Στην Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης, ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος κατηγόρησε τη Νέα Δημοκρατία ότι «χρησιμοποιεί το Σύνταγμα και τη διαδικασία αναθεώρησης για να εξυπηρετήσει τους δικούς της μικροκομματικούς σχεδιασμούς». Όπως ανέφερε, η διαδικασία είναι προσχηματική και δεν στοχεύει σε μια ουσιαστική θεσμική αναβάθμιση της χώρας.
Ο κ. Ξανθόπουλος υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση δεν επιδεικνύει πραγματικό ενδιαφέρον ώστε η αναθεώρηση να αποτελέσει οδηγό για τα επόμενα χρόνια. Αντίθετα, όπως είπε, πρόκειται για μια «άσκηση επί χάρτου» που εξυπηρετεί μικροκομματικές προτεραιότητες, γι’ αυτό και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν παρέχει «λευκή επιταγή» στη διαδικασία.
Η πρόταση για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
Αναφερόμενος στην πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 30, που προβλέπει μία και μόνη εξαετή θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ σημείωσε ότι η Νέα Δημοκρατία «δεν μπορεί να μεταλλάσσει βασικά στοιχεία του Συντάγματος του 1975». Τόνισε ότι η απομείωση του κύρους του θεσμού είναι σοβαρό ζήτημα και πως η εκλογή του ΠτΔ με ελάχιστες ψήφους υπονομεύει τον ρόλο του ως ενοποιητικού παράγοντα.
Ο κ. Ξανθόπουλος διερωτήθηκε αν μια μοναδική θητεία ενισχύει πράγματι τον θεσμό και αν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, εκλεγμένος με περιορισμένη κοινοβουλευτική στήριξη, μπορεί να επιτελέσει τον συνταγματικό του ρόλο. Παράλληλα, έθεσε το ερώτημα γιατί η κυβέρνηση επιλέγει να αποκλείει την ανανέωση της θητείας ενός επιτυχημένου προέδρου.
Η επίκληση εθνικού θέματος για πρόωρες εκλογές
Σχετικά με την πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 41 παρ. 2, που αφορά την προκήρυξη εκλογών με επίκληση εθνικού θέματος, ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ επισήμανε ότι η δυνατότητα του πρωθυπουργού να επικαλείται κατά βούληση εθνικό ζήτημα «δεν βοηθάει τη λειτουργία του πολιτεύματος». Όπως υποστήριξε, η ρύθμιση αυτή ενισχύει υπέρμετρα τα προνόμια του πρωθυπουργού και υπονομεύει τη φερεγγυότητα των συνταγματικών διατάξεων.
Ψηφιακά δημοψηφίσματα και λαϊκή πρωτοβουλία
Αναφορικά με το άρθρο 44 και τους κανόνες διενέργειας δημοψηφισμάτων, ο κ. Ξανθόπουλος αναφέρθηκε στην πρόσφατη δικαστική απόφαση κατά της κ. Άννας Μισέλ Ασημακοπούλου, θέτοντας ερωτήματα για το κατά πόσο το ψηφιακό δημοψήφισμα μπορεί να θεωρηθεί αυθεντική έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας. Επισήμανε ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, η μετάβαση σε ψηφιακή μορφή δημοψηφίσματος ενέχει κινδύνους αξιοπιστίας.
Παράλληλα, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι αγνόησε τη δυνατότητα θεσμοθέτησης δημοψηφίσματος λαϊκής πρωτοβουλίας, χαρακτηρίζοντας τη στάση της «προκλητικά αδιάφορη» και προϊόν «βαθιάς συντηρητικής αντίληψης».
Ο Θεόφιλος Ξανθόπουλος κατέθεσε πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για ρητή κατοχύρωση του θεσμού του δημοψηφίσματος μετά από λαϊκή πρωτοβουλία. Σύμφωνα με την πρόταση, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα προκηρύσσει δημοψήφισμα για κρίσιμο κοινωνικό ζήτημα, εφόσον έχει υποβληθεί αίτημα από 100.000 εκλογείς.