Η Ελλάδα και η Μάλτα εμφανίζονται αυτή την περίοδο ως οι βασικές χώρες που εκφράζουν επιφυλάξεις απέναντι σε πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αντικαταστήσει το ισχύον πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου με ένα πιο αυστηρό μέτρο, την καθολική απαγόρευση των ναυτιλιακών υπηρεσιών που χρειάζονται για να μεταφερθεί το ρωσικό αργό διά θαλάσσης.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι δύο χώρες εξέφρασαν επιφυλάξεις σε συνεδρίαση των πρεσβευτών της ΕΕ, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια αλλαγή μπορεί να έχει επιπτώσεις στη ναυτιλιακή βιομηχανία της Ευρώπης και στις τιμές ενέργειας.
Η υπό συζήτηση απαγόρευση δεν είναι «ουδέτερη» για την ευρωπαϊκή ναυτιλία. Ένα σημαντικό μέρος της μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου εξακολουθεί να γίνεται με δυτικά δεξαμενόπλοια και να στηρίζεται σε δυτικές υπηρεσίες (ασφάλιση, χρηματοδότηση, διαμεσολάβηση κ.ά.), με μεγάλο όγκο δραστηριότητας να περνά από ναυτιλιακά κέντρα όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και η Μάλτα.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι επιφυλάξεις που αποδίδει το Bloomberg σε Αθήνα και Βαλέτα δεν είναι απλώς τεχνικές. Συνδέονται άμεσα με τον φόβο απώλειας ναυτιλιακού έργου και με την ανησυχία ότι μια απότομη σκλήρυνση του πλαισίου θα μπορούσε να προκαλέσει δευτερογενείς πιέσεις στην αγορά ενέργειας, επηρεάζοντας το κόστος και τη σταθερότητα των τιμών.
Παράλληλα, το Bloomberg επισημαίνει ότι η πρόταση δεν προχωρά ως «αυτόματη» απόφαση, αλλά θα τεθεί υπό όρους και θα εξαρτηθεί από τη στάση της Ομάδας των Επτά (G7), που είχε υιοθετήσει το πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου στα τέλη του 2022.
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η θέση των ΗΠΑ για το αν πρέπει να γίνει το επόμενο βήμα, δηλαδή η μετάβαση από το πλαφόν σε πλήρη απαγόρευση ναυτιλιακών υπηρεσιών, παραμένει προς το παρόν θολή.
Αυτή η ασάφεια προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας, όχι μόνο για το αν μπορεί να «κλειδώσει» συμφωνία, αλλά και για το πώς (με ποια μορφή και ποιο εύρος) θα μπορούσε τελικά να διαμορφωθεί.
Στο ίδιο ρεπορτάζ υπογραμμίζεται ότι, η Ελλάδα και η Μάλτα ζήτησαν διευκρινίσεις για δύο ακόμη πτυχές του πακέτου. Από την μία, την ιδέα να στοχοποιηθούν «ξένα λιμάνια» που εξυπηρετούν ρωσικό πετρέλαιο και από την άλλη, την αυστηροποίηση της εποπτείας στις πωλήσεις πλοίων, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα να καταλήγουν σε στόλο που εξυπηρετεί τη Μόσχα.
Η Κομισιόν σκληραίνει τη γραμμή για το ρωσικό αργό
Η πρόταση εντάσσεται στο 20ό πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας και στοχεύει να χτυπήσει στον πυρήνα του το δίκτυο που επιτρέπει τις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου.
Όπως μεταδίδει το ShippingWatch, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε την κατεύθυνση των μέτρων την Παρασκευή, δηλώνοντας: «Η Ρωσία θα έρθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με ειλικρινείς προθέσεις μόνο αν δεχτεί πίεση. Αυτή είναι η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει». Και πρόσθεσε: «Γι’ αυτό ανεβάζουμε σήμερα τη θερμοκρασία».
Ενώ σύμφωνα με το Reuters, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει «σαρωτική απαγόρευση» σε υπηρεσίες που στηρίζουν τις θαλάσσιες εξαγωγές ρωσικού αργού, υπερβαίνοντας τις μέχρι σήμερα πιο αποσπασματικές ευρωπαϊκές παρεμβάσεις.
Το σκεπτικό είναι ότι το σημερινό πλαφόν τιμής (που εφαρμόζεται μέσω υπηρεσιών όπως ασφάλιση και μεταφορά) έχει δείξει «μεικτά» αποτελέσματα ως προς τον περιορισμό των εσόδων της Μόσχας, άρα μια πλήρης απαγόρευση υπηρεσιών θα ήταν πιο αποτελεσματική, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Μέταλλα, τράπεζες και κρυπτο-δίαυλοι στο στόχαστρο
Το υπό διαμόρφωση πακέτο, πάντως, δεν εξαντλείται στο ρωσικό πετρέλαιο. Όπως αναφέρει το Reuters, στο τραπέζι βρίσκονται επιπλέον περιορισμοί στις εισαγωγές από τη Ρωσία, που θα μπορούσαν να αφορούν μέταλλα, χημικά και κρίσιμα ορυκτά, καθώς και περαιτέρω περιορισμοί στις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τη ρωσική αγορά.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι πληροφορίες κάνουν λόγο και για επέκταση των κυρώσεων σε πρόσθετες ρωσικές τράπεζες, αλλά και σε δραστηριότητες που σχετίζονται με κρυπτονομίσματα, με βασικό στόχο να περιοριστούν οι δίαυλοι παράκαμψης και να δυσκολέψει η «παράπλευρη» χρηματοδότηση συναλλαγών που μέχρι σήμερα κινούνται σε γκρίζες ζώνες.
Υπάρχει προβληματισμός και συζήτηση για την τελική απόφαση, με την Γερμανία να εμφανίζεται επιφυλακτική, καθώς ανησυχεί για επιπτώσεις στις διμερείς σχέσεις με χώρα-στόχο των μέτρων, με εναλλακτική να συζητούνται ποσοστώσεις αντί για πλήρη απαγόρευση.