Οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις και η συνεχιζόμενη κρίση χρηματοδότησης απειλούν τη βιωσιμότητα των διεθνών ειρηνευτικών αποστολών, οι περισσότερες εκ των οποίων τελούν υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιοποίησε το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI).
Στα τέλη του 2025, λιγότεροι από 79.000 στρατιωτικοί και αστυνομικοί συμμετείχαν σε τέτοιες επιχειρήσεις, αριθμός που αποτελεί το χαμηλότερο των τελευταίων 25 ετών, όπως επισημαίνεται στην έκθεση.
«Αν η τάση αυτή συνεχιστεί, μπορεί να δούμε θεαματική εξασθένιση της πολυμερούς διαχείρισης ένοπλων συρράξεων και τη σχεδόν πλήρη περιθωριοποίηση θεσμών όπως ο ΟΗΕ, εξαιτίας της τέλειας καταιγίδας οικονομικών, πολιτικών και γεωπολιτικών παραγόντων», υπογράμμισε ο Γιάιρ φαν ντερ Λάιν, διευθυντής του προγράμματος για τις ειρηνευτικές επιχειρήσεις στο Ινστιτούτο, σύμφωνα με το δελτίο Τύπου που συνοδεύει την έκθεση.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι «είναι πιθανό αυτό να μεταφραστεί σε μεγαλύτερο αριθμό ένοπλων συρράξεων, που θα έχουν ακόμη πιο σοβαρές συνέπειες για τους αμάχους, στο μέτρο που τα κράτη εγκαταλείπουν μακρόχρονους κανόνες».
Μείωση των ειρηνευτικών επιχειρήσεων και κρίση χρηματοδότησης
Το 2025 βρίσκονταν σε εξέλιξη 58 ειρηνευτικές επιχειρήσεις, κάτω από το όριο των 60 για πρώτη φορά από το 2016. Σχεδόν τα τρία τέταρτα του προσωπικού υπηρετούσαν σε πέντε αποστολές: Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Νότιο Σουδάν, Σομαλία, ΛΔ Κονγκό και Λίβανο, με τις τέσσερις να βρίσκονται στην υποσαχάρια Αφρική.
Οι αποστολές του ΟΗΕ αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα λόγω της χρηματοδοτικής κρίσης, καθώς οι βασικοί δωρητές δεν τηρούν πλήρως τις υποχρεώσεις τους. Το χρηματοδοτικό κενό για την περίοδο 2024-2025 ανήλθε σε 5,6 δισ. δολάρια, σύμφωνα με το SIPRI.
Παράλληλα, στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, οι διαφωνίες και οι απειλές βέτο από τα μόνιμα μέλη δυσχεραίνουν «τις αποφάσεις που αφορούν την ανανέωση των εντολών των επιχειρήσεων», όπως σημειώνει το Ινστιτούτο.
Η περίπτωση της αποστολής στον Λίβανο και οι προοπτικές
Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η απαίτηση των ΗΠΑ να τερματιστεί η εντολή της προσωρινής δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (FINUL/UNIFIL), παρά τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός. Ως συμβιβασμός, το Συμβούλιο Ασφαλείας ενέκρινε την ανανέωση της εντολής της αποστολής έως τον Δεκέμβριο του 2026.
Παρά τις δυσκολίες, η υποστήριξη στην αρχή της πολυμερούς διαχείρισης των συγκρούσεων «παραμένει ευρεία και στέρεη», επισημαίνει το SIPRI. Ωστόσο, για να διατηρηθεί αυτή η προσέγγιση, «τα κράτη πρέπει να πάνε πέρα από τις απλές δηλώσεις υποστήριξης: πρέπει να παρέχουν προβλέψιμη χρηματοδότηση και να δημιουργήσουν επαρκή πολιτικό χώρο ώστε να είναι εφικτές οι πολυμερείς αντιδράσεις», ανέφερε η Κλόντια Πφάιφερ Κρουζ, ερευνήτρια του Ινστιτούτου.
Ο παγκόσμιος Νότος στην πρώτη γραμμή
Το SIPRI υπογραμμίζει ότι πλέον, οι 10 χώρες με τη μεγαλύτερη συνεισφορά προσωπικού στις ειρηνευτικές αποστολές προέρχονται όλες από τον λεγόμενο παγκόσμιο Νότο. Πρώτη στην κατάταξη για το 2025 ήταν η Ουγκάντα, ακολουθούμενη από το Νεπάλ, το Μπανγκλαντές και την Ινδία. Την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν η Ρουάντα, η Αιθιοπία, το Μπουρούντι, η Κένυα, το Πακιστάν και η Ινδονησία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
