Η Επιτροπή Ανταγωνισμού επιχειρεί να εξηγήσει γιατί οι αυξήσεις των επιτοκίων δεν αντικατοπτρίζονται με ανάλογη ένταση στις αποδόσεις των τραπεζικών καταθέσεων, μέσα από την ενδιάμεση έκθεση της κλαδικής μελέτης που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.
Η διαβούλευση μεταδόθηκε ζωντανά, συγκέντρωσε εκατοντάδες συμμετοχές και θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Αρχής. Στη διαδικασία συμμετείχαν εκπρόσωποι της Τράπεζας της Ελλάδος, της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, της ΕΚΠΟΙΖΩ και του Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού.
Η αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ανταγωνισμού, Χαρά Νικολοπούλου, τόνισε ότι η Ενδιάμεση Έκθεση αναδεικνύει τη σύνθετη και πολυπαραγοντική φύση του ζητήματος των χαμηλών επιτοκίων καταθέσεων. Επεσήμανε ότι οι παράγοντες που επηρεάζουν τα επιτόκια περιλαμβάνουν την ολιγοπωλιακή δομή της αγοράς, τα υψηλά εμπόδια εισόδου και την υπερβάλλουσα ρευστότητα των τραπεζών, η οποία μειώνει το κίνητρο για άμεση προσαρμογή στις αυξήσεις των επιτοκίων πολιτικής της ΕΚΤ.
Επιπλέον, η αδράνεια των καταναλωτών στην αναζήτηση εναλλακτικών επιλογών ενισχύει τη συγκέντρωση της αγοράς. Σύμφωνα με την κυρία Νικολοπούλου, η αύξηση των καταθέσεων την εξεταζόμενη περίοδο αφορά κυρίως καταθέσεις υψηλής ρευστότητας και χαμηλής απόδοσης, ενώ η μετακύλιση των αυξήσεων των επιτοκίων πολιτικής στα επιτόκια καταθέσεων υπήρξε περιορισμένη, καθυστερημένη και άνιση.
Η έκθεση διαπιστώνει ότι το κόστος ευκαιρίας της διακράτησης τραπεζικών καταθέσεων παραμένει υψηλό, γεγονός που ενισχύει τη στροφή προς εναλλακτικές επενδύσεις. Παράλληλα, η δομή της ελληνικής τραπεζικής αγοράς δεν ευνοεί τον έντονο ανταγωνισμό στα καταθετικά επιτόκια.
Προτάσεις για ενίσχυση της διαφάνειας και του ανταγωνισμού
Με βάση τα ευρήματα, η έκθεση καταλήγει σε προτάσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της διαφάνειας, της συγκρισιμότητας των καταθετικών προϊόντων και της κινητικότητας των καταθετών. Οι προτάσεις αυτές αποσκοπούν στη βελτίωση της λειτουργίας του ανταγωνισμού στην αγορά τραπεζικών καταθέσεων και, κατ’ επέκταση, στη στήριξη της αποταμίευσης και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Στελέχη της Επιτροπής παρουσίασαν αναλυτικά τη μελέτη και τις προτάσεις της. Η διαβούλευση, που μεταδόθηκε ζωντανά και συγκέντρωσε εκατοντάδες συμμετοχές, θα αναρτηθεί στη σελίδα της ΕΑ.
Οι κλαδικές έρευνες ως εργαλείο χάραξης πολιτικής
Η κυρία Νικολοπούλου αναφέρθηκε και στις υπόλοιπες κλαδικές έρευνες και χαρτογραφήσεις που διεξάγει η Επιτροπή Ανταγωνισμού, οι οποίες στοχεύουν στην εμπέδωση κουλτούρας ανταγωνισμού. Οι μελέτες αυτές αντιμετωπίζουν κενά που προκύπτουν από τη νομοθεσία, τη δομή της αγοράς ή τη συμπεριφορά των καταναλωτών, και συχνά οδηγούν σε συστάσεις πολιτικής.
Τα τελευταία χρόνια, η Επιτροπή έχει πραγματοποιήσει μελέτες σε τομείς όπως η ακτοπλοΐα, η παροχή υπηρεσιών υγείας, το ηλεκτρονικό εμπόριο, οι χρηματοοικονομικές τεχνολογίες και η αλυσίδα τροφίμων. Οι έρευνες αυτές δίνουν έμφαση στη συμβολή των ενδιαφερόμενων φορέων, αν και, όπως υπογράμμισε η κυρία Νικολοπούλου, δεν υποκαθιστούν την επιβολή του δικαίου του ανταγωνισμού.
Οι μελέτες αγοράς αποτελούν επίσης σήμα ότι ένας κλάδος βρίσκεται υπό εξέταση, αποτρέποντας ενδεχόμενες αντιανταγωνιστικές πρακτικές. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας και ειδικά τα επιτόκια των καταθέσεων αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα.