Ουκρανία: Τέσσερα χρόνια πολέμου σε πέντε βασικά στάδια

Τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, ενός πολέμου που έχει αλλάξει ριζικά τον γεωπολιτικό χάρτη της Ευρώπης και έχει προκαλέσει τεράστιες ανθρώπινες απώλειες.

Η έναρξη της εισβολής

Στις 21 Φεβρουαρίου 2022, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αναγνωρίζει την ανεξαρτησία των επαρχιών Ντονέτσκ και Λουχάνσκ στην περιοχή του Ντονμπάς, όπου φιλορώσοι αυτονομιστές μάχονταν τον ουκρανικό στρατό από το 2014.

Τρεις ημέρες αργότερα, ξεκινά ευρεία στρατιωτική επίθεση εναντίον της Ουκρανίας, την οποία η Μόσχα χαρακτηρίζει «ειδική στρατιωτική επιχείρηση», με στόχο, όπως δηλώνει, την «αποναζιστικοποίηση» και «αποστρατιωτικοποίηση» της χώρας. Ο ρωσικός στρατός προελαύνει αρχικά ταχύτατα, χωρίς όμως να καταφέρει να καταλάβει το Κίεβο.

Η Μαριούπολη υποκύπτει ύστερα από πολύμηνη πολιορκία, ενώ οι πρώτες διαπραγματεύσεις σε Λευκορωσία και Τουρκία αποτυγχάνουν.

Η σφαγή στη Μπούτσα

Μετά την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων από τα περίχωρα του Κιέβου, εντοπίζονται εκατοντάδες πτώματα αμάχων στη Μπούτσα και σε γειτονικές περιοχές. Η Ουκρανία κατηγορεί τη Ρωσία για ωμότητες, τις οποίες εκείνη αρνείται.

Οι εικόνες προκαλούν διεθνή κατακραυγή και έρευνες για εγκλήματα πολέμου. Στις 17 Μαρτίου 2023, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εκδίδει ένταλμα σύλληψης κατά του Πούτιν για «εγκλήματα πολέμου» και «παράνομη μεταφορά» Ουκρανόπουλων στη Ρωσία.

Η ουκρανική αντεπίθεση

Από το καλοκαίρι του 2023, οι ουκρανικές δυνάμεις εξαπολύουν αντεπιθέσεις, ανακτώντας περιοχές στο Χάρκοβο και τη Χερσώνα. Το Μπάχμουτ μετατρέπεται σε ερείπια έπειτα από σφοδρές μάχες.

Τον Ιούνιο του 2023, η εξέγερση της παραστρατιωτικής ομάδας Βάγκνερ συγκλονίζει τη Ρωσία, προτού σταματήσει αιφνιδίως. Ο επικεφαλής της, Γεβγκένι Πριγκόζιν, σκοτώνεται τον Αύγουστο σε συντριβή αεροσκάφους.

Παρά τη νέα αντεπίθεση του ουκρανικού στρατού το καλοκαίρι του 2023, η ρωσική άμυνα παραμένει ανθεκτική.

Η ανατροπή στο μέτωπο και η μάχη του Κουρσκ

Από τον Φεβρουάριο του 2024, ο ρωσικός στρατός ανακτά την πρωτοβουλία, προελαύνοντας στην ανατολική Ουκρανία. Τον Αύγουστο, ουκρανικές δυνάμεις περνούν τα σύνορα και εισέρχονται στην περιφέρεια Κουρσκ, αλλά εκδιώκονται τον Μάρτιο του 2025, ύστερα από μάχες στις οποίες συμμετέχουν και Βορειοκορεάτες στρατιώτες στο πλευρό της Ρωσίας.

Τα ρωσικά πλήγματα με drones και πυραύλους εντείνονται, ενώ τα αμερικανικά συστήματα Patriot και τα F-16 δεν επαρκούν για την πλήρη προστασία του ουκρανικού εναέριου χώρου.

Στις 21 Νοεμβρίου, η Ρωσία εκτοξεύει βαλλιστικό πύραυλο Ορέσνικ κατά ουκρανικού εργοστασίου, ενώ επαναλαμβάνει το πλήγμα στις 8 Ιανουαρίου 2026 κοντά στη Λβιβ, στα σύνορα με την Πολωνία.

Η διπλωματία Τραμπ

Με την επιστροφή του στην προεδρία των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώνει αιφνιδιαστικά διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν, ενώ κατά την επίσκεψη του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο στις 28 Φεβρουαρίου 2025, τον επιπλήττει δημόσια, απειλώντας να διακόψει τη στρατιωτική βοήθεια.

Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, παρουσιάζει σχέδιο διευθέτησης της σύγκρουσης που περιλαμβάνει ρωσικές απαιτήσεις για παραχώρηση ουκρανικών εδαφών με αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας.

Η Ρωσία συνεχίζει τα πλήγματα στο ουκρανικό ενεργειακό δίκτυο, προκαλώντας διακοπές ρεύματος εν μέσω σφοδρού χειμώνα, ενώ η Ουκρανία απαντά πλήττοντας ρωσικά διυλιστήρια.

Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται στο Αμπού Ντάμπι και στη Γενεύη στις αρχές του 2026, χωρίς ωστόσο ουσιαστική πρόοδο, καθώς η Μόσχα επιμένει στην πλήρη απόσυρση των ουκρανικών στρατευμάτων από το Ντονμπάς.