Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε πρότυπο για την ψηφιακή μετάβαση των φορολογικών διοικήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Οι μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησαν σταδιακά από το 2010 και επιταχύνθηκαν μετά το 2018 οδήγησαν σε σημαντική μείωση της φοροδιαφυγής και αύξηση των δημοσίων εσόδων.
Η έκθεση, με τίτλο «Πώς η Φορολογική Διοίκηση υποστήριξε την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας», τονίζει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός του φορολογικού συστήματος εντάχθηκε στην ευρύτερη πολιτική εκσυγχρονισμού του δημόσιου τομέα και επιταχύνθηκε μετά το 2019.
Ήδη στις αρχές του 2020, σχεδόν όλες οι συναλλαγές με εφορίες και τελωνεία πραγματοποιούνταν ηλεκτρονικά, ενώ η πανδημία λειτούργησε ως καταλύτης για περαιτέρω ψηφιοποίηση. Η ηλεκτρονική υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ έφτασε το 100% το 2022, ενώ για τις δηλώσεις φορολογίας επιχειρήσεων το ποσοστό ήταν 99,9% ήδη από το 2021.
Από το 2018 έως το 2023, τα ποσοστά ηλεκτρονικής υποβολής δηλώσεων για φόρο εισοδήματος και ΦΠΑ ξεπέρασαν τόσο τον μέσο όρο της Ευρώπης όσο και των χωρών του ΟΟΣΑ. Ιδιαίτερα υψηλά ήταν τα ποσοστά των δηλώσεων φυσικών προσώπων, σύμφωνα με την έκθεση του ΔΝΤ.
Η ηλεκτρονική πληρωμή φόρων αυξήθηκε θεαματικά, από 86,6% το 2018 σε 99,2% το 2023, με την πιο έντονη άνοδο να καταγράφεται μεταξύ 2021 και 2022. Παράλληλα, η μείωση του λεγόμενου κενού ΦΠΑ – του ποσοστού του μη εισπραττόμενου ΦΠΑ – από 30% το 2011 σε 9% το 2024 χαρακτηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως «σημαντικό επίτευγμα στον περιορισμό της μη συμμόρφωσης».
Η συμβολή των ψηφιακών εργαλείων
Κομβικό ρόλο έπαιξε η καθιέρωση της πλατφόρμας myAADE τον Σεπτέμβριο του 2021, η οποία αντικατέστησε το myTAXISnet. Μέσω αυτής, οι φορολογούμενοι έχουν πλήρη πρόσβαση σε όλες τις ψηφιακές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ, από δηλώσεις και ρυθμίσεις πληρωμών έως ηλεκτρονικά βιβλία (myDATA).
Όλες οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να διαβιβάζουν τα λογιστικά τους στοιχεία στο myDATA, γεγονός που συνέβαλε στη μείωση της φοροδιαφυγής. Στην ενίσχυση της συμμόρφωσης συνέβαλαν επίσης οι προσυμπληρωμένες δηλώσεις ΦΠΑ και φόρου επιχειρήσεων, οι οποίες βασίζονται στα δεδομένα που καταχωρούνται ηλεκτρονικά.
Από τον Ιανουάριο του 2025 δεν επιτρέπονται αποκλίσεις μεταξύ των στοιχείων εσόδων και δαπανών που δηλώνουν οι επιχειρήσεις, ενώ η υποχρεωτική χρήση POS και η σύνδεσή τους με ταμειακές μηχανές από τον Μάιο του 2024 ολοκληρώνει τη μετάβαση σε καθεστώς συμμόρφωσης σε πραγματικό χρόνο.
Η αυτονομία της ΑΑΔΕ και τα αποτελέσματα
Η δημιουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), που ξεκίνησε τη λειτουργία της την 1η Ιανουαρίου 2017, θεωρείται η σημαντικότερη μεταρρύθμιση της περιόδου 2013-2017. Όπως τονίζεται, «η μεταρρύθμιση αυτή άλλαξε ριζικά τα κίνητρα και την αρμοδιότητα στη λήψη αποφάσεων, επιτρέποντας διαδοχικές προόδους σε προσωπικό, διαχείριση κινδύνου και ψηφιοποίηση».
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, «οι μεταρρυθμίσεις δημιούργησαν έναν ενάρετο κύκλο: η καλύτερη φορολογική διακυβέρνηση επέτρεψε την ψηφιοποίηση, η οποία βελτίωσε τη συμμόρφωση, ενισχύοντας τα δημόσια έσοδα και τη δημοσιονομική αξιοπιστία της χώρας».
Οι προοπτικές και οι επόμενες προκλήσεις
Το 2025, ο λόγος των φορολογικών εσόδων προς το ΑΕΠ ανήλθε στο 28% από 20,5% το 2009. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι, αν και η αύξηση αυτή αντικατοπτρίζει και ευρύτερες οικονομικές μεταβολές, οι βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο σύστημα.
Η επόμενη φάση, σύμφωνα με την έκθεση, είναι η διατήρηση των κεκτημένων μέσω της ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ανάλυση δεδομένων, στη διαχείριση κινδύνων και στη βελτίωση των υπηρεσιών προς τους φορολογούμενους.
Το μήνυμα του ΔΝΤ είναι σαφές: «η ατζέντα των μεταρρυθμίσεων δεν έχει τελειώσει, αλλά η εξέλιξη της ανάκαμψης της Ελλάδας προσφέρει πολύτιμα διδάγματα για άλλες χώρες που επιδιώκουν φορολογική μεταρρύθμιση».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
