Το χρονικό της σεισμο-ηφαιστειακής κρίσης στη Σαντορίνη και τα επιστημονικά συμπεράσματα των μόνιμων επιτροπών «Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και Μείωσης της Σεισμικής Διακινδύνευσης» και «Παρακολούθησης Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου» αποτέλεσαν το κεντρικό θέμα εκδήλωσης στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, παρουσία του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννη Κεφαλογιάννη.
Ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών, Βασίλης Καραστάθης, αναφέρθηκε στη σεισμική κρίση του 2025 στην περιοχή Αμοργού–Σαντορίνης, εξηγώντας ότι επρόκειτο για ένα «σμήνος σεισμών» με κυρίως τεκτονικό χαρακτήρα, αλλά και ποσοστό γεγονότων που συνδέονταν με διείσδυση μαγματικών ρευστών. Όπως τόνισε, η διείσδυση αυτή ενεργοποίησε σημαντικές τεκτονικές ζώνες, προκαλώντας μια «τεκτονομαγματική» ακολουθία.
Ο κ. Καραστάθης υπογράμμισε ότι η κρίση ήταν «εξαιρετικά σπάνια» ως προς τον αριθμό των σεισμών και τη χρονική τους πυκνότητα. Από τις 26 Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2025 καταγράφηκαν πάνω από 21.000 σεισμοί, εκ των οποίων οι 19.523 στο πρώτο τρίμηνο του έτους.
Ενδεικτικά, μόνο το διάστημα 2–12 Φεβρουαρίου 2025 σημειώθηκαν 216 σεισμοί άνω των 4 Ρίχτερ, όταν σε ολόκληρη τη χώρα τα προηγούμενα δύο χρόνια είχαν καταγραφεί 64 και 90 αντίστοιχα. Το φαινόμενο ακολούθησε μια περίοδο ηφαιστειακής διέγερσης στη Σαντορίνη, μεταξύ Αυγούστου 2024 και Ιανουαρίου 2025, με αύξηση σεισμικής δραστηριότητας και παραμορφώσεων, ασθενέστερη ωστόσο από εκείνη του 2011–2012.
Κατά τη διάρκεια της κρίσης, οι σεισμοί εκδηλώνονταν με εξαιρετικά υψηλή συχνότητα, καθιστώντας δύσκολη την άμεση επεξεργασία των δεδομένων, ακόμη και με αυτόματα συστήματα. Για τον λόγο αυτό εφαρμόστηκαν αυστηρότερα κριτήρια εντοπισμού, ενώ αξιοποιήθηκαν τεχνικές μηχανικής μάθησης για μικρότερα γεγονότα. Όλοι οι σεισμοί αναλύθηκαν εκ νέου από τους αναλυτές του Ινστιτούτου, με στόχο την παραγωγή ενός αξιόπιστου αποτελέσματος και χαρτών ακριβείας μέσω μοντέλων σεισμικής ταχύτητας και δεδομένων από το σύστημα κατανεμημένης ακουστικής ανίχνευσης (DAS).
Η ανάλυση έδειξε ότι η σεισμικότητα εντοπιζόταν σε βάθη 5–15 χιλιομέτρων, χωρίς ενδείξεις ρηχών γεγονότων που να υποδηλώνουν άνοδο μάγματος κοντά στην επιφάνεια. Οι τομές των επικέντρων ταίριαζαν με τις υπάρχουσες τεκτονικές δομές, ενώ η χωρική κατανομή έδειχνε διείσδυση μαγματικών ρευστών εντός ρηγμάτων. Η κορύφωση της δραστηριότητας σημειώθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2025, με σταδιακή ύφεση μετά τις 12–13 του μήνα.
Το βασικό συμπέρασμα των επιστημόνων είναι ότι η κρίση του 2025 στη Σαντορίνη αποτέλεσε σμήνος σεισμών κυρίως τεκτονικής προέλευσης, που προκλήθηκαν από διείσδυση μαγματικών ρευστών σε βαθύτερες δομές, χωρίς ένδειξη επιφανειακής μαγματικής ανόδου ή άμεσου ηφαιστειακού κινδύνου.
Συντονισμένη διαχείριση και επιστημονική ετοιμότητα
Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας, τόνισε ότι η αντιμετώπιση της κρίσης αποτέλεσε παράδειγμα συντονισμού επιστημονικής κοινότητας, επιχειρησιακών φορέων και πολιτικής ηγεσίας. Όπως σημείωσε, «ήταν μία άσκηση επί χάρτου επί πραγματικών συνθηκών», που απέδειξε την ωριμότητα του μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη διαχείριση κατολισθητικών φαινομένων μέσα στην καλντέρα, τα οποία αντιμετωπίστηκαν ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις στον οικιστικό ιστό και την οικονομία του νησιού.
Ο καθηγητής Σεισμολογίας ΑΠΘ και πρόεδρος του ΙΜΠΗΣ, Κώστας Παπαζάχος, υπογράμμισε τη σημασία της διαχρονικής παρακολούθησης του ηφαιστείου και τη σύνδεσή της με τη λήψη αποφάσεων Πολιτικής Προστασίας. Όπως εξήγησε, η επιστημονική παρατήρηση αποτελεί «ενεργητική διαδικασία» που υποστηρίζει κρίσιμες αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, ανακοίνωσε την εγκατάσταση νέων μόνιμων σεισμολογικών και γεωδαιτικών σταθμών στη Σαντορίνη και τις γύρω νησίδες, με στόχο την ενίσχυση της παρακολούθησης.
Γεωλογικές και γεωδαιτικές παρατηρήσεις
Ο διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας ΕΛΚΕΘΕ, Δημήτρης Σακελλαρίου, αναφέρθηκε στα υποθαλάσσια ρήγματα Σαντορίνης–Αμοργού και στην πολυπλοκότητα αναγνώρισης ενεργοποιημένων ζωνών. Όπως σημείωσε, η κρίση του 2025 εντάσσεται στη μακροχρόνια γεωλογική εξέλιξη της περιοχής, η οποία διαμορφώθηκε από τεκτονικά και μαγματικά επεισόδια εκατομμυρίων ετών.
Ο επίκουρος καθηγητής Γεωλογίας ΕΚΠΑ, Βασίλης Σακκάς, παρουσίασε τις γεωδαιτικές μετρήσεις που κατέγραψαν σημαντικές εδαφικές παραμορφώσεις. Επισήμανε ότι την περίοδο Ιανουαρίου–Φεβρουαρίου 2025 παρατηρήθηκε έντονη μετατόπιση της σεισμικότητας από την Καλδέρα προς την Ανύδρο με ταχύτητα 4–5 χλμ. ημερησίως και καθίζηση εδάφους έως 80 εκατοστά ετησίως. Από τον Μάρτιο του 2025, ωστόσο, σημειώνεται σταδιακή επαναφορά στο προηγούμενο κινηματικό καθεστώς, με τη Σαντορίνη να εξακολουθεί να εμφανίζει ανύψωση.
Επιστημονική συνεργασία και επόμενα βήματα
Κλείνοντας την εκδήλωση, ο διευθυντής και πρόεδρος ΔΣ του ΕΑΑ, Δρ. Σπ. Βασιλάκος, υπογράμμισε ότι η διοργάνωση σηματοδοτεί μια νέα εποχή για το Αστεροσκοπείο και το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο. Όπως ανέφερε, στόχος είναι η αξιοποίηση των συμπερασμάτων της κρίσης της Σαντορίνης για τη βελτίωση των υπηρεσιών και την ενίσχυση της ετοιμότητας απέναντι σε μελλοντικές σεισμικές και ηφαιστειακές προκλήσεις.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
