδων.