Άτομα που έχουν ζήσει με παχυσαρκία φαίνεται να διατηρούν μια «μοριακή μνήμη» του αυξημένου βάρους στο ανοσοποιητικό τους σύστημα, σύμφωνα με δεκαετή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό EMBO Reports.
Η ανακάλυψη αυτή υποδηλώνει ότι ο αυξημένος κίνδυνος για νοσήματα που σχετίζονται με την παχυσαρκία μπορεί να παραμένει ακόμη και χρόνια μετά την απώλεια βάρους.
Η ερευνητική ομάδα, υπό την καθοδήγηση του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, εντόπισε ότι τα Τ βοηθητικά κύτταρα (CD4+) του ανοσοποιητικού συστήματος διατηρούν μακροχρόνια μνήμη της παχυσαρκίας.
Οι δείκτες αυτοί προσκολλώνται στο DNA μέσω της διαδικασίας της μεθυλίωσης, μια βιολογική αποτύπωση που εκτιμάται ότι μπορεί να παραμένει ενεργή για 5 έως 10 χρόνια μετά την επιτυχή απώλεια βάρους.
Η ύπαρξη αυτής της «μνήμης» ενδέχεται να προκαλεί δυσλειτουργίες σε βασικές λειτουργίες του ανοσοποιητικού, όπως ο καθαρισμός κυτταρικών υπολειμμάτων και η ρύθμιση της γήρανσης του οργανισμού.
Κατά τους επιστήμονες, αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί άτομα που έχουν χάσει βάρος συνεχίζουν να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, ακόμη και μετά την επίτευξη φυσιολογικού βάρους.
Η μελέτη και τα ευρήματα
Για την ακριβή χαρτογράφηση των επιπτώσεων της παχυσαρκίας στο ανοσοποιητικό σύστημα, οι ερευνητές ανέλυσαν ανοσοκύτταρα από τέσσερις διαφορετικές ομάδες συμμετεχόντων.
Η μελέτη περιλάμβανε δείγματα αίματος από ασθενείς που ζούσαν με παχυσαρκία και λάμβαναν ενέσεις απώλειας βάρους, καθώς και από άτομα με το σπάνιο σύνδρομο Alstrom, που χαρακτηρίζεται από πρώιμη παιδική παχυσαρκία.
Επιπλέον, εξετάστηκαν δείγματα αίματος και λιπώδους ιστού από άτομα που συμμετείχαν σε δεκαεβδομαδιαίο πρόγραμμα άσκησης, αλλά και από ασθενείς με φυσιολογικό βάρος ή παχυσαρκία που είχαν υποβληθεί σε ολική αρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος λόγω οστεοαρθρίτιδας.
Η ανάλυση συμπληρώθηκε με μελέτες σε μοντέλα ποντικών που ακολουθούσαν διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, καθώς και με δείγματα αίματος από υγιείς εθελοντές.
Τα πειραματικά αυτά δεδομένα συνέβαλαν στην κατανόηση των κυτταρικών μηχανισμών που συνδέουν την παχυσαρκία με τη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Σχόλια των ερευνητών
Ο καθηγητής Κλαούντιο Μάουρο, από το Τμήμα Φλεγμονής και Γήρανσης του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ και συνεπικεφαλής της μελέτης, επισημαίνει ότι «η βραχυπρόθεσμη απώλεια βάρους δεν αρκεί απαραίτητα για να μειώσει άμεσα τον κίνδυνο εμφάνισης νοσημάτων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου».
Προσθέτει επίσης ότι «η συνεχής διαχείριση του βάρους μετά την απώλεια κιλών είναι πιθανό να επιτρέπει στη 'μνήμη της παχυσαρκίας' να εξασθενεί σταδιακά», αν και, όπως σημειώνει, το φαινόμενο αυτό απαιτεί περαιτέρω επιστημονική διερεύνηση.