Η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται ενωμένη, παρά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί «διχασμού» στους κόλπους της, σύμφωνα με αναλυτές που εκτιμούν ότι οι εσωτερικές διαφωνίες δεν συνιστούν κρίση συνοχής.
Ανακοινώνοντας την παράταση της κατάπαυσης του πυρός με το Ιράν, ο Τραμπ επικαλέστηκε τον «σοβαρό διχασμό στους κόλπους της ιρανικής κυβέρνησης» ως αιτιολογία για την απόφασή του. Ωστόσο, οι εξελίξεις και οι αναλύσεις δείχνουν διαφορετική εικόνα.
Από την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη έχει υποστεί σημαντικές απώλειες, με τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και τον αρχηγό των Φρουρών της Επανάστασης Μοχαμάντ Πακπούρ να σκοτώνονται τις πρώτες ώρες του πολέμου. Λίγες ημέρες αργότερα, τον Μάρτιο, έχασε τη ζωή του και ο επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας, Αλί Λαριτζανί.
Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, διάδοχος του πατέρα του, δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως από την έναρξη των συγκρούσεων. Ο νέος αρχηγός των Φρουρών, Αχμάντ Βαχιντί, και ο επικεφαλής της ασφάλειας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγάντρ, περιορίζονται σε γραπτές δηλώσεις. Παράλληλα, στελέχη όπως ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν στηρίζουν τη διπλωματία με τις ΗΠΑ, χωρίς ωστόσο παραχωρήσεις.
Αναλυτές: Ενότητα παρά τις διαφωνίες
«Φαντάζομαι ότι υπάρχουν κάποιες διαφωνίες μεταξύ των διαφόρων κέντρων εξουσίας και των πολιτικών ρευμάτων», δήλωσε ο Φαρζάν Σαμπέτ, ερευνητής στο Graduate Institute της Γενεύης. «Όμως αυτές οι διαφωνίες δεν σημαίνουν ότι η ιρανική κυβέρνηση είναι διχασμένη· τα μέλη της φαίνεται να διατηρούν τη συνοχή τους και την ικανότητά τους να λαμβάνουν αποφάσεις αποτελεσματικά».
Η Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο Chatham House, επισήμανε ότι «δεν υπάρχει καμία απόδειξη για βαθιά ρήξη στην ηγεσία του Ιράν». Όπως σημείωσε, η απουσία δημοσίων εμφανίσεων ορισμένων αξιωματούχων οφείλεται σε ανησυχίες για στοχευμένες επιθέσεις.
Η μυστικότητα ως στρατηγική
Ο Γαλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών και αρχηγός της αστυνομίας, έχει αναδειχθεί σε κεντρικό πρόσωπο. Ηγήθηκε της ιρανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες του Ισλαμαμπάντ με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς, μια ιστορική συνάντηση μετά την Επανάσταση του 1979, αν και χωρίς αποτέλεσμα. Στην κρατική τηλεόραση υπερασπίστηκε πρόσφατα τη διπλωματική προσέγγιση, απαντώντας στους επικριτές της «σκληρής γραμμής».
Το ιρανικό πολιτικό σύστημα, αν και θεοκρατικό, περιλαμβάνει εκλεγμένα όργανα, γεγονός που ενισχύει τη δυναμική των εσωτερικών ισορροπιών. Ο καθηγητής Τομάς Ζινό του Πανεπιστημίου της Οτάβας υπογράμμισε ότι «δεν υπάρχει ένδειξη σοβαρού διχασμού», αλλά πιθανότατα διεξάγονται «δύσκολες συζητήσεις στα παρασκήνια» για τα επόμενα βήματα και τη διαδοχή.
Κατά τον Σαμπέτ, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ «διατηρεί τον έλεγχο των αποφάσεων, όχι όμως στο επίπεδο της καθημερινής διαχείρισης, λόγω μέτρων ασφαλείας και σωματικών περιορισμών». Αυτό, όπως εκτιμά, ενισχύει περαιτέρω τον ρόλο των Φρουρών της Επανάστασης, που φαίνεται να ασκούν σήμερα ακόμη μεγαλύτερη επιρροή στην ιρανική πολιτική σκηνή.