Το προφίλ του μέσου ερευνητή στην Ελλάδα διαμορφώνεται από έντονο προσωπικό ενδιαφέρον για την έρευνα, χρηματοδότηση κυρίως μέσω υποτροφιών και αυξανόμενη αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Big Data. Παράλληλα, η πλειονότητα των νέων διδακτόρων εκφράζει πρόθεση παραμονής στη χώρα, σύμφωνα με τα πρόσφατα στατιστικά στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) για το 2024.
Σύμφωνα με την έκδοση του ΕΚΤ για το 2025, συνολικά 2.042 νέοι διδάκτορες αναγορεύθηκαν από ελληνικά ΑΕΙ το 2024. Το 23,2% ολοκλήρωσε τη διατριβή του εντός πέντε ετών, ενώ το 57,1% δήλωσε ως κύριο κίνητρο το προσωπικό ενδιαφέρον. Σε σύγκριση με το 2023, παρατηρείται αισθητή μείωση στο ποσοστό όσων έλαβαν χρηματοδότηση για τη διατριβή τους, από 50,9% σε 38,5%. Παράλληλα, καταγράφεται σημαντική αύξηση στη χρήση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης (data mining, machine learning) και Big Data κατά την περίοδο 2021-2024.
Η κατανομή ανδρών και γυναικών στους νέους διδάκτορες είναι σχεδόν ισότιμη, με τους άνδρες να αποτελούν το 51,8% και τις γυναίκες το 48,2%. Επιπλέον, το 94,5% απέκτησε τον πρώτο ακαδημαϊκό τίτλο από ελληνικό ΑΕΙ.
Ο υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Νίκος Παπαϊωάννου, σχολίασε ότι τα στοιχεία του ΕΚΤ «αποτυπώνουν μια Ελλάδα που παράγει» και επισήμανε την ενίσχυση της παραμονής των νέων επιστημόνων στη χώρα. Ο ίδιος χαρακτήρισε εντυπωσιακή τη διείσδυση των ψηφιακών τεχνολογιών και υπογράμμισε ότι «τα πανεπιστήμιά μας κινούνται στην αιχμή των εξελίξεων». Ο κ. Παπαϊωάννου αναφέρθηκε επίσης σε στοχευμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση των υποτροφιών και την αύξηση των πόρων προς το ερευνητικό οικοσύστημα, με στόχο τη διασύνδεση των ΑΕΙ με την παραγωγή και τις διεθνείς συνεργασίες.
Επαγγελματική αποκατάσταση και τάσεις μετανάστευσης
Η πλειονότητα των νέων διδακτόρων (83,5%) εργαζόταν κατά την ολοκλήρωση των σπουδών τους, ενώ το 64,4% παρέμεινε στην ίδια θέση εργασίας μετά το διδακτορικό. Το ποσοστό όσων δεν εργάζονται και αναζητούν εργασία ανέρχεται σε 13,1%.
Ιδιαίτερα υψηλό παραμένει το ποσοστό των νέων διδακτόρων που δηλώνουν πρόθεση παραμονής στην Ελλάδα (85,2%). Όσοι σχεδιάζουν μόνιμη εγκατάσταση στο εξωτερικό προέρχονται κυρίως από τις Φυσικές Επιστήμες (35,1%), την Ιατρική και τις Επιστήμες Υγείας (24,5%) και τις Επιστήμες Μηχανικών και Τεχνολογίας (20,9%). Κύριος λόγος μετανάστευσης αποτελεί η συνέχιση της ερευνητικής δραστηριότητας (35,4%), ενώ ακολουθούν η επαγγελματική απασχόληση εκτός έρευνας (26,7%) και η ακαδημαϊκή σταδιοδρομία (25,3%).
Οι κυριότερες επιστημονικές εκροές των νέων διδακτόρων περιλαμβάνουν δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά (56,3%), δημοσιεύσεις ανοικτής πρόσβασης (54,5%) και συμμετοχή σε διεθνή συνέδρια (53,4%).
Κατανομή διατριβών ανά επιστημονικό πεδίο και δημογραφικά χαρακτηριστικά
Την πρώτη θέση στις διατριβές κατέχει η Ιατρική και οι Επιστήμες Υγείας (25,3%), ενώ ακολουθούν οι Κοινωνικές Επιστήμες (23,8%), οι Φυσικές Επιστήμες (23,7%), οι Επιστήμες Μηχανικού & Τεχνολογίας (18,1%), οι Ανθρωπιστικές Επιστήμες (15,1%) και οι Γεωπονικές Επιστήμες & Κτηνιατρική (3,4%).
Οι κορυφαίες επιστημονικές περιοχές για το 2024, βάσει αριθμού διατριβών, είναι η Κλινική Ιατρική, οι Επιστήμες Υγείας, η Εκπαίδευση, τα Οικονομικά και Επιχειρήσεις, οι Επιστήμες Ηλεκτρολόγου, Ηλεκτρονικού και Μηχανικού Η/Υ, η Επιστήμη Η/Υ & Πληροφορική, η Βιολογία, η Φυσική, η Χημεία και η Γλώσσα & Λογοτεχνία.
Τα περισσότερα διδακτορικά εκπονήθηκαν στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (415), ενώ ακολουθούν το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (305), το Πανεπιστήμιο Πατρών (179), το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (145), το Πανεπιστήμιο Κρήτης (118), το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (108) και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (107).
Η πλειονότητα των διδακτόρων ολοκλήρωσε τις σπουδές της σε τέσσερα έως έξι έτη, ενώ το 12,2% χρειάστηκε περισσότερα από εννέα έτη. Οι άνδρες υπερτερούν οριακά έναντι των γυναικών, ενώ στα πεδία των Επιστημών Μηχανικού και Φυσικών Επιστημών καταγράφεται μεγαλύτερη συμμετοχή ανδρών. Οι περισσότεροι νέοι διδάκτορες ανήκουν στις ηλικιακές ομάδες 25-34 και 35-44 ετών, είναι άγαμοι και χωρίς παιδιά.
Χρηματοδότηση και ψηφιακά εργαλεία στη διδακτορική έρευνα
Το ποσοστό των νέων διδακτόρων που έλαβε χρηματοδότηση ανέρχεται σε 38,5%, μειωμένο σε σχέση με το 2023. Κύρια πηγή χρηματοδότησης παραμένουν οι υποτροφίες (47,4%), ακολουθούμενες από την απασχόληση σε ερευνητικά έργα (30,4%), με τη χρηματοδότηση να προέρχεται κυρίως από εθνικούς πόρους όπως το ΙΚΥ, το ΕΛΙΔΕΚ και το ΕΣΠΑ.
Υψηλά ποσοστά χρηματοδότησης καταγράφονται στις Φυσικές Επιστήμες (61,6%), τις Επιστήμες Μηχανικού και Τεχνολογίας (63,5%) και τις Γεωπονικές Επιστήμες και Κτηνιατρική (46,3%). Αντίθετα, χαμηλότερη χρηματοδότηση παρατηρείται στην Ιατρική και τις Επιστήμες Υγείας, τις Κοινωνικές και τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες.
Η χρήση ψηφιακών εργαλείων είναι πλέον καθολική, με το 98,4% των ερευνητών να χρησιμοποιεί διαδικτυακές πλατφόρμες για βιβλιογραφική αναζήτηση και πρόσβαση σε πληροφορίες. Σημαντικό είναι και το ποσοστό όσων αξιοποιούν ψηφιακά εργαλεία για ανάλυση δεδομένων (79,9%) και δημοσίευση αποτελεσμάτων (78,8%).
Κατά την περίοδο 2021-2024, παρατηρείται αύξηση στη χρήση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης και Big Data. Το 26,5% χρησιμοποίησε ή ανέπτυξε μεθόδους data mining και machine learning, το 17,7% αξιοποίησε Big Data, ενώ μικρότερα ποσοστά ασχολήθηκαν με το Internet of Things, συμμετοχικά δίκτυα και ρομποτική. Παράλληλα, το 75,5% βασίστηκε σε συμβατικές βάσεις δεδομένων.
Αναλυτικά στατιστικά στοιχεία για τους διδάκτορες που αποφοίτησαν από τα ελληνικά ΑΕΙ το 2024 είναι διαθέσιμα στη διεύθυνση: https://metrics.ekt.gr/publications/743.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
