Σε μια εποχή νέων και σοβαρών κινδύνων για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα έχει εισέλθει η ευρωζώνη, με καταλύτη την επιθετική πολιτική Τραμπ στο παγκόσμιο εμπόριο, ενώ η ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι διεθνείς αγορές είναι ευάλωτες σε πτώση λόγω των «τεντωμένων» αποτιμήσεων, κυρίως των αμερικανικών μετοχών.
«Οι αυξανόμενες εμπορικές τριβές και οι σχετικοί καθοδικοί κίνδυνοι για την οικονομική ανάπτυξη επιβαρύνουν τις προοπτικές για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα», τονίζει ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Λουίς ντε Γκίντος, σχολιάζοντας τη νέα έκθεση της ΕΚΤ για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα.
Γεωπολιτικές εντάσεις και αβεβαιότητα πολιτικής
Το παγκόσμιο γεωπολιτικό περιβάλλον μεταβάλλεται ραγδαία, επισημαίνει η ΕΚΤ, με τις εμπορικές εντάσεις και την αβεβαιότητα πολιτικής να αποτελούν σημαντική πηγή κινδύνου. Η ανακοίνωση απρόβλεπτων δασμών από τις ΗΠΑ τον Απρίλιο του 2025 προκάλεσε άνοδο στη μεταβλητότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών και δοκίμασε τις ήδη "τεντωμένες" αποτιμήσεις των αγορών.
Παρόλο που οι προσδοκίες για τους δασμούς έχουν μετριαστεί κάπως, οι επιπτώσεις συνεχίζουν να γίνονται αισθητές και οι κίνδυνοι οικονομικής επιβράδυνσης έχουν αυξηθεί σημαντικά. Αυτή η αβεβαιότητα επηρεάζει τις αποφάσεις για επενδύσεις και κατανάλωση, ενώ η κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε εμπορικό πόλεμο με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην παγκόσμια ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων.
Η ευρωζώνη, ως μια πολύ ανοικτή οικονομία με βαθιά ενσωμάτωση στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε αυτές τις πηγές κινδύνου.
Ευπάθειες στις αγορές
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές, ιδίως οι αγορές μετοχών, παραμένουν ευάλωτες σε απότομες προσαρμογές λόγω των επίμονα υψηλών αποτιμήσεων και της συγκέντρωσης του κινδύνου, προειδοποιεί η ΕΚΤ.
Η πτώση των αποτιμήσεων των μετοχών στις ΗΠΑ, που πυροδοτήθηκε από τους δασμούς του Απριλίου 2025, ανέδειξε αυτή την ευπάθεια. Επιπλέον, οι αδυναμίες ρευστότητας και μόχλευσης σε τμήματα του μη τραπεζικού χρηματοπιστωτικού τομέα (NBFI) θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις διακυμάνσεις των τιμών των περιουσιακών στοιχείων.
Οι μη τραπεζικές οντότητες έχουν αυξήσει την έκθεσή τους σε τίτλους κρατικού χρέους, αλλά η μείωση των ρευστών διαθεσίμων τους και οι σημαντικές αναντιστοιχίες ρευστότητας σε ορισμένους τύπους αμοιβαίων κεφαλαίων ανοικτού τύπου (π.χ. αμοιβαία κεφάλαια εταιρικών ομολόγων) θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις αρνητικές επιπτώσεις στις αγορές. Η αυξημένη μόχλευση σε ορισμένες οντότητες (π.χ. hedge funds) μπορεί να επιδεινώσει τον κίνδυνο χρηματοπιστωτικής μετάδοσης.
Ο πιστωτικός κίνδυνος
Οι αυξανόμενες εμπορικές εντάσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά της ευρωζώνης, μεταφραζόμενες σε πιστωτικούς κινδύνους για τράπεζες και μη τραπεζικές οντότητες.
Παρόλο που οι ισολογισμοί των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών της ευρωζώνης έχουν βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, τα υψηλότερα επιτόκια δανεισμού και οι αδύναμες οικονομικές προοπτικές συνεχίζουν να επιβαρύνουν την κερδοφορία των επιχειρήσεων.
Οι εταιρικές πτωχεύσεις αυξάνονταν μέχρι το τέλος του 2024, με σημαντικές διαφορές μεταξύ των τομέων. Η επιδείνωση των θεμελιωδών μεγεθών των επιχειρήσεων και των συνθηκών της αγοράς ακινήτων μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων στα χαρτοφυλάκια των μη τραπεζών. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξημένες ανάγκες προβλέψεων για τις τράπεζες, ειδικά σε τομείς που εξαρτώνται από το εμπόριο με τρίτες χώρες.
Δημοσιονομικές ευπάθειες
Ένας συνδυασμός ασθενέστερης ανάπτυξης, αναγκών για δαπάνες άμυνας και άλλων διαρθρωτικών προκλήσεων θα μπορούσε να επιδεινώσει τις ήδη τεταμένες δημοσιονομικές θέσεις ορισμένων κρατών της ευρωζώνης, τονίζει η ΕΚΤ.
Οι προβλεπόμενες αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες και οι αυξημένοι φόροι για την εξυπηρέτηση του χρέους θα μπορούσαν να επιβαρύνουν περαιτέρω τις δημοσιονομικές θέσεις, ιδίως σε χώρες με υψηλά επίπεδα χρέους.
Εάν δεν αντιμετωπιστούν, οι δημοσιονομικές πιέσεις θα μπορούσαν να απειλήσουν τη βιωσιμότητα του κρατικού χρέους και να μειώσουν τη δημοσιονομική ευελιξία για την αντιμετώπιση άλλων βραχυπρόθεσμων προκλήσεων. Μια ανατιμολόγηση του κρατικού κινδύνου θα μπορούσε να μεταδοθεί στον εταιρικό και χρηματοπιστωτικό τομέα μέσω υποβαθμίσεων αξιολόγησης και υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης.
Διαρθρωτικά ζητήματα
Αρκετά διατομεακά διαρθρωτικά ζητήματα παραμένουν κρίσιμα για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις υφιστάμενες κυκλικές ευπάθειες. Αυτά περιλαμβάνουν:
- Αδυναμίες κυβερνοασφάλειας σε ένα περίπλοκο γεωπολιτικό τοπίο. Οι κρατικά υποστηριζόμενες κυβερνοεπιθέσεις, που στοχεύουν κυρίως κρατικούς θεσμούς και κρίσιμες υποδομές, αποτελούν σοβαρή απειλή.
- Αυξανόμενη σημασία της τεχνητής νοημοσύνης (AI), η οποία προσφέρει τόσο ευκαιρίες όσο και κινδύνους αποσταθεροποίησης.
- Κίνδυνοι που προέρχονται από τον παγκόσμιο ρυθμιστικό κατακερματισμό.
- Προκλήσεις που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να επηρεάσει τον τραπεζικό τομέα μειώνοντας τη ζήτηση για δάνεια και πιέζοντας τα επιτοκιακά περιθώρια.
- Κίνδυνοι που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση και τους φυσικούς κινδύνους (κλιματική αλλαγή).
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
