Το υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Ηπείρου και τον Δήμο Αρταίων, προχωρούν στην αποκατάσταση του ιστορικού ναού της Παναγίας της Παρηγορήτισσας στην Άρτα.
Η πρωτοβουλία έρχεται μετά την ολοκλήρωση των μελετών αποκατάστασης (αρχιτεκτονικής, στατικής και ηλεκτρομηχανολογικής) και τη θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, το έργο θα υλοποιηθεί από τις Διευθύνσεις Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και Συντήρησης Αρχαίων και Νεώτερων Μνημείων.
Θα ενταχθεί στο πρόγραμμα Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης του Δήμου Αρταίων, με χρηματοδότηση από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ήπειρος» – ΕΣΠΑ 2021-2027.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Ο ναός της Παναγίας της Παρηγορήτισσας, στην Άρτα, αφιερωμένος στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, αποτελεί εξέχον βυζαντινό μνημείο, μείζονος σημασίας, στην ιστορία της τέχνης...».
Η υπουργός υπογράμμισε ότι οι επεμβάσεις στοχεύουν στη στερέωση και προστασία του μνημείου, στην αναβάθμιση της μορφής και της εσωτερικής διαρρύθμισής του, καθώς και στην ανάδειξή του ως ενιαίου συνόλου.
Όπως διευκρίνισε, το έργο βασίζεται σε εκτεταμένες μελέτες που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης μεταξύ του υπουργείου και της Περιφέρειας Ηπείρου.
Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ανέλαβε ερευνητικό πρόγραμμα για την τεκμηρίωση κρίσιμων παραμέτρων της στατικής μελέτης και του συστήματος στήριξης, λόγω της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής του ναού.
Αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημείου
Οι μελέτες περιλαμβάνουν πλήρη σχεδιασμό εξωτερικού και εσωτερικού φωτισμού, με ήπιο και κατανυκτικό χαρακτήρα που θα αναδεικνύει πέντε βασικά σημεία του μνημείου.
Παράλληλα, προβλέπεται αυτόματο σύστημα πυρανίχνευσης και διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, μετά από ανασκαφικές διερευνήσεις για την αποκάλυψη και ανάδειξη του παλαιότερου μεταβυζαντινού ναού.
Η ιστορική σημασία της Παρηγορήτισσας
Ο ναός της Παρηγορήτισσας, αφιερωμένος στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, ανεγέρθηκε στα τέλη του 13ου αιώνα στη θέση παλαιότερου ναού, από τον δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρο Α΄ Κομνηνό Δούκα, τη σύζυγό του Άννα Παλαιολογίνα και τον γιο τους Θωμά.
Διακρίνεται για την πρωτότυπη αρχιτεκτονική του, που συνδυάζει στοιχεία οκταγωνικού και σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του αποτελεί το καινοτόμο σύστημα στήριξης του τρούλου σε οκτώ παραστάδες, πάνω στις οποίες πατούν κίονες σε τρεις επάλληλες σειρές.
Στη βάση του τρούλου υπήρχε γλυπτή διακόσμηση, από την οποία σώζονται τα συμπλέγματα της Γέννησης και του Αμνού, με έντονες δυτικές επιρροές.
Οι τοιχογραφίες του ναού ανήκουν σε διαφορετικές περιόδους. Εκείνες του Ιερού, έργο του μοναχού Ανανία, χρονολογούνται στο 1558, ενώ οι τοιχογραφίες του κυρίως ναού ανάγονται στα τέλη του 17ου ή στις αρχές του 18ου αιώνα.
Ο νάρθηκας κοσμείται με νεότερες τοιχογραφίες, ενώ η εξωτερική όψη του ναού χαρακτηρίζεται από πλούσιο κεραμοπλαστικό διάκοσμο με μαίανδρους, σταυρούς και ρόμβους.