Η συζήτηση για το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Γροιλανδίας επανέρχεται στο προσκήνιο, με αφορμή τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί ενδεχόμενης αγοράς του νησιού από τις ΗΠΑ. Η Δανία, ωστόσο, διαμηνύει ότι διατηρεί τη νομική κυριαρχία της στη Γροιλανδία, ενώ για τους Ινουίτ, που ζουν εκεί εδώ και αιώνες, η γη της Αρκτικής παραμένει συλλογικό αγαθό.
Η συλλογική ιδιοκτησία αποτελεί θεμέλιο της ταυτότητας των Ινουίτ. Παρά την μακρόχρονη αποικιοκρατία, έχει καθιερωθεί ως κανόνας: οι κάτοικοι μπορούν να είναι ιδιοκτήτες σπιτιών, όχι όμως της γης όπου αυτά βρίσκονται.
«Δεν μπορούμε να αγοράσουμε ούτε καν τη δική μας γη, αλλά ο Τραμπ θέλει να την αγοράσει -- είναι τόσο παράξενο αυτό για μας», σημειώνει ο Κααλίρακ Ρίνγκστεντ, κάτοικος του Καπισίλιτ, ενός μικρού οικισμού κοντά στη Νούουκ.
Ο Ρίνγκστεντ αναφέρει πως από μικρός είχε συνηθίσει στην ιδέα ότι η γη μόνο νοικιάζεται και ανήκει συλλογικά στην κοινότητα.
Ο ίδιος, πρώην ψαράς και κυνηγός, σήμερα κατηχητής του χωριού, περιγράφει τις δυσκολίες της καθημερινότητας σε ένα απομακρυσμένο μέρος όπου το σχολείο, το παντοπωλείο και οι βασικές υποδομές αποτελούν το κέντρο της τοπικής ζωής.
Η μικρή αποβάθρα του οικισμού αποτελεί ζωτική γραμμή επικοινωνίας, καθώς εκεί φτάνουν τα εφόδια από τη Νούουκ και ξεκινούν οι ψαράδες και κυνηγοί για την αναζήτηση τροφής.
Η πρόεδρος του χωριού, Χέιντι Λένερτ Νόλσο, υπογραμμίζει τη σημασία της ελευθερίας στην καθημερινότητα των κατοίκων: «Μπορούμε να μπούμε σε μια βάρκα και να πάμε παντού χωρίς περιορισμούς».
Η συζήτηση για το μέλλον της Γροιλανδίας
Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία κορυφώθηκε όταν ο Τραμπ επανέφερε το ζήτημα της απόκτησης του νησιού για λόγους εθνικής ασφάλειας και πρόσβασης σε μεταλλευτικούς πόρους. Παρότι οι απειλές περί βίαιης κατάληψης έχουν αποσυρθεί, οι λεπτομέρειες των συμφωνιών με το ΝΑΤΟ παραμένουν αδιευκρίνιστες.
Οι κάτοικοι του Καπισίλιτ παρακολουθούν τις εξελίξεις, όμως η καθημερινή επιβίωση παραμένει προτεραιότητα. Όπως δηλώνει τοπικός δάσκαλος, η φροντίδα για τα βασικά αγαθά υπερισχύει των διεθνών εξελίξεων.
Σύμφωνα με τον Ούλρικ Μπλίντορφ, δικηγόρο στη Νούουκ και ιδιοκτήτη της Inuit Law, στη Γροιλανδία δεν υφίσταται ιδιωτική ιδιοκτησία γης. Οι κάτοικοι έχουν δικαίωμα χρήσης, όχι κατοχής, της περιοχής όπου ζουν.
Το 90% των 57.000 κατοίκων της Γροιλανδίας είναι αυτόχθονες Ινουίτ, με συνεχή παρουσία στο νησί για περίπου 1.000 χρόνια. Η τοπική παράδοση τούς θέλει φύλακες και όχι ιδιοκτήτες της γης.
Όπως επισημαίνει η Ράκελ Κρίστιανσεν, η ουσία είναι η ευθύνη απέναντι στη γη και όχι η κυριότητά της: «Η γη υπήρχε πριν από μας και θα υπάρχει ύστερα από μας».
Προκλήσεις επιβίωσης και δημογραφικές αλλαγές
Το Καπισίλιτ αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, καθώς οι νέοι αναζητούν ευκαιρίες εκτός του οικισμού. Ο πληθυσμός έχει μειωθεί δραστικά τα τελευταία χρόνια, ενώ το σχολείο απειλείται με κλείσιμο λόγω έλλειψης μαθητών.
Παράλληλα, νέα εξοχικά για εύπορους κατοίκους της πρωτεύουσας παραμένουν άδεια τον χειμώνα, ενώ η απουσία βασικών υποδομών περιορίζει τις δυνατότητες ανάπτυξης του τουρισμού.
Η Κριστιάνα Γιόσεφσεν, κάτοικος του χωριού, περιγράφει τη δυσκολία της χειρωνακτικής εργασίας με δέρματα φώκιας, αλλά δηλώνει αποφασισμένη να παραμείνει στη γη της: «Θα μείνω εδώ, ανήκω εδώ. Αυτή είναι η γη μου. Η Γροιλανδία είναι η γη μου».