Η υλοποίηση 98 δράσεων και προγραμμάτων για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία το 2025 σηματοδοτεί μια ουσιαστική στροφή προς μια θεσμική πολιτική με κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα, σύμφωνα με τον υπουργό Επικρατείας, Άκη Σκέρτσο. Όπως επισημαίνει σε άρθρο του, η εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024–2030 απομακρύνει τη διαχείριση αναπηρίας από αποσπασματικές πρακτικές και τη μετατρέπει σε συνεκτική κρατική πολιτική.
Ο κ. Σκέρτσος αναφέρει ότι το 2025 αποτέλεσε κομβικό έτος για τις πολιτικές αναπηρίας, καθώς ο εθνικός μηχανισμός για τα άτομα με αναπηρία λειτουργεί πλέον υπό την προεδρία της κυβέρνησης και λογοδοτεί απευθείας στον Πρωθυπουργό. Αυτός ο μηχανισμός έχει την ευθύνη για τον συντονισμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση των πολιτικών, εξασφαλίζοντας οριζόντια αντιμετώπιση των ζητημάτων μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων.
Στο παρελθόν, η απουσία ενός τέτοιου μηχανισμού είχε ως αποτέλεσμα την κυριαρχία μιας επιδοματικής προσέγγισης που συχνά ενίσχυε την περιθωριοποίηση των ατόμων με αναπηρία. Πλέον, η νέα Εθνική Στρατηγική λειτουργεί ως πλαίσιο ευθύνης με σαφείς, μετρήσιμους στόχους, ευθυγραμμισμένους με τη Σύμβαση του ΟΗΕ και με ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.
Η καθολική προσβασιμότητα παραμένει η μεγαλύτερη πρόκληση. Μέσα στο 2025, 1.202 πολίτες βελτίωσαν τις συνθήκες διαβίωσής τους μέσω του προγράμματος "Προσβασιμότητα κατ’ οίκον", ενώ πάνω από 800 δημόσια κτήρια, 200 μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι, καθώς και περισσότερες από 260 παραλίες, έγιναν προσβάσιμα. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές παρεμβάσεις στις μεταφορές, όπως η επέκταση της Κάρτας Αναπηρίας για δωρεάν μετακίνηση και η ενίσχυση της προσβασιμότητας σε λιμένες και λεωφορεία.
Στον τομέα της ανεξάρτητης διαβίωσης, αυξήθηκε κατά 50% η αποζημίωση στις Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης στα 1.800 ευρώ μηνιαίως, ενώ αυξήθηκε κατά 44% το ημερήσιο τροφείο των Οικοτροφείων. Επιπλέον, διατηρείται το επίδομα κώφωσης και βαρηκοΐας ανεξαρτήτως εργασιακής απασχόλησης, προωθώντας την ενδυνάμωση και όχι την παθητική στήριξη.
Ο θεσμός του Προσωπικού Βοηθού, τα 12.600 vouchers για ΚΔΑΠ ΑμεΑ και η μείωση κατά 76% των εκκρεμών ραντεβού πιστοποίησης καταδεικνύουν την αποτελεσματικότητα της οργανωμένης κρατικής παρέμβασης. Στον τομέα της υγείας, κινητές μονάδες εξυπηρέτησαν 500.000 κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών, ενώ πάνω από 141.000 ασθενείς έλαβαν κατ’ οίκον φαρμακευτική αγωγή. Η ψυχική υγεία αναδείχθηκε σε δημόσια προτεραιότητα, ενώ καταγράφηκε αύξηση 52% στους νέους δωρητές οργάνων και 67% στις μεταμοσχεύσεις σε σχέση με το 2019.
Στην εκπαίδευση και την εργασία, ιδρύθηκαν 3.448 Τμήματα Ένταξης, δημιουργήθηκαν 8 νέες σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής και εφαρμόστηκαν 60 ολοήμερα προγράμματα. Επιπλέον, οι Μονάδες Ισότιμης Πρόσβασης στα ΑΕΙ και η ένταξη άνω των 1.000 ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας αποτυπώνουν την ουσιαστική προώθηση της ισότητας στην πράξη.
Προοπτικές για το 2026
Για το 2026, προβλέπεται περαιτέρω ενίσχυση των πολιτικών αναπηρίας. Η πλήρης ανάπτυξη του Εθνικού Μητρώου Αναπηρίας, η επιδότηση ηλεκτρικών αμαξιδίων χωρίς επιβάρυνση, οι νέες παρεμβάσεις προσβασιμότητας και η ενίσχυση των σχολικών μεταφορών με ηλεκτροκίνητα οχήματα αποτελούν βασικές δεσμεύσεις. Παράλληλα, δρομολογείται η συστηματική εκπαίδευση της δημόσιας διοίκησης σε ζητήματα αναπηρίας.
Όπως υπογραμμίζεται, το 2025 κατέδειξε ότι στο πεδίο της αναπηρίας συντελούνται ουσιαστικές αλλαγές. Τα έτη 2026 και 2027 θα κρίνουν αν αυτή η πρόοδος θα αποτελέσει τη νέα κανονικότητα, με στόχο μια Ελλάδα χωρίς αποκλεισμούς και με ίσες ευκαιρίες για όλους.