Ολοκληρώθηκε το ερευνητικό πρόγραμμα του υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, που αφορά τα ταφικά μνημεία του ιστορικού κοιμητηρίου Αγίου Γεωργίου στην Ερμούπολη της Σύρου. Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, το πρόγραμμα, το οποίο ξεκίνησε το 2023, είχε ως αντικείμενο την τεκμηρίωση, προστασία και ανάδειξη των μνημείων, τα οποία έχουν χαρακτηριστεί ως ιστορικά διατηρητέα τμήματα του κοιμητηρίου.
Η έρευνα περιλάμβανε ολοκληρωμένη καταγραφή και τεκμηρίωση των μνημείων μέσω γεωμετρικής αποτύπωσης, αξιολόγησης της κατάστασής τους και διατύπωσης προδιαγραφών για τη συνέχιση της χρήσης τους. Στόχος είναι η αποτελεσματική προστασία του μνημειακού συνόλου, με ήπια και διακριτική αναβάθμιση των κοιμητηρίων και ανάδειξη της ιδιαίτερης ταυτότητάς τους.
Η αρχιτεκτονική προσέγγιση ακολουθεί τις αρχές του «μνημειακού μινιμαλισμού», ώστε οι νέες κατασκευές να μη «ανταγωνίζονται» τα ιστορικά στοιχεία, αλλά να ενισχύουν τη λειτουργικότητα και την αναγνωσιμότητα του χώρου, με σεβασμό στη μνήμη και την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του.
Δήλωση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, τόνισε ότι το παλαιότερο τμήμα του κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου αποτελεί μοναδικό δείγμα ταφικής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής τέχνης του 19ου αιώνα στον ελλαδικό χώρο. Όπως ανέφερε, το κοιμητήριο αποτυπώνει τις ιστορικές, κοινωνικές και πολιτιστικές δομές της Ερμούπολης στην περίοδο της οικονομικής ακμής της.
Η υπουργός υπογράμμισε ότι η επί τόπου έρευνα στο κοιμητήριο και στο αστικό περιβάλλον της Ερμούπολης επέτρεψε την πρωτογενή καταγραφή της παθολογίας των μνημείων, πάνω στην οποία βασίζεται το στρατηγικό σχέδιο του ΥΠΠΟ για την αποκατάστασή του. Στόχος είναι, όπως δήλωσε, με ήπιες επεμβάσεις και σύγχρονα σχεδιαστικά εργαλεία, να επανέλθει στην καθημερινότητα η μνημειακή και ιστορική ταυτότητα του χώρου, καθιστώντας τον έναν ανοιχτό τόπο μνήμης και πολιτισμού.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα βρετανικά και καθολικά κοιμητήρια της περιοχής, που μαζί με το ορθόδοξο συγκροτούν ένα ενιαίο σύνολο μεγάλης ιστορικής και αρχιτεκτονικής αξίας.
Τα επόμενα βήματα του προγράμματος
Στο πλαίσιο του προγράμματος, πραγματοποιήθηκε διάγνωση των δομικών, αρχιτεκτονικών και καλλιτεχνικών προβλημάτων και αξιολόγηση των εφικτών επεμβάσεων αποκατάστασης. Προτείνεται ήπια συντήρηση και στοχευμένη αποκατάσταση με σύγχρονες τεχνικές και συμβατά υλικά με τα αυθεντικά στοιχεία των μνημείων.
Το στρατηγικό σχέδιο προστασίας και ανάδειξης του κοιμητηρίου του Αγίου Γεωργίου αναπτύσσεται σε πέντε κατευθύνσεις:
1. Προστασία και συντήρηση των ταφικών μνημείων και του περιβάλλοντος χώρου τους.
2. Επέκταση της προστασίας στα γειτονικά κοιμητήρια, το βρετανικό και το καθολικό της Παναγίας του Καρμήλου, που ιδρύθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα και περιλαμβάνει σημαντικά ταφικά μνημεία.
3. Εκπόνηση μελετών για μεμονωμένα μνημεία από την οπτική της ιστορίας της τέχνης και της αρχιτεκτονικής.
4. Ένταξη του κοιμητηρίου στον χάρτη της Ερμούπολης ως πολιτιστικού προορισμού.
5. Ανάδειξη των σχέσεων του κοιμητηρίου με την πόλη και τα μνημεία της.
Ανάδειξη και επισκεψιμότητα
Η αρχιτεκτονική πρόταση βασίζεται σε διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές συντήρησης και αντλεί καλές πρακτικές από ευρωπαϊκά νεκροταφεία. Προβλέπεται διαμόρφωση του χώρου εισόδου ως υπαίθριου εκθεσιακού χώρου, όπου θα επανενταχθούν ιστορικές επιτύμβιες πλάκες και λιθανάγλυφα.
Οι τοίχοι θα λειτουργούν ως εκθεσιακές επιφάνειες με ενημερωτικές πινακίδες για την ιστορία και τη δομή του χώρου. Παράλληλα, προβλέπεται διακριτικός αρχιτεκτονικός φωτισμός για την ανάδειξη των μνημείων, διατηρώντας την ατμόσφαιρα μνήμης και περισυλλογής που χαρακτηρίζει το κοιμητήριο.
Πηγή: ΥΠΠΟ