Τίθεται σε εφαρμογή το νέο πειθαρχικό δίκαιο για δημοσίους υπαλλήλους

Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή το νέο πειθαρχικό δίκαιο για το Δημόσιο, το οποίο εισάγει σαρωτικές αλλαγές στο πλαίσιο ευθυνών και κυρώσεων για τους δημοσίους υπαλλήλους. Με τον νόμο 5225/25, επανακαθορίζονται τα όρια της υπηρεσιακής ευθύνης, αυστηροποιούνται οι ποινές και διευρύνονται τα πειθαρχικά παραπτώματα, καθώς και οι περιπτώσεις οριστικής απόλυσης.

Στο νέο καθεστώς περιλαμβάνονται επιπλέον πειθαρχικά παραπτώματα, όπως η παράλειψη δήλωσης κωλύματος συμφέροντος, η εκδήλωση κάθε μορφής βίας ή παρενόχλησης στην εργασία, η καθυστέρηση ή παράλειψη έκδοσης διαπιστωτικής πράξης έκπτωσης από την υπηρεσία και η συμμετοχή σε εταιρείες ή άσκηση έργων που είναι ασυμβίβαστα με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διαδικασία αξιολόγησης. Η άρνηση συμμετοχής είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος συνιστά πλέον διακριτό πειθαρχικό παράπτωμα, τιμωρούμενο με πρόστιμο δύο μηνιαίων αποδοχών. Εάν επαναληφθεί για δύο συνεχόμενες περιόδους, επιβάλλεται οριστική παύση από τα καθήκοντα.

Οι νέες διατάξεις, που εισήγαγαν ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος και η υφυπουργός Βιβή Χαραλαμπογιάννη, αφορούν υπαλλήλους του Δημοσίου, των ΟΤΑ α' και β' βαθμού, καθώς και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ).

Ειδικά για τους δημοτικούς υπαλλήλους, πειθαρχικό παράπτωμα θεωρείται η άρνηση χρήσης μέσων ατομικής προστασίας κατά τη διάρκεια της εργασίας ή η μη προσέλευση σε προληπτικό ιατρικό έλεγχο. Αντίστοιχα, σοβαρή παράβαση συνιστά και η μη παροχή των μέσων ατομικής προστασίας από το αρμόδιο όργανο διοίκησης του δήμου.

Για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, πειθαρχικό παράπτωμα είναι η άρνηση να φέρουν τη στολή και το διακριτικό σήμα κατά την εργασία τους.

Στο νέο πλαίσιο προστίθενται τρεις πειθαρχικές ποινές: στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη, αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου για διάστημα από ένα έως πέντε έτη.

Οι πειθαρχικές ποινές, σε σειρά βαρύτητας, περιλαμβάνουν:

α) έγγραφη επίπληξη,

β) πρόστιμο έως 12 μηνιαίες αποδοχές,

γ) στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε έτη,

δ) αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων,

ε) στέρηση του δικαιώματος για προαγωγή από ένα έως πέντε έτη,

στ) στέρηση του δικαιώματος συμμετοχής σε διαδικασία επιλογής προϊσταμένου από ένα έως πέντε έτη,

ζ) αφαίρεση της άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου για τη θητεία ή το υπόλοιπό της και απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου από ένα έως πέντε έτη,

η) υποβιβασμός έως δύο βαθμούς,

θ) προσωρινή παύση από τρεις έως 12 μήνες με πλήρη στέρηση αποδοχών και

ι) οριστική παύση.

Με το ίδιο νομοθέτημα αυξάνεται το ανώτατο όριο ποινής που μπορούν να επιβάλουν οι πειθαρχικώς προϊστάμενοι. Για παράδειγμα, το πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει ο υπουργός αυξάνεται από τρεις σε πέντε μηνιαίες αποδοχές.

Σημαντική καινοτομία αποτελεί η εισαγωγή της «πειθαρχικής συνδιαλλαγής». Ο ελεγχόμενος υπάλληλος μπορεί να αιτηθεί ευνοϊκότερη ποινή, εφόσον το παράπτωμα δεν επισύρει οριστική παύση και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημιά ή αυτή έχει αποκατασταθεί πλήρως.

Οι υποθέσεις έως τα τέλη του 2025 παραπέμπονται στα υφιστάμενα συλλογικά πειθαρχικά όργανα. Από το 2026, τη διαχείριση αναλαμβάνει το νέο Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, το οποίο θα απαρτίζεται από 60 δικαστές-μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και θα λειτουργεί σε τριμελή ή πενταμελή κλιμάκια, ανάλογα με τη σοβαρότητα της υπόθεσης. Ειδικό Πενταμελές Κλιμάκιο θα εξετάζει εξαιρετικά σοβαρές υποθέσεις που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα.

Το νέο σύστημα στοχεύει στην τυποποίηση της πειθαρχικής δικαιοσύνης στο Δημόσιο, με ενίσχυση της διαφάνειας, της αντικειμενικότητας και της ταχύτητας λήψης αποφάσεων. Σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, εκκρεμούν 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις, εκ των οποίων οι 77 από το 2021, ενώ οι υπάλληλοι με εκκρεμείς πειθαρχικές υποθέσεις ξεπερνούν τους 5.900.

Τα πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια πειθαρχικά συμβούλια θα καταργηθούν από τις αρχές του 2027, με υποχρέωση να ολοκληρώσουν την εξέταση όλων των εκκρεμών υποθέσεων έως τα τέλη του 2026.