Η ταχεία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ, αγγλικά AI) δημιουργεί τεράστιες ευκαιρίες για χώρες και κοινωνίες διεθνώς, αλλά ταυτόχρονα εγείρει σοβαρούς κινδύνους, σύμφωνα με την πρώτη έκθεση ανεξάρτητης επιστημονικής επιτροπής του ΟΗΕ για την τεχνολογία αυτή, που υπογράφεται από 40 κορυφαίους επιστήμονες και ειδικούς.
Η έκθεση θα παρουσιαστεί στις κυβερνήσεις κατά την εναρκτήρια σύνοδο του Παγκόσμιου Διαλόγου του ΟΗΕ για τη Διακυβέρνηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 6-7 Ιουλίου στη Γενεύη. Πρόκειται για την πρώτη παγκόσμια, ανεξάρτητη επιστημονική αποτίμηση της ΤΝ, ενώ μια πληρέστερη έκδοση προγραμματίζεται για το επόμενο έτος.
Τα μέλη της επιτροπής έχουν επιλεγεί από όλες τις περιοχές του κόσμου και υπηρετούν τριετή θητεία, ανεξάρτητα από κυβερνήσεις, θεσμούς ή εταιρείες, ενισχύοντας τον διεθνή χαρακτήρα της πρωτοβουλίας.
Κίνδυνοι και προκλήσεις στη διακυβέρνηση της ΤΝ
Όπως αναφέρει η προκαταρκτική έκθεση που παρουσιάζει το Ρόιτερς, οι διαμορφωτές πολιτικής χρειάζονται αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα για να θέσουν κανόνες στη διακυβέρνηση της ΤΝ.
Ωστόσο, οι τεχνολογικές δυνατότητες εξελίσσονται ταχύτερα από την επιστημονική κατανόηση και την ικανότητα των κυβερνήσεων να προσαρμόζονται, με περιορισμένες μεθόδους ελέγχου των αυτόνομων, υψηλής πολυπλοκότητας συστημάτων.
Ο συμπρόεδρος της επιτροπής, Γιούσουα Μπένζιο, σημείωσε ότι υπάρχουν αυξανόμενα στοιχεία παραπλανητικής συμπεριφοράς της ΤΝ, επισημαίνοντας πως η επιστήμη δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η τεχνολογία δεν θα προκαλέσει καταστροφική βλάβη "είτε από μόνη της είτε λόγω κακόβουλων χρηστών" καθώς οι ικανότητές της ενισχύονται.
Σύμφωνα με την έκθεση, "τα δυνητικά οφέλη της ΤΝ είναι τεράστια", αλλά η ραγδαία και ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της ενέχει σημαντικούς κινδύνους. Αυτοί αφορούν την ψυχική υγεία των χρηστών, τη χρήση της ως καταστρεπτικού εργαλείου, τον αντίκτυπο σε κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά συστήματα, καθώς και τις προκλήσεις στον έλεγχο της τεχνολογίας.
Ανισότητες, συγκέντρωση ισχύος και γλωσσικοί περιορισμοί
Η υιοθέτηση της ΤΝ έχει επιταχυνθεί διεθνώς, αλλά με άνισο ρυθμό μεταξύ χωρών και τομέων. Πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι χρησιμοποιούν πλέον εφαρμογές απλής ΤΝ κάθε εβδομάδα, ωστόσο η διείσδυσή της στις αναπτυσσόμενες οικονομίες παραμένει περιορισμένη.
Η ανάπτυξη της τεχνολογίας είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένη: οι ΗΠΑ κατέχουν το 75% της υπολογιστικής ισχύος μεταξύ των 500 κορυφαίων υπερυπολογιστών ΤΝ παγκοσμίως, ενώ η Κίνα το 15%.
Παράλληλα, αν και παγκοσμίως ομιλούνται περισσότερες από 7.000 γλώσσες, τα περισσότερα μοντέλα ΤΝ έχουν εκπαιδευτεί σε περιορισμένο αριθμό αυτών. Οι αυτόματες μεταφράσεις συχνά παρουσιάζουν σφάλματα, ικανά να επηρεάσουν ακόμη και ιατρικές διαγνώσεις ή αποφάσεις θεραπείας.
Απειλές για δικαιώματα και δημοκρατία
Η έκθεση προειδοποιεί για κινδύνους που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα κοινωνικά συστήματα και το περιβάλλον. Παραδείγματα αποτελούν η παραγωγή υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών μέσω ΤΝ και η διάδοση deepfake περιεχομένου που συνδέεται με περιστατικά σεξουαλικής βίας.
Επιπλέον, η ΤΝ διευκολύνει τη μαζική παραγωγή και στοχοθέτηση πιεστικού ή παραπλανητικού περιεχομένου, οδηγώντας σε "σταδιακή διάβρωση της ακεραιότητας των πληροφοριών", με συνέπειες για τη δημόσια εμπιστοσύνη, την κοινωνική συνοχή και τη δημοκρατική διαβούλευση.
Τέλος, η επιτροπή επισημαίνει ότι ακόμη και προηγμένες οικονομίες στερούνται επαρκούς τεχνικής εμπειρογνωσίας για να αξιολογήσουν τα πλέον εξελιγμένα μοντέλα ΤΝ ή να συμμετάσχουν ουσιαστικά στη διακυβέρνησή
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
