Ο τουρισμός περιπέτειας εξελίσσεται ραγδαία, εγκαταλείποντας την εικόνα του ταξιδιώτη που αναζητά αποκλειστικά την αδρεναλίνη μέσα από ακραίες δραστηριότητες. Η έννοια της «περιπέτειας» διευρύνεται και μετασχηματίζεται σε μια πολυδιάστατη εμπειρία που συνδέεται με τον πολιτισμό, τη φύση και την αυθεντικότητα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Συνδέσμου Τουρισμού Περιπέτειας (Adventure Travel Trade Association - ATTA), η συγκεκριμένη κατηγορία ταξιδιωτών δημιουργεί πλέον μια αγορά τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που διαθέτει όλα τα εχέγγυα για να αναπτύξει αυτήν την αγορά, η πρόκληση είναι μεγάλη.
«Ο ορισμός του adventure traveler έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Δεν αφορά πλέον μόνο την αδρεναλίνη ή μια συγκεκριμένη δραστηριότητα, όπως η ποδηλασία ή η ορειβασία», εξηγεί η Heather Kelly, Διευθύντρια Έρευνας και Γνώσης του ATTA, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων. «Σήμερα οι ταξιδιώτες θέλουν να συνδυάζουν διαφορετικά στοιχεία, όπως δραστηριότητες, φύση και πολιτισμό, είτε μέσα σε ένα ταξίδι είτε σε διαφορετικά ταξίδια μέσα στον χρόνο».
Η νέα γενιά ταξιδιωτών
Η αλλαγή αυτή είναι τόσο ποιοτική όσο και ποσοτική. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ATTA, το 67% των ταξιδιωτών παγκοσμίως χαρακτηρίζεται ως “open to adventure”, δηλαδή «ανοιχτοί στην περιπέτεια». Αυτό σημαίνει ότι επιδιώκουν εμπειρίες που σχετίζονται με τη φύση, τον πολιτισμό και την αυθεντικότητα, όπως σημειώνει η Heather Kelly.
Ο τουρισμός εμπειρίας μετατρέπεται πλέον σε κυρίαρχο μοντέλο, με την αγορά να αποκτά τεράστιες διαστάσεις. «Η αξία των διεθνών ταξιδιωτών που εντάσσονται στο προφίλ του adventure travel έχει ήδη φτάσει τα 1,16 τρισεκατομμύρια δολάρια και εκτιμάται ότι το 2032 θα αγγίξει τα 2 τρις», αναφέρει η ίδια, υπογραμμίζοντας πως πρόκειται για έναν από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης της παγκόσμιας τουριστικής οικονομίας.
Πολιτισμός και αυθεντικότητα ως νέα «περιπέτεια»
Η δυναμική αυτή συνδέεται με μια βαθύτερη αλλαγή στα κίνητρα των ταξιδιωτών. Η έρευνα της ATTA δείχνει ότι ο πολιτισμός αποτελεί πλέον τον σημαντικότερο λόγο επιλογής προορισμού.
«Οι άνθρωποι θέλουν να κατανοήσουν τον τόπο που επισκέπτονται, να γνωρίσουν τους ανθρώπους του και να ζήσουν αυθεντικές εμπειρίες», σημειώνει η Heather Kelly. Οι εμπειρίες που ζητούνται δεν είναι πλέον τυποποιημένες, αλλά συνδεδεμένες με την τοπική ταυτότητα, την κουζίνα και τις παραδόσεις.
Η ATTA διακρίνει τέσσερις βασικές κατηγορίες ταξιδιωτών: τους έντονους λάτρεις της περιπέτειας (Adventure Intensives), τους λάτρεις της φύσης (Nature Enthusiasts), τους πολιτιστικούς εξερευνητές (Cultural Explorers) και τους ταξιδιώτες που συνδυάζουν διαφορετικές εμπειρίες (Experience Samplers).
Η βιωσιμότητα στον πυρήνα
Η βιωσιμότητα αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του τουρισμού περιπέτειας. Οι δραστηριότητες είναι μικρής κλίμακας, με περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων και με εμπειρίες που ανήκουν και διαχειρίζονται από τις τοπικές κοινότητες. Έτσι, ο τουρισμός περιπέτειας αναδεικνύεται σε βασικό μοχλό βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης.
Το οικονομικό αποτύπωμα
Οι ταξιδιώτες αυτού του προφίλ χαρακτηρίζονται από υψηλότερη δαπάνη και μεγαλύτερη διάχυση του εισοδήματος στις τοπικές κοινωνίες. «Ένας adventure traveler ξοδεύει κατά μέσο όρο περίπου 3.000 δολάρια για ένα ταξίδι οκτώ ημερών, ενώ περίπου το 70% αυτών των χρημάτων παραμένει στην τοπική οικονομία», επισημαίνει η Heather Kelly.
Η κλιματική αλλαγή ως ευκαιρία
Η κλιματική αλλαγή επιταχύνει τη στροφή προς πιο βιωματικά και διαφοροποιημένα ταξίδια. «Τα καλοκαίρια γίνονται όλο και πιο ζεστά και οι ταξιδιώτες δεν θέλουν πλέον να περνούν τον χρόνο τους απλώς σε μια παραλία. Αναζητούν εμπειρίες, συχνά στην ενδοχώρα και σε λιγότερο κορεσμένους προορισμούς», αναφέρει η Monica Gazzera, Regional Manager της ATTA για την Ευρώπη.
Πρωτοβουλίες όπως το Adventure Week στην Πελοπόννησο λειτουργούν ως πιλοτικά παραδείγματα για την ανάδειξη της Ελλάδας στη διεθνή αγορά. Μέσα από τη φιλοξενία επαγγελματιών του τουρισμού και διεθνών αγοραστών, τέτοιες δράσεις ενισχύουν τη σύνδεση του ελληνικού προϊόντος με τη διεθνή κοινότητα και προβάλλουν νέους προορισμούς πέρα από τα καθιερωμένα νησιά.
Το στοίχημα για την Ελλάδα
«Η Ελλάδα διαθέτει όλα τα στοιχεία που αναζητά ο σύγχρονος ταξιδιώτης περιπέτειας, από τη φύση μέχρι τον πολιτισμό, αλλά δεν είναι ακόμη αρκετά γνωστή ως τέτοιος προορισμός», επισημαίνει η Heather Kelly.
Στον δείκτη Adventure Tourism Development Index (ATDI) της ATTA, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 28η θέση μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών, πίσω από χώρες όπως η Ιταλία, ενώ στην κορυφή βρίσκονται η Αυστραλία, η Ελβετία και η Νέα Ζηλανδία. Αυτές οι αγορές έχουν καταφέρει να εδραιώσουν ισχυρό brand ως προορισμοί adventure travel, συνδυάζοντας υποδομές, φυσικούς πόρους και διεθνή αναγνωρισιμότητα.
Όπως σημειώνει η Kelly, «το ζήτημα δεν αφορά την ουσία, αλλά την εικόνα και την προβολή». Η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικούς πόρους, ωστόσο χρειάζεται να ενισχύσει την αναγνωρισιμότητά της ως adventure travel προορισμός. Η πρόκληση λοιπόν είναι να αναδείξει και να οργανώσει όσα ήδη διαθέτει, επανατοποθετώντας το τουριστικό της προϊόν σε ένα μοντέλο εμπειρίας, αυθεντικότητας και βιωσιμότητας.