Τη στρατηγική της κυβέρνησης για τη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου βιώσιμης ανάπτυξης, με αιχμή τον χωροταξικό σχεδιασμό, την προστασία του περιβάλλοντος και την ενεργειακή μετάβαση, παρουσίασε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Όπως σημείωσε, η Ελλάδα «για πρώτη φορά αποκτά ένα συνεκτικό, ολιστικό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού», που θέτει τέλος στην αποσπασματικότητα και καθορίζει σαφείς κανόνες για τον τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και τη βιομηχανία.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση προωθεί τα τρία κομβικά Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, δίνοντας παράλληλα έμφαση στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Τόνισε τους περιορισμούς στην εγκατάσταση ενεργειακών έργων σε δάση, περιοχές Natura και εθνικούς δρυμούς, ενώ ανέδειξε τη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας για τη γεωπολιτική σταθερότητα της χώρας. Σύμφωνα με τον ίδιο, πλέον πάνω από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται από ΑΠΕ.
Ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε στις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες για τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, στα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα και στο πρόγραμμα Antinero, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια συνολική μεταρρύθμιση που συνδέει την ανάπτυξη με τη βιωσιμότητα και την κοινωνική συνοχή. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ενίσχυση του ελληνογαλλικού άξονα μέσω της σύστασης ομάδας προστασίας των θαλασσών, μετά από σχετική ανακοίνωση στο Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ στο Παρίσι.
Νέο μοντέλο ανάπτυξης με τρία Ειδικά Χωροταξικά Σχέδια
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά στη θεσμοθέτηση τριών Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων: για τον Τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη Βιομηχανία. Όπως εξήγησε ο κ. Παπασταύρου, τα σχέδια αυτά λειτουργούν συμπληρωματικά, διαμορφώνοντας ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης όπου η οικονομική πρόοδος συνυπάρχει με την προστασία του περιβάλλοντος και την κοινωνική συνοχή.
Στον τομέα του τουρισμού, προβλέπεται πλήρης προστασία στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή, με εξαίρεση έργα κοινής ωφέλειας, όπως η πρόσβαση για άτομα με αναπηρία ή ασθενοφόρα. Όσον αφορά το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, ο υπουργός τόνισε ότι πάνω από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας προέρχεται ήδη από ΑΠΕ, ενώ από το 2024 η Ελλάδα είναι καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ θέτει σαφή όρια και κατευθύνσεις, απαγορεύοντας φωτοβολταϊκά σε δάση, δασικές εκτάσεις και περιοχές Natura, καθώς και αιολικά πάρκα σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, σε εθνικούς δρυμούς και τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Για πρώτη φορά καθορίζονται συγκεκριμένες περιοχές καταλληλότητας για την ανάπτυξη αιολικών εγκαταστάσεων, με στόχο μια ενεργειακή μετάβαση που σέβεται τη φύση και την τοπική κοινωνία.
Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης στα βήματα που γίνονται στην αποθήκευση ενέργειας, επισημαίνοντας ότι «την 1η Απριλίου μπήκαν στο σύστημα 32 MW με δύο μπαταρίες» και ότι μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται να φτάσουν τα 700-800 MW.
Πρωτοβουλίες για το περιβάλλον
Η βιώσιμη ανάπτυξη με σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες και το περιβάλλον αποτελεί, σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, ύψιστη προτεραιότητα της κυβέρνησης. Πρόσφατα εγκρίθηκαν δύο νέες Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες για τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000 σε Θεσσαλονίκη, Χαλκιδική, Πρέβεζα και Άρτα. Από το 2019 έχουν εγκριθεί ΕΠΜ για επιπλέον 247 περιοχές Natura, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε 322, που καλύπτουν πάνω από το 75% της συνολικής έκτασης του Δικτύου στη χώρα.
Μέχρι το 2026 προγραμματίζεται η ολοκλήρωση των ΕΠΜ για το υπόλοιπο 25%, ενώ με τη θεσμοθέτηση των δύο μεγάλων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων η Ελλάδα καθίσταται πρωτοπόρος στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Ο υπουργός ανέφερε ότι σε συνάντησή του στο Παρίσι με τη Γαλλίδα ομόλογό του Monique Barbut, συμφωνήθηκε η ενίσχυση του ελληνογαλλικού άξονα με τη δημιουργία ομάδας προστασίας των θαλασσών στο πλαίσιο των Συμβουλίων Υπουργών της ΕΕ.
Αναφορικά με τα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, ο κ. Παπασταύρου επισήμανε ότι ενισχύεται το πρόγραμμα Antinero, το οποίο χαρακτηρίστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως εμβληματικό παράδειγμα επένδυσης για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή και την προστασία των τοπικών κοινοτήτων.
Κλείνοντας, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας τόνισε: «Η Ελλάδα χρειάζεται ανάπτυξη. Αλλά ανάπτυξη με σχέδιο, κανόνες και προοπτική. Αυτή είναι η μεγάλη μεταρρύθμιση που υλοποιούμε σήμερα: να περάσουμε από την αποσπασματικότητα και την αυθαιρεσία, στην οργάνωση, τη βιωσιμότητα και την εμπιστοσύνη. Για μια Ελλάδα που σχεδιάζει το μέλλον της με αυτοπεποίθηση, σχέδιο και ευθύνη».