Μετά από μια χρονιά ρεκόρ, ο ρυθμός αφανισμού των τροπικών παρθένων δασών επιβραδύνθηκε το 2025, ωστόσο παραμένει σε ανησυχητικά επίπεδα, σύμφωνα με νέα στοιχεία του Global Forest Watch.
Οι τροπικές περιοχές έχασαν το 2025 περίπου 43 εκατομμύρια στρέμματα πρωτογενών δασών — έκταση αντίστοιχη με εκείνη της Δανίας. Τα δεδομένα προέρχονται από δορυφορικές μετρήσεις που αναλύθηκαν από το Global Forest Watch του World Resources Institute (WRI), σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ.
Η απώλεια αυτή αντιπροσωπεύει μείωση 36% σε σχέση με το 2024, χρονιά κατά την οποία η αποψίλωση είχε φτάσει σε ιστορικό ρεκόρ με 67 εκατομμύρια στρέμματα. Παρά τη μείωση, οι ειδικοί προειδοποιούν πως η κατάσταση παραμένει κρίσιμη για τη βιοποικιλότητα, τους υδάτινους πόρους και την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα.
Η Ελίζαμπεθ Γκόλντμαν, συνδιευθύντρια του Global Forest Watch, χαρακτήρισε την πτώση «ενθαρρυντική», τονίζοντας όμως ότι μπορεί να είναι προσωρινή. Ο καθηγητής Ματ Χάνσεν από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ πρόσθεσε πως «κάθε καλή χρονιά είναι κάτι ενθαρρυντικό, αλλά πρέπει οι καλές χρονιές να διαρκέσουν αιώνια για να προφυλάξουμε τα τροπικά δάση».
Παρά τις προόδους, εξακολουθεί να χάνεται τροπική δασική έκταση ίση με 11 γήπεδα ποδοσφαίρου κάθε λεπτό παγκοσμίως. Οι απώλειες παραμένουν 46% υψηλότερες σε σχέση με πριν από δέκα χρόνια.
Το Global Forest Watch προειδοποιεί ότι ο στόχος για μηδενική αποψίλωση έως το 2030 είναι δύσκολο να επιτευχθεί, καθώς τα σημερινά επίπεδα είναι 70% υψηλότερα από τον ρυθμό που απαιτείται.
Εύθραυστες πρόοδοι στη Βραζιλία και άλλες χώρες
Η Βραζιλία, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο τροπικό δάσος του κόσμου, συνέβαλε καθοριστικά στη μείωση της αποψίλωσης το 2025. Με την εφαρμογή αυστηρών πολιτικών κατά των περιβαλλοντικών εγκλημάτων, η χώρα περιόρισε την απώλεια πρωτογενών δασών (εκτός πυρκαγιών) κατά 41% σε σχέση με το 2024.
Ανάλογες τάσεις παρατηρήθηκαν σε χώρες όπως η Κολομβία, όπου η αποψίλωση μειώθηκε κατά 17%, ενώ στη Μαλαισία και την Ινδονησία διατηρήθηκε σε χαμηλά επίπεδα χάρη σε στοχευμένες κυβερνητικές δράσεις.
Ωστόσο, οι πρόοδοι αυτές χαρακτηρίζονται ως εύθραυστες, καθώς δέχονται πιέσεις από την επέκταση της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, αλλά και από δραστηριότητες εξόρυξης όπως τα μεταλλεία νικελίου στην Ινδονησία. Παράλληλα, η αποψίλωση παραμένει υψηλή σε χώρες όπως η Βολιβία, η ΛΔ Κονγκό, το Καμερούν και η Μαδαγασκάρη.
Η αυξανόμενη απειλή των πυρκαγιών
Η συνολική κάλυψη δασών παγκοσμίως μειώθηκε κατά 14% το 2025. Αν και η γεωργική επέκταση παραμένει ο βασικός παράγοντας, οι πυρκαγιές αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία λόγω της κλιματικής αλλαγής, ευθυνόμενες για το 42% των απωλειών.
Η κ. Γκόλντμαν σημείωσε πως «κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, οι πυρκαγιές κατέστρεψαν δυο πλέον φορές περισσότερη δασική κάλυψη απ’ ό,τι πριν από είκοσι χρόνια». Το 2025, ο Καναδάς υπέστη τεράστιες απώλειες με 53 εκατομμύρια στρέμματα καμένα, ενώ στη Γαλλία οι καταστροφές ήταν επταπλάσιες από το 2024. Στην Ισπανία και την Πορτογαλία, το 60% των απωλειών δένδρων οφειλόταν σε πυρκαγιές.
Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (GIEC) εκτιμά ότι αύξηση της θερμοκρασίας κατά 4°C θα μπορούσε να προκαλέσει 30% περισσότερες πυρκαγιές και 50-70% μεγαλύτερες καμένες εκτάσεις.
Το Global Forest Watch επισημαίνει ότι το 2026 θα αποτελέσει «καθοριστική» χρονιά, καθώς η πιθανή επιστροφή του φαινομένου Ελ Νίνιο και οι γεωπολιτικές εξελίξεις ενδέχεται να επηρεάσουν σημαντικά την πορεία προστασίας των παγκόσμιων δασών.