Μεγάλες απώλειες άνω του -2% κατέγραψαν χθες οι χρηματιστηριακές αγορές στην Ευρώπη, με το Χρηματιστήριο Αθηνών, να σημειώνει «βουτιά» -3,64% στον απόηχο της σύγκρουσης ΗΠΑ - Ισραήλ με το Ιράν.
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, η στροφή των επενδυτών σε ασφαλή καταφύγια όπως ο χρυσός, το δολάριο και τα ομόλογα και οι πωλήσεις μετοχές σε όλο σχεδόν τον πλανήτη ήταν τα βασικά χαρακτηριστικά της χθεσινής μέρας.
Αξιοσημείωτη ήταν η ανθεκτικότητα της Wall Street που όχι μόνο κάλυψε τις αρχικές απώλειες αλλά τελικά βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτης έκλεισαν με άνοδο. Ο Dow Jones έκλεισε με μικρή μόνο πτώση-0,15%, ο S&P 500 με οριακή άνοδο +0,04% ενώ τα μεγαλύτερα κέρδη αποκόμισε η τεχνολογία με τον δείκτη NASDAQ να κλείνει με κέρδη +0,36%.
Το μεγάλο ερώτημα
Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί την επενδυτική κοινότητα από εδώ και πέρα είναι η επόμενη ημέρα και ποια θα είναι η διάρκεια της σύγκρουσης: αν θα υπάρξει περαιτέρω επιδείνωση των συνθηκών, για πόσο καιρό και πότε θα επιστρέψουμε σε μια κανονικότητα γεγονότα που θα καθορίσουν και το πότε και με ποια ένταση θα ανακάμψουν οι αγορές.
Οι αναλυτές μέσα από εκθέσεις τους χθες, όπως η έκθεση της Citi ή και αυτή της AXIA Alpha Finance, αποτύπωσαν πως η διάρκεια θα καθορίσει την πορεία των αγορών.
Αν η σύγκρουση έχει μικρή διάρκεια θα επιστρέψουν γρήγορα στην κανονικότητα.
Η διάρκεια έχει να κάνει και με τα στενά Ορμούζ και αν τα πλοία θα αργήσουν να περάσουν ξανά από εκεί. Αν γίνει γρήγορα, τότε η τροφοδοσία των αγορών δε θα έχει σημαντικά προβλήματα και άρα ίσως ο πληθωρισμός να μην εκτιναχθεί. Αν όμως η διάρκεια της σύγκρουσης δεν είναι μικρή, τότε θα υπάρξουν αξιόλογες επιπτώσεις.
Κάποιοι αναλυτές σημειώνουν και τον παράγοντα αντίδρασης των Ιρανών. Αν βγουν στους δρόμους όπως τους καλεί το Ισραήλ, θα είναι μία θετική εξέλιξη και για τις αγορές.
Η εικόνα στο Χρηματιστήριο Αθηνών
Η χθεσινή μέρα στο Χ.Α. δεν είχε νικητές. Η συντριπτική πλειονότητα των μετοχών είχε απώλειες. Μπορεί να μην είδαμε εκτεταμένο selloff, αλλά οι απώλειες ήταν μεγάλες για ένα αξιόλογο αριθμό μετοχών και πολλοί επενδυτές είδαν τα κέρδη της χρονιάς να εξανεμίζονται και να «τρώνε» και μέρος των περσινών κερδών.
Ο τραπεζικός δείκτης περιόρισε την άνοδο στο 6,17% από την αρχή του έτους και ο Γενικός Δείκτης στο 3,79%. Η Alpha Bank πλέον είναι πτωτική κατά 2,23%, η Εθνική έχει άνοδο μόλις 2,62%.
Στελέχη της αγοράς παρατηρούσαν πως κάποια μοχλευμένα funds έβγαλαν πωλήσεις προκειμένου να καλυφθούν και επηρέασαν την αγορά.
Τι δείχνει η ιστορία των πολεμικών συγκρούσεων
Η ιστορική εμπειρία και τα δεδομένα δείχνουν ότι οι περισσότερες στρατιωτικές συγκρούσεις, παρά τον αρχικό «θόρυβο» και την υψηλή μεταβλητότητα που πυροδοτούν βραχυχρόνια, δεν αφήνουν αρνητικό αποτύπωμα στις αγορές.
Ο πίνακας των αποδόσεων του S&P 500 γύρω από 20 μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις από το 1948 έως το 2025 καταγράφει μια σταθερή τάση: η Wall Street αντιδρά, αλλά δεν καταρρέει και τις περισσότερες φορές γρήγορα ανακάμπτει.
Στις πρώτες πέντε ημέρες μετά την έναρξη μιας σύγκρουσης, η μέση μεταβολή του δείκτη είναι οριακά θετική (+0,6%), ενώ η διάμεσος φθάνει το +0,8%. Με άλλα λόγια, η «τυπική» αντίδραση δεν είναι πανικός, αλλά συγκρατημένη προσαρμογή. Ακόμη και όταν προηγείται αρνητικό κλίμα τις πέντε ημέρες πριν το γεγονός, η αγορά τείνει να σταθεροποιείται γρήγορα.
Σε ορίζοντα ενός μήνα, οι μέσες αποδόσεις παραμένουν θετικές (+1,4%), ενώ στο τρίμηνο και στο εξάμηνο ενισχύονται περαιτέρω (+2,5% και +3,6% αντίστοιχα). Η διάμεσος στο εξάμηνο διαμορφώνεται στο +3,2%, στοιχείο που υποδηλώνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η αγορά όχι μόνο απορροφά το σοκ, αλλά επιστρέφει σε ανοδική τροχιά.
Φυσικά, υπάρχουν εξαιρέσεις. Ο Πόλεμος του Γιομ Κιπούρ το 1973 και ο Πόλεμος του Κόλπου το 1990 συνοδεύτηκαν από σημαντικές βραχυπρόθεσμες απώλειες, ενώ η μέγιστη πτώση από την έναρξη μιας σύγκρουσης φθάνει κατά μέσο όρο το -4,5%, με διάμεσο -2,9%.
Ωστόσο, τα επεισόδια βαθιάς και παρατεταμένης πτώσης αποτελούν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι πιο πρόσφατες κρίσεις: τόσο η προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 όσο και ο πόλεμος Ισραήλ - Γάζας το 2023 συνοδεύτηκαν από θετικές αποδόσεις στο εξάμηνο.
Ακόμη και στην περίπτωση της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, η αρχική ισχυρή πίεση δεν μετεξελίχθηκε σε διαρκή καθοδική πορεία.
Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: οι αγορές λειτουργούν προεξοφλητικά και σπάνια «τιμωρούν» μακροπρόθεσμα τις γεωπολιτικές εντάσεις, εκτός εάν αυτές μετατραπούν σε ευρύτερη οικονομική κρίση.
Για τους επενδυτές με μεσοπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η ιστορία δείχνει ότι η ψυχραιμία συχνά ανταμείβεται περισσότερο από την αντίδραση υπό το βάρος της αρνητικής ψυχολογίας.
Σύγκρουση | Ημερομηνία Έναρξης | -5 ημέρες | +5 ημέρες | +1 μήνας | +3 μήνες | +6 μήνες | Μέγιστη Πτώση (από την έναρξη) |
Αραβο-Ισραηλινός Πόλεμος | 15-Μαϊ-1948 | -2.1% | 7.2% | 10.9% | 2.0% | -0.8% | 0.0% |
Πόλεμος της Κορέας | 25-Ιουν-1950 | 0.9% | -7.6% | -10.0% | 1.5% | 4.9% | -12.9% |
Πόλεμος της Αλγερίας | 01-Νοε-1954 | -0.5% | 3.9% | 6.9% | 15.5% | 19.4% | -0.3% |
Πόλεμος του Βιετνάμ | 01-Νοε-1955 | -0.8% | 4.4% | 7.3% | 4.1% | 13.9% | 0.0% |
Πόλεμος των Έξι Ημερών | 05-Ιουν-1967 | -2.3% | 4.1% | 3.3% | 6.5% | 7.7% | -0.2% |
Πόλεμος Φθοράς | 08-Μαρ-1969 | 0.5% | -0.7% | 1.5% | 3.5% | -6.0% | -0.7% |
Πόλεμος του Γιομ Κιπούρ | 06-Οκτ-1973 | 1.3% | 1.4% | -4.5% | -10.0% | -15.3% | -16.1% |
Πόλεμος Ιράν-Ιράκ | 22-Σεπ-1980 | 3.8% | -5.3% | 1.2% | 4.1% | 2.8% | -5.3% |
Πόλεμος Φώκλαντ | 02-Απρ-1982 | 2.8% | 1.0% | 1.1% | -6.5% | 6.0% | -6.9% |
Πόλεμος του Κόλπου | 02-Αυγ-1990 | -1.2% | -3.3% | -8.2% | -11.3% | -2.4% | -15.9% |
Σύγκρουση στο Κόσοβο | 05-Μαρ-1998 | -1.3% | 3.4% | 8.5% | 7.6% | -5.9% | 0.0% |
Πόλεμος στο Αφγανιστάν | 07-Οκτ-2001 | 2.9% | 1.9% | 4.1% | 8.7% | 4.8% | -1.4% |
Πόλεμος στο Ιράκ | 20-Μαρ-2003 | 5.3% | -0.8% | 2.0% | 13.7% | 18.3% | -3.1% |
Εμφύλιος Πόλεμος στη Λιβύη | 15-Φεβ-2011 | 0.3% | -0.9% | -3.5% | 0.7% | -9.3% | -5.4% |
Εμφύλιος Πόλεμος στη Συρία | 15-Μαρ-2011 | -3.0% | 0.9% | 2.9% | -1.3% | -5.7% | -1.9% |
Προσάρτηση της Κριμαίας | 23-Φεβ-2014 | -0.1% | 1.3% | 1.6% | 3.5% | 8.3% | -1.1% |
Εμφύλιος Πόλεμος στην Υεμένη | 15-Σεπ-2014 | -0.9% | 0.5% | -6.1% | 0.3% | 3.5% | -6.1% |
Πόλεμος Ουκρανίας-Ρωσίας | 21-Φεβ-2022 | -1.2% | 0.6% | 2.6% | -10.3% | -2.8% | -10.3% |
Πόλεμος Ισραήλ-Γάζας | 07-Οκτ-2023 | 0.5% | 0.4% | 1.6% | 9.0% | 20.8% | -4.4% |
Πόλεμος Ισραήλ-Ιράν | 13-Ιουν-2025 | -0.4% | -0.2% | 4.7% | 10.2% | 14.2% | -0.2% |
Διάμεσος |
| 0.1% | 0.8% | 1.8% | 2.8% | 3.2% | -2.9% |
Μέσος Όρος |
| 0.3% | 0.6% | 1.4% | 2.5% | 3.6% | -4.5% |
Πηγή: JP Morgan
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
