Η ταχεία ανάπτυξη των εμβολίων COVID-19 βασίστηκε σε πολυετή έρευνα για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV), ενώ τα σύγχρονα εμβόλια για τον RSV αξιοποίησαν τη γνώση που αποκτήθηκε κατά την πανδημία, σύμφωνα με όσα παρουσίασε ο καθηγητής Πνευμονολογίας και Εντατικής Θεραπείας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, στο Medical Innovation Forum, το οποίο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Aristotle Innovation Forum.
Ο καθηγητής επισήμανε ότι η έρευνα για τον RSV έθεσε τις βάσεις για τον σχεδιασμό των εμβολίων COVID-19, ενώ η τεχνολογική πρόοδος που προέκυψε από την πανδημία συνέβαλε στην επιτάχυνση της ανάπτυξης των νεότερων εμβολίων κατά του RSV. Όπως τόνισε, πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα «κυκλικής επιστημονικής εξέλιξης», όπου η γνώση επιστρέφει και ανατροφοδοτεί προηγούμενες τεχνολογίες.
Σύμφωνα με τον κ. Βασιλακόπουλο, η εμπειρία της πανδημίας δεν επιτάχυνε μόνο την ανάπτυξη των εμβολίων κατά του κορονοϊού, αλλά συνέβαλε και στη βελτίωση των εμβολίων κατά του RSV, τα οποία παρουσιάζουν υψηλή αποτελεσματικότητα. Επεσήμανε ότι οι επιστημονικές ανακαλύψεις αποτελούν προϊόν μακράς πορείας και ότι η κατανόηση των μηχανισμών των ιογενών πρωτεϊνών υπήρξε καθοριστική για την επιλογή στόχων στα εμβόλια του SARS-CoV-2.
Ο καθηγητής ανέλυσε τον τρόπο με τον οποίο ο κορονοϊός χρησιμοποιεί την πρωτεΐνη-ακίδα για να εισέλθει στα ανθρώπινα κύτταρα, ενεργοποιώντας το ανοσοποιητικό σύστημα μέσω αντισωμάτων και Τ-λεμφοκυττάρων. Τα εμβόλια mRNA, όπως εξήγησε, «εκπαιδεύουν» τον οργανισμό να αναγνωρίζει την πρωτεΐνη αυτή, εξασφαλίζοντας άμεση αντίδραση σε περίπτωση λοίμωξης. Υπογράμμισε επίσης ότι η τεχνολογία mRNA είναι αποτέλεσμα δεκαετιών έρευνας, η οποία επιταχύνθηκε στη διάρκεια της πανδημίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην επιτάχυνση της διαδικασίας ανάπτυξης των εμβολίων, η οποία έγινε δυνατή χάρη στις παράλληλες κλινικές δοκιμές και στη συνεχή ροή δεδομένων προς τους ρυθμιστικούς οργανισμούς, όπως ο EMA και ο FDA, αξιοποιώντας την ήδη υπάρχουσα γνώση από την έρευνα για τον RSV.
Επόμενο βήμα: εξατομικευμένα mRNA εμβόλια κατά του καρκίνου
Ο κ. Βασιλακόπουλος αναφέρθηκε στη δυναμική της τεχνολογίας mRNA, επισημαίνοντας ότι η εφαρμογή της επεκτείνεται πλέον στην ανάπτυξη εξατομικευμένων εμβολίων κατά του καρκίνου. Η μέθοδος αυτή βασίζεται στην αναγνώριση πρωτεϊνών που εκφράζουν αποκλειστικά τα καρκινικά κύτταρα, ώστε το ανοσοποιητικό σύστημα να στοχεύει επιλεκτικά τα νοσούντα κύτταρα.
Όπως ανέφερε, τα πρώτα κλινικά αποτελέσματα αναμένονται μέσα στην επόμενη δεκαετία, με την τεχνολογία αυτή να υπόσχεται ριζικές αλλαγές στην ογκολογία και θεραπείες προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, υπογράμμισε τη σημασία ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στην επιστήμη και της καλλιέργειας επιστημονικής παιδείας, σημειώνοντας ότι η κοινωνία οφείλει να παρακολουθεί τον ταχύ ρυθμό της επιστημονικής εξέλιξης.