Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποτελέσει τον βασικό πυλώνα ξένης χρηματοδότησης για τη Βουλγαρία μετά την πτώση του κομμουνισμού, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Ινστιτούτου Οικονομικών της Αγοράς (IME). Η ανάλυση, που παρουσιάστηκε δημόσια, επισημαίνει ότι περίπου το 90% της ξένης βοήθειας στη χώρα προήλθε από την ΕΕ.
Όπως ανέφερε ο επικεφαλής οικονομολόγος του IME, Λάτσεζαρ Μπογκντάνοφ, η μελέτη βασίστηκε σε διαθέσιμες δημόσιες πηγές και εξετάζει την ξένη βοήθεια χωρίς να περιλαμβάνει την εθνική συγχρηματοδότηση. Δεν επιχειρεί να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των πληρωμών.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η εξωτερική υποστήριξη αυξήθηκε αισθητά μετά την ένταξη της Βουλγαρίας στην ΕΕ, γεγονός που συνδέεται με την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Από το 1989 έως το τέλος του 2024, η Βουλγαρία έλαβε περίπου 70 δισ. λέβα, ενώ για το 2025 εκτιμάται ότι θα προστεθούν ακόμη 6-7 δισ. λέβα. Την τελευταία δεκαετία, η ξένη χρηματοδότηση αντιστοιχεί σε περίπου 3% του μέσου ετήσιου ΑΕΠ και, μετά την ένταξη στην ΕΕ, στο 7% των εσόδων του ενοποιημένου προϋπολογισμού.
Παρατηρούνται κυκλικές διακυμάνσεις στη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων, με κορυφώσεις κατά τον τελευταίο χρόνο προσβασιμότητας των προγραμμάτων. Ο Μπογκντάνοφ χαρακτήρισε το φαινόμενο αυτό ως ένδειξη αδυναμίας στη διαχείριση εκ μέρους της βουλγαρικής κυβέρνησης και των δήμων, επισημαίνοντας ότι θα ήταν προτιμότερη μια πιο ισόρροπη απορρόφηση των πόρων.
Περισσότερο από το 30% της χρηματοδότησης μέσω επιχορηγήσεων κατευθύνθηκε στη γεωργία. Μεταξύ 10% και 15% διατέθηκε σε υποδομές μεταφορών, αστική και αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον, ανταγωνιστικότητα και καινοτομία. Σχεδόν το 10% επενδύθηκε σε ανθρώπινους πόρους.
Η Βουλγαρία έλαβε συνολικά 3,8 δισ. λέβα από προενταξιακά κονδύλια και πάνω από 35 δισ. λέβα μέσω επιχειρησιακών προγραμμάτων έως το 2024. Στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (2021-2026), η χώρα έχει δυνατότητα χρηματοδότησης έως 13,5 δισ. λέβα, ωστόσο μέχρι το τέλος του 2024 είχαν εισρεύσει μόλις 1,9 δισ. λέβα. Από την ένταξη στην ΕΕ, οι Βούλγαροι αγρότες έχουν λάβει περισσότερα από 20 δισ. λέβα από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων.
Η ανάλυση του IME εξετάζει και άλλες πηγές χρηματοδότησης, όπως τα προγράμματα του Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Νορβηγία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν), με κεφάλαια 222 εκατ. λέβα για την περίοδο 2014-2021. Τα περισσότερα κονδύλια διοχετεύθηκαν σε προγράμματα μείωσης φτώχειας, περιφερειακής ανάπτυξης και δικαιοσύνης, ενώ το 7% του συνολικού προϋπολογισμού διατέθηκε στην κοινωνία των πολιτών μέσω ΜΚΟ.
Η οικονομική υποστήριξη από τις ΗΠΑ σταμάτησε με την ένταξη της Βουλγαρίας στην ΕΕ. Η αμερικανική βοήθεια ξεπέρασε τα 1,2 δισ. λέβα από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έως το 2007, ενώ οι ιδιωτικές δωρεές από αμερικανικούς οργανισμούς ανήλθαν στα 660 εκατ. λέβα.
Η Γιορντάνκα Τσομπάνοβα, επικεφαλής της μόνιμης αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη Βουλγαρία, τόνισε ότι η αλληλεγγύη της ΕΕ έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της χώρας από τη δεκαετία του 1990.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
