Με τους φακέλους των νέων κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων (Joint Master ή Dual Master) μεταξύ ελληνικών Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και διακεκριμένων ξένων πανεπιστημίων να περνούν στην Εθνική Αρχή για την Ανώτατη Εκπαίδευση (ΕΘΑΑΕ) για πιστοποίηση, αναμένεται σύντομα να ξεκαθαρίσει ποια προγράμματα θα λάβουν έγκριση και ποια θα ξεκινήσουν τη λειτουργία τους από το ακαδημαϊκό έτος 2026-27.
Πηγές της ακαδημαϊκής κοινότητας, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, εκτιμούν ότι το «σφιχτό» χρονοδιάγραμμα του χρηματοδοτικού προγράμματος διεθνοποίησης –που χρηματοδοτείται από το υπουργείο Παιδείας μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας– σε συνδυασμό με γραφειοκρατικές προκλήσεις, θα οδηγήσουν στη λειτουργία περίπου των μισών από τα 74 εγκεκριμένα προγράμματα ήδη από τον Σεπτέμβριο.
Το θέμα της υλοποίησης και της δημιουργίας νέων προγραμμάτων απασχόλησε και τη Σύνοδο των Πρυτάνεων, η οποία πραγματοποιήθηκε από την 1η έως την 4η Απριλίου 2026 υπό την προεδρία του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Διαπιστώθηκε η ανάγκη για νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, προκειμένου να προχωρήσει η πλήρης εφαρμογή των διεθνών μεταπτυχιακών και να δημιουργηθούν νέες συνεργασίες.
Ο ρόλος των κοινών μεταπτυχιακών και η αναβάθμιση της Ανώτατης Εκπαίδευσης
Ο υφυπουργός Παιδείας, αρμόδιος για θέματα Ανώτατης Εκπαίδευσης, Νίκος Παπαϊωάννου, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι οι διαδικασίες προχωρούν «με γνώμονα τη διασφάλιση της ποιότητας και της πραγματικής προστιθέμενης αξίας», ενώ «οι εγκρίσεις των προκαταβολών προχωρούν κανονικά».
Ο κ. Παπαϊωάννου τόνισε τον «κρίσιμο ρόλο» των κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων για τη διαμόρφωση ενός «σύγχρονου και ανταγωνιστικού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος» και υπογράμμισε ότι στόχος είναι «η ουσιαστική αναβάθμιση των σπουδών».
«Επενδύουμε σταθερά στην ποιότητα, στηρίζοντας έμπρακτα την αριστεία και την εξωστρέφεια των ελληνικών ΑΕΙ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Ανώτατη Εκπαίδευση πρέπει να ανταποκριθεί στις διεθνείς προκλήσεις, εξασφαλίζοντας πρωτοβουλίες που συμμορφώνονται με τα υψηλότερα ακαδημαϊκά πρότυπα.
Το χρηματοδοτικό έργο «Πανεπιστήμια Αριστείας», μέσω του οποίου εγκρίθηκαν 74 προγράμματα, καθορίζει το στρατηγικό πλαίσιο της Πολιτείας για τη διεθνοποίηση της ελληνικής Ανώτατης Εκπαίδευσης και τον ενισχυμένο ρόλο της στον διεθνή ακαδημαϊκό χάρτη.
Χρηματοδότηση και προοπτικές για τα ελληνικά ΑΕΙ
Ο συνολικός προϋπολογισμός των νέων κοινών μεταπτυχιακών ανέρχεται σε 94 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 80 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και τα 12 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων για την κάλυψη του ΦΠΑ.
Η ακαδημαϊκή κοινότητα υποδέχθηκε θετικά τη χρηματοδότηση, καθώς συμβάλλει στην κάλυψη διαφορών διδάκτρων, την ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας και τη διεθνή προβολή των προγραμμάτων, ενισχύοντας τις συνεργασίες μεταξύ πανεπιστημίων.
Ο εκτελεστικός διευθυντής της Study in Greece (SiG), Θεόδωρος Παπαϊωάννου, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «η προσέλκυση πανεπιστημίων με το κύρος και την αίγλη των συνεργαζόμενων ιδρυμάτων οφείλεται στη διεθνή αναγνώριση των ελληνικών ΑΕΙ και στις συντονισμένες προσπάθειες για την ανάδειξη της Ελλάδας σε διεθνή κόμβο εκπαίδευσης και έρευνας».
Παράλληλα, χαρακτήρισε τη δημιουργία κοινών διεθνών προγραμμάτων «στρατηγικό βήμα προς μία ποιοτική διεθνοποίηση που συγκεράζει την καινοτομία με την αριστεία».
Γραφειοκρατικές προκλήσεις και επόμενα βήματα
Τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν προκλήσεις τόσο οργανωτικές όσο και χρονικές, προκειμένου να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες εκταμίευσης των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης. «Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης στην απλοποίηση και αυτοματοποίηση των διαδικασιών», σημείωσε ο κ. Παπαϊωάννου, επισημαίνοντας την ανάγκη εστίασης και στη διεθνή προώθηση των προγραμμάτων.
Οι καθυστερήσεις αποδίδονται κυρίως στη γραφειοκρατία των ξένων πανεπιστημίων, ωστόσο οι συνεργασίες παραμένουν σε πολύ καλό επίπεδο. Μετά την πιστοποίηση από την ΕΘΑΑΕ, θα ξεκινήσει ένας «αγώνας δρόμου» για την προσέλκυση φοιτητών και την οργάνωση της λειτουργίας από τον Σεπτέμβριο.
Το παράδειγμα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών
Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση, καθώς είχε εγκριθεί για τρία προγράμματα, αλλά προχωρούν τα δύο, ενόψει της λειτουργίας τους τον Σεπτέμβριο του 2026, υπό την αίρεση της πιστοποίησης από την ΕΘΑΑΕ.
Η Αντιπρύτανης Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης του ΟΠΑ, Νάνσυ Πουλούδη, δήλωσε ότι τα δύο προγράμματα είναι «καινοτόμα και διεπιστημονικά» και εστιάζουν σε τομείς αιχμής με διεθνή απήχηση. Η χρηματοδότηση, όπως είπε, «συμβάλλει καθοριστικά στον σχεδιασμό και την υλοποίησή τους».
Το τρίτο πρόγραμμα, παρότι είχε εγκριθεί, δεν προχώρησε λόγω διαφορών στα χρονοδιαγράμματα και ασάφειας στους όρους χρηματοδότησης. Ωστόσο, το ΟΠΑ συνεχίζει τις προσπάθειες διεύρυνσης του δικτύου συνεργασιών και ήδη αναπτύσσει νέο κοινό μεταπτυχιακό στην Αναλυτική του Αθλητισμού (Sports Analytics) με το ΕΚΠΑ και πανεπιστήμια της Ιταλίας και της Γαλλίας.
Η διεθνοποίηση της Ανώτατης Εκπαίδευσης ενισχύεται και από την ανάπτυξη ξενόγλωσσων προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων, που συνεχίζουν να εμπλουτίζουν τη διεθνή παρουσία των ελληνικών ΑΕΙ.