Σε μια περίοδο που η Ευρώπη επαναπροσδιορίζει τις προτεραιότητές της στην άμυνα, την ασφάλεια και την τεχνολογική αυτονομία, η Ελλάδα επιχειρεί να καλύψει χαμένο έδαφος, επενδύοντας όχι μόνο σε εξοπλισμούς αλλά κυρίως στη γνώση, την έρευνα και το ανθρώπινο δυναμικό.
Σε αυτό το πλαίσιο, το DefencEduNet αναδεικνύεται ως ένα θεσμικά οργανωμένο εγχείρημα που επιδιώκει να τοποθετήσει τη χώρα στον χάρτη των συνεργατικών οικοσυστημάτων. Λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην άμυνα, τα πανεπιστήμια και την καινοτομία – τρεις τομείς που παραδοσιακά συνυπήρχαν, χωρίς όμως να συνδέονται συστηματικά. Έναν χρόνο μετά την έναρξη της λειτουργίας του, ο εθνικός αυτός κόμβος αποκτά σαφή ταυτότητα και μετρήσιμα αποτελέσματα, κινητοποιώντας την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα, συνεργαζόμενος με την αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία και συμμετέχοντας ήδη σε ευρωπαϊκά προγράμματα.
Ένας κόμβος γνώσης και καινοτομίας
Το DefencEduNet ιδρύθηκε ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία (ΑΜΚΕ) με πρωτοβουλία πανεπιστημίων, ερευνητικών φορέων και επιχειρήσεων της ελληνικής αμυντικής και τεχνολογικής βιομηχανίας. Στόχος του είναι να καλύψει ένα διαχρονικό θεσμικό κενό: την απουσία ενός μόνιμου μηχανισμού που να συνδέει οργανωμένα την ανώτατη εκπαίδευση και την έρευνα με την παραγωγή τεχνολογίας και τις ανάγκες της αμυντικής βιομηχανίας, στο πλαίσιο των εθνικών και ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.
Στον πυρήνα του συμμετέχουν τέσσερα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα – το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, το Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης – καθώς και το ΕΚΕΤΑ και το ThessINTEC. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει ο ΣΕΚΠΥ, ως θεσμικός συνδετικός κρίκος με την εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Συνεργαζόμενα μέλη είναι επίσης το Ινστιτούτο Βιομηχανικών Συστημάτων (ΙΝ.ΒΙ.Σ.) του Ερευνητικού Κέντρου «ΑΘΗΝΑ» και το παράρτημα του Πανεπιστημίου Λευκωσίας στην Αθήνα.
Εκπαίδευση, έρευνα και τεχνολογία
Η διαφοροποίηση του DefencEduNet έγκειται στον ρόλο του. Δεν πρόκειται για φορέα με στρατιωτικό ή επιχειρησιακό χαρακτήρα, ούτε εμπλέκεται σε εξοπλιστικά προγράμματα ή στρατηγικές αποφάσεις άμυνας. Η αποστολή του είναι καθαρά εκπαιδευτική, ερευνητική και τεχνολογική, με έμφαση στις τεχνολογίες διττής χρήσης (dual use), δηλαδή εφαρμογές που αξιοποιούνται τόσο σε πολιτικό όσο και σε αμυντικό περιβάλλον.
Το DefencEduNet απευθύνεται σε επιχειρήσεις της ελληνικής αμυντικής και τεχνολογικής βιομηχανίας, σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα που επιδιώκουν να συμμετάσχουν οργανωμένα σε εθνικά και ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα. Ήδη, μέσα στον πρώτο χρόνο λειτουργίας του, το cluster συμμετέχει σε δύο προγράμματα του European Defence Fund (EDF) και έχει καταθέσει προτάσεις για επιπλέον δράσεις.
Συνεργασίες και διεθνής αναγνώριση
Η δυναμική του εγχειρήματος αποτυπώθηκε στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου στην Κοζάνη, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Εκεί, το DefencEduNet και ο ΣΕΚΠΥ απένειμαν τιμητική διάκριση στη Lockheed Martin, αναγνωρίζοντας τη δωρεά της προς το cluster, παρουσία του Γενικού Προξένου των ΗΠΑ στη Θεσσαλονίκη, Jerry Ismail.
Η δωρεά χρηματοδοτεί έντεκα μεταπτυχιακά προγράμματα στα πανεπιστήμια του δικτύου για το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026, ενισχύοντας την εξειδικευμένη εκπαίδευση σε τομείς ενδιαφέροντος για τις Ένοπλες Δυνάμεις και τη βιομηχανία. Ο Executive Director SE Europe της Lockheed Martin, Κώστας Παπαδόπουλος, υπογράμμισε ότι η επένδυση στην ποιοτική εκπαίδευση στους τομείς STEM αποτελεί θεμέλιο για τη σύνδεση ισχυρών Ενόπλων Δυνάμεων, προηγμένης βιομηχανίας και ανταγωνιστικής οικονομίας.
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του DefencEduNet, Σταύρος Μπάνος, αντιναύαρχος ε.α., σημείωσε ότι τέτοιες συνεργασίες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται σε υψηλό πολιτικό και στρατηγικό επίπεδο.
Η σημασία της συνεργασίας και της ευρωπαϊκής διάστασης
Ο πρόεδρος του ΣΕΚΠΥ, Τάσος Ροζολής, επισήμανε ότι η εγχώρια αμυντική βιομηχανία δεν μπορεί να λειτουργεί ως κλειστό σύστημα. Χρειάζεται ένα ανοιχτό, δυναμικό οικοσύστημα, όπου συνυπάρχουν εταιρείες με εμπειρία και νέοι φορείς με καινοτόμες τεχνολογίες. Σε αυτό το πλαίσιο, το DefencEduNet φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μόνιμος μηχανισμός μεταφοράς γνώσης και ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού.
Η ευρωπαϊκή διάσταση του εγχειρήματος είναι καθοριστική. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετατοπίζει το βάρος από μεμονωμένους εθνικούς φορείς σε συνεργατικά οικοσυστήματα και διακρατικές συμπράξεις, όπως προβλέπουν το European Defence Fund και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για την αμυντική βιομηχανία. Σε αυτό το περιβάλλον, το DefencEduNet λειτουργεί ως καταλύτης, διευκολύνοντας τη συμμετοχή ελληνικών πανεπιστημίων και επιχειρήσεων σε σύνθετα ευρωπαϊκά σχήματα.
Περιφερειακή ανάπτυξη και θεσμική ταυτότητα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιλογή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας ως αναπληρωματικής έδρας του DefencEduNet, σε μια περιοχή που βρίσκεται σε μεταλιγνιτική μετάβαση. Η φιλοδοξία είναι η άμυνα, η ασφάλεια και οι ψηφιακές τεχνολογίες να αποτελέσουν νέους πυλώνες γνώσης και ανάπτυξης.
Τέλος, κομβικό στοιχείο της ταυτότητας του DefencEduNet είναι η θεσμική υπαγωγή του στο Υπουργείο Παιδείας και όχι στο Υπουργείο Άμυνας. Πρόκειται για φορέα εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας, πλήρως ευθυγραμμισμένο με την ευρωπαϊκή πρακτική. Το Υπουργείο Άμυνας παραμένει ο τελικός χρήστης και στρατηγικός ωφελούμενος, ενώ το DefencEduNet μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το ΕΛΚΑΚ, ενισχύοντας συνολικά το ελληνικό οικοσύστημα αμυντικής καινοτομίας.