Μάχη σε τέσσερα μέτωπα για αποφυγή μεγάλης ύφεσης

«Τέσσερις άγνωστοι Χ» θα κρίνουν το βάθος της ύφεσης για το 2020 με χρονικό ορόσημο τον Σεπτέμβριο, όπου αναμένεται να υπάρξει καθαρή εικόνα για τις ζημίες της πανδημίας στην οικονομία. Παρά το γεγονός ότι στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης θεωρούν ότι τα στοιχεία για το ΑΕΠ στο πρώτο τρίμηνο (-1,6% και -0,9% σε ετήσια βάση) δεν ήταν «καταστροφικά και ακραία» το άγχος για τη δυναμική του πλήγματος στο παραγωγικό ιστό και τη κατανάλωση παραμένει στο «κόκκινο».

Όπως επισημαίνουν αρμόδια στελέχη, τα «κλειδιά» για τις εξελίξεις είναι ο τουρισμός, οι κατασκευές, οι επενδύσεις και τα περιθώρια παρεμβάσεων του Δημοσίου για την ανάσχεση της κρίσης. Εκτιμούν ότι στο δεύτερο τρίμηνο λόγω του γενικού lockdown το χτύπημα στο ΑΕΠ θα είναι ισχυρό και δεν αποκλείεται να ξεπεράσει το 15%, αλλά αν δεν συμβεί κάτι απρόοπτο στα επόμενα τρίμηνα οι αρνητικοί ρυθμοί θα επιβραδυνθούν αισθητά.

Οι προβολές αυτές, που βγάζουν ύφεση στη περιοχή του 8% για ολόκληρο το έτος, δηλαδή αρκετά χαμηλότερη από το 10% που προβλέπουν η Κομισιόν και το ΔΝΤ, στηρίζονται στις ακόλουθες υποθέσεις:

• Ο τουρισμός τη θερινή περίοδο δεν θα υποστεί συντριβή και θα «κρατήσει» μέρος της περυσινής κίνησης, αναπληρώνοντας τουλάχιστον το ένα τρίτο των εσόδων που άγγιξαν τα 19 δισ. ευρώ. Επισημαίνεται ότι οι προβλέψεις κάνουν λόγο για άφιξη 9 εκατομμυρίων τουριστών σε σύνολο περίπου 31 εκατομμυρίων το 2019. Το θέμα βέβαια δεν είναι μόνο ποσοτικό, καθώς τα στοιχεία του ΣΕΤΕ για την τουριστική δαπάνη δείχνουν ότι τη «μερίδα του λέοντος» στα συνολικά έσοδα της χώρας έχουν η Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία, ΗΠΑ, Γαλλία και Ιταλία που υπερκαλύπτουν τη συνεισφορά δεκάδων άλλων κρατών. Προς το παρόν το τοπίο είναι ομιχλώδες και ουδείς μπορεί να κάνει ασφαλή εκτίμηση για το πώς θα εξελιχθεί το τουριστικό ρεύμα τόσο από το εξωτερικό όσο και από το εσωτερικό. Ο τουρισμός μπορεί να δώσει «φιλί ζωής» και στον κλάδο της εστίασης όπου τα μηνύματα είναι ανησυχητικά, καθώς μία στις τρεις επιχειρήσεις βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού με τον τζίρο στο πρώτο διάστημα της λειτουργίας τους να υποχωρεί έως και 70%.
• Μερική αναθέρμανση της οικοδομής που έχει «παγώσει» λόγω κορονοϊού και που αποτελεί έναν από τους βασικούς τροφοδότες της ανάπτυξης με σημαντική συμβολή στο ΑΕΠ. Όμως στον κατασκευαστικό κλάδο υπάρχει αβεβαιότητα, καθώς παρατηρούνται σοβαρές εμπλοκές και καθυστερήσεις σε μεγάλα έργα.
• Κινητικότητα στο τομέα των επενδύσεων με προώθηση και υλοποίηση ιδιωτικών project και κονδυλίων από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το ΕΣΠΑ. Όμως ζητούμενο παραμένει η αποκατάσταση του κλίματος σταθερότητας και εμπιστοσύνης στις προοπτικές της οικονομίας από Έλληνες και ξένους επενδυτές. Τα στοιχεία ως τώρα δεν είναι ενθαρρυντικά, καθώς το πρώτο τρίμηνο η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε πτώση των επενδύσεων σε ποσοστό άνω του 8%.
• Εισροή πόρων από τα ευρωπαϊκά ταμεία που θα ενισχύσουν τη χρηματοδοτική δύναμη του Δημοσίου για λήψη αντίμετρων στον κορονοϊό και την παροχή ρευστότητας στην αγορά με διατήρηση των ταμειακών διαθεσίμων σε ικανοποιητικά επίπεδα και των δημοσιονομικών αντοχών. Ωστόσο, ακόμα δεν υπάρχει ακριβές χρονοδιάγραμμα για την εκταμίευση και το ύψος των πόρων από τα πακέτα της Κομισιόν, ενώ η διόγκωση των δαπανών και η τρύπα στα έσοδα προκαλούν εκτροχιασμό του προϋπολογισμού υπονομεύοντας τη «δύναμη πυρός» για μέτρα στήριξης.

Αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών τονίζει ότι οι καλοκαιρινοί μήνες είναι κομβικοί για την πορεία της οικονομίας και θα καθορίσουν τις επόμενες κινήσεις της κυβέρνησης οι οποίες θα αποφασιστούν το Σεπτέμβριο.

Σημειώνεται ότι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, στο πρώτο τρίμηνο του έτους χάθηκαν από το ΑΕΠ 776 εκ. ευρώ καθώς διαμορφώθηκε στα 47,731 δισ. ευρώ από 48,515 δισ. ευρώ στο προηγούμενο τρίμηνο, κυρίως λόγω της πτώσης των επενδύσεων κατά 475 εκ. ευρώ και της καταναλωτικής δαπάνης των νοικοκυριών κατά 289 εκ. ευρώ. Σημειώνεται ότι με βάση τη μεταβολή σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, η ύφεση είναι 1,6% και είναι η μεγαλύτερη από το 2013, οπότε είχε διαμορφωθεί στο 2,2%.