Η ένταση στον Περσικό Κόλπο και η αύξηση των επιθέσεων σε εμπορικά πλοία επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Πάνω από 200 πλοία, μεταξύ αυτών tankers, LNG carriers και φορτηγά, έχουν αγκυροβολήσει κοντά στο Στενό του Ορμούζ αναμένοντας τις εξελίξεις.
Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν έχουν ουσιαστικά παγώσει την κίνηση των δεξαμενόπλοιων μέσω του κρίσιμου αυτού περάσματος, προκαλώντας άνοδο στις τιμές του αργού πετρελαίου και εντείνοντας τις ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά. Εάν η κατάσταση συνεχιστεί, η αύξηση του κόστους καυσίμων, των ασφαλίστρων κινδύνου πολέμου και των λειτουργικών διαταραχών ενδέχεται να επιβαρύνει σημαντικά το κόστος μεταφοράς και να οδηγήσει σε άνοδο των ναύλων.
Η πρωτοβουλία των ΗΠΑ για την προστασία της ναυσιπλοΐας
Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα νέο πλαίσιο προστασίας της ναυσιπλοΐας, με την ανάπτυξη στρατιωτικών συνοδειών και οικονομικών μηχανισμών στήριξης των θαλάσσιων εμπορικών συναλλαγών. Η «ομπρέλα προστασίας» που ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald J. Trump στοχεύει στη διασφάλιση της ελεύθερης διέλευσης των πλοίων από το Στενό του Ορμούζ.
Το σχέδιο της Ουάσιγκτον προβλέπει πολυεπίπεδο σύστημα προστασίας για τις ενεργειακές ροές στην περιοχή, καθώς από το Στενό του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας Truth Social ότι το United States Navy είναι έτοιμο να ξεκινήσει συνοδείες δεξαμενόπλοιων «το συντομότερο δυνατό».
Σύμφωνα με στελέχη της εταιρείας ναυτιλιακής ασφάλειας και διαχείρισης κινδύνου Diaplous, η αμερικανική πρωτοβουλία ήρθε μετά την απόφαση μεγάλων ασφαλιστικών οργανισμών να αποσύρουν την κάλυψη πολεμικού κινδύνου για πλοία που διέρχονται από ύδατα γύρω από το Ιράν και τον Περσικό Κόλπο. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δώσει εντολή στην U.S. International Development Finance Corporation να παρέχει ασφάλιση πολιτικού κινδύνου και οικονομικές εγγυήσεις για θαλάσσιες συναλλαγές, με έμφαση στον ενεργειακό τομέα.
Επιχειρησιακές προκλήσεις και στρατιωτικές ισορροπίες
Η Diaplous σημειώνει ότι η ευθύνη για την ασφάλεια της περιοχής ανήκει στην Κεντρική Στρατιωτική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), η οποία διαθέτει ισχυρή παρουσία με αεροπλανοφόρα, μαχητικά, drones και αντιαεροπορικά συστήματα. Ωστόσο, η εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό, υψηλό συντονισμό και πιθανή ενίσχυση δυνάμεων.
Το μοντέλο συνοδείας εμπορικών πλοίων παραπέμπει στην επιχείρηση Operation Earnest Will της δεκαετίας του 1980, όταν το αμερικανικό ναυτικό προστάτευε δεξαμενόπλοια κατά τη διάρκεια του «Πολέμου των Τάνκερς». Η σύγκριση αυτή υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα και τη γεωπολιτική βαρύτητα του σημερινού εγχειρήματος.
Κίνδυνος ναρκοθέτησης και στρατηγική φθοράς του Ιράν
Η Diaplous εκτιμά ότι το Ιράν εφαρμόζει στρατηγική φθοράς με τη χρήση φθηνών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, δημιουργώντας οικονομικά άνιση αντιπαράθεση. Την ίδια ώρα, ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο ναρκοθέτησης του Στενού του Ορμούζ, καθώς το Ιράν διαθέτει σημαντικά αποθέματα θαλάσσιων ναρκών. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρατεταμένο αποκλεισμό του περάσματος με σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Επιπτώσεις στις αγορές και στη ναυτιλία
Οι επιπτώσεις της κρίσης είναι ήδη εμφανείς. Τα ναύλα των δεξαμενόπλοιων έχουν εκτοξευθεί, ενώ το κόστος ασφάλισης ενός πλοίου που διασχίζει το Στενό του Ορμούζ έχει αυξηθεί έως και 12 φορές. Σύμφωνα με μεσίτες, τα ασφάλιστρα φτάνουν πλέον έως και το 3% του κόστους ενός πλοίου, από 0,25% πριν από τον πόλεμο.
Η ναύλωση πολύ μεγάλων δεξαμενόπλοιων (VLCC) για μεταφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή προς την Κίνα έχει αυξηθεί από περίπου 120.000 δολάρια την ημέρα σε πάνω από 450.000 δολάρια. Η εξέλιξη αυτή έχει άμεσες επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν άνοδο έως και 31% στην κινεζική αγορά μέσα σε μία εβδομάδα.
Παράλληλα, περίπου 130 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, συνολικής χωρητικότητας 470.000 teu, έχουν παγιδευτεί δυτικά του Στενού του Ορμούζ, ενώ οι μεγάλες εταιρείες μεταφοράς containers αναδρομολογούν τα πλοία τους γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.
Αναταραχή στην κρουαζιέρα
Χιλιάδες επιβάτες κρουαζιέρας βρίσκονται εγκλωβισμένοι στον Αραβικό Κόλπο μετά την αναστολή πολλών αεροπορικών πτήσεων. Η MSC Cruises έχει ενεργοποιήσει σχέδιο επαναπατρισμού των επιβατών του πλοίου MSC Euribia, που βρίσκεται στο λιμάνι του Ντουμπάι, με πέντε ναυλωμένες πτήσεις για περίπου 1.000 επιβάτες. Παράλληλα, εξετάζονται πρόσθετες λύσεις για την ασφαλή επιστροφή των υπολοίπων ταξιδιωτών.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
