DEF2026: Ακαδημαϊκοί τίτλοι ή δεξιότητες; Το δίλημμα των νέων

Στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, η PeopleCert άνοιξε τη συζήτηση για ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της εποχής: ποια διαδρομή οδηγεί στην επαγγελματική επιτυχία και ασφάλεια – το πτυχίο ή οι τεχνικές δεξιότητες; Το ερώτημα αυτό υπερβαίνει τα όρια της οικονομίας, αγγίζοντας τον κοινωνικό ιστό και τις επιλογές που καλείται να κάνει η νέα γενιά.

Από την αρχή, ο πρόεδρος και CEO του Ομίλου PeopleCert, Βύρων Νικολαΐδης, έθεσε το πλαίσιο της συζήτησης: «Τα τεχνικά επαγγέλματα εξακολουθούν να υποτιμώνται κοινωνικά. Στην Ελλάδα, η επιτυχία παραμένει ταυτισμένη με τον ακαδημαϊκό τίτλο, ακόμη κι όταν η αγορά δείχνει ότι συγκεκριμένα πεδία είναι ήδη κορεσμένα».

Η τοποθέτηση αυτή ανέδειξε τη βασική αντίφαση της ελληνικής πραγματικότητας: επαγγέλματα με υψηλό κύρος αλλά περιορισμένες προοπτικές απασχόλησης, έναντι τεχνικών επαγγελμάτων με μεγάλη ζήτηση αλλά χαμηλή κοινωνική αποδοχή.

Αλλαγή νοοτροπίας και δεδομένων

Η συζήτηση συνοδεύτηκε από δύο ψηφοφορίες του κοινού. Στην πρώτη, το 70% δήλωσε ότι θα προέτρεπε τα παιδιά του σε ακαδημαϊκή καριέρα, ενώ το 30% σε τεχνικές δεξιότητες. Ωστόσο, στο τέλος, το ποσοστό υπέρ των πανεπιστημιακών σπουδών μειώθηκε στο 56%, με το 44% να στρέφεται υπέρ των τεχνικών επαγγελμάτων.

Η μεταβολή αυτή αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Η Ευρώπη παράγει περισσότερους πτυχιούχους από ποτέ, αλλά όχι αρκετούς επαγγελματίες με τεχνικές δεξιότητες. Στη Γερμανία, οι ελλείψεις ξεπερνούν τις 400.000 θέσεις, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία οι εργοδότες δηλώνουν σημαντικές δυσκολίες κάλυψης θέσεων σε τεχνικούς και βιομηχανικούς κλάδους.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι ελλείψεις αυτές αφορούν κυρίως τεχνικούς, μηχανικούς και επαγγέλματα κατασκευών, με την τάση να εντείνεται τα επόμενα χρόνια.

Η προειδοποίηση του ΣΕΒ

Ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, ανέδειξε τη διάσταση του προβλήματος από τη σκοπιά της παραγωγής: «Την ώρα που η Ευρώπη μιλά για επιστροφή της παραγωγής που μεταφέρθηκε στην Ασία, το ερώτημα είναι κρίσιμο: έχουμε τους ανθρώπους για να τη στηρίξουμε;».

Όπως σημείωσε, η ανασυγκρότηση της παραγωγικής βάσης δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. «Είμαστε μια χώρα που έχει αποβιομηχανοποιηθεί. Δεν παράγουμε όσο θα έπρεπε και αυτό πρέπει να αλλάξει», τόνισε.

Αναφερόμενος στις αποδοχές, υπογράμμισε ότι «ο μέσος μισθός ενός ηλεκτρολόγου με δέκα χρόνια εμπειρίας κυμαίνεται μεταξύ 2.500 και 2.800 ευρώ», δείχνοντας τη δυναμική των τεχνικών επαγγελμάτων. Παράλληλα, επεσήμανε ότι οι επιχειρήσεις πλέον επιλέγουν τοποθεσίες εγκατάστασης με βάση τη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού.

Η νέα εικόνα των «white collar» επαγγελμάτων

Η CEO της Credia Bank, Ελένη Βρεττού, προσέφερε μια διαφορετική οπτική για τον τραπεζικό κλάδο, σημειώνοντας ότι η μειωμένη ελκυστικότητά του δεν οφείλεται απαραίτητα στην ανασφάλεια: «Ο τραπεζικός ρόλος έχει αποκτήσει μια κοινωνικά αρνητική χροιά και συχνά αντιμετωπίζεται με καχυποψία».

Η ίδια τόνισε ότι η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη μεταμορφώνουν τα επαγγέλματα, καθιστώντας την προσαρμοστικότητα και τη διαρκή μάθηση καθοριστικούς παράγοντες επιτυχίας. «Η ασφάλεια που συνδέαμε με τα τραπεζικά επαγγέλματα πριν από 10 χρόνια δεν ισχύει με τον ίδιο τρόπο σήμερα».

Στέλνοντας μήνυμα προς τους νέους, υπογράμμισε: «Οι νέοι δεν πρέπει να επιλέγουν επαγγέλματα που δεν τους εκφράζουν. Η γνώση παραμένει σημαντική, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από δεξιότητες και ευελιξία».

Η εκπαίδευση και η σύνδεσή της με την αγορά

Ο καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Δουκίδης, ανέδειξε τη διάσταση του εκπαιδευτικού συστήματος: «Το πρόβλημα δεν είναι ότι έχουμε πολλούς πτυχιούχους, αλλά ότι το σύστημα δεν συνδέεται επαρκώς με την αγορά».

Όπως εξήγησε, το 90% των αποφοίτων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης επιδιώκει πανεπιστημιακή εισαγωγή, με το 82% να τα καταφέρνει – ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Ωστόσο, το 30% καταλήγει υπερπροσοντούχο και το 24% άνεργο.

Ο καθηγητής πρότεινε ως λύση τη συστηματική ένταξη της πρακτικής άσκησης σε όλα τα πανεπιστημιακά προγράμματα, σημειώνοντας ότι όπου εφαρμόζεται, το 72% των φοιτητών προσλαμβάνεται από τις εταιρείες συνεργασίας.

Η συζήτηση στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών ανέδειξε πως η ισορροπία ανάμεσα στην ακαδημαϊκή γνώση και τις τεχνικές δεξιότητες αποτελεί πλέον ζήτημα στρατηγικής σημασίας για την οικονομία και την κοινωνία.