Οι Έλληνες καταναλωτές έχουν κάνει στροφή προς τις ηλεκτρονικές πληρωμές την τελευταία δεκαετία, σημειώνοντας τη δεύτερη ταχύτερη εξάπλωση της χρήσης καρτών στην ΕΕ των 27 κατά την περίοδο 2015-2024.
Σύμφωνα με σχετική μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, οι τάσεις στις συνήθειες πληρωμών με κάρτα φανερώνουν πως οι καταναλωτές επεκτείνουν τόσο τη χρήση πλαστικού χρήματος, όσο και των διαδικτυακών αγορών και πληρωμών, έναντι των συναλλαγών με φυσική παρουσία.
Πριν την πανδημία, λιγότερες από μία στις πέντε συναλλαγές ήταν διαδικτυακές, ενώ κατά την περίοδο του COVID-19 αντιπροσώπευαν μια στις τρεις. Μετά την πανδημία, το μερίδιο των διαδικτυακών συναλλαγών έναντι των συναλλαγών με φυσική παρουσία αυξήθηκε στο 50%.
Πού χρησιμοποιούνται κάρτες και πού μετρητά
Ο ρυθμός με τον οποίο αυξήθηκαν οι πληρωμές με κάρτες διαφέρει ανά τομέα και είδος συναλλαγής. Οι πιο «ισχυροί» κλάδοι παραμένουν τα σούπερ μάρκετ, τα βενζινάδικα και η πληρωμή λογαριασμών κοινής ωφέλειας, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% της αξίας των πληρωμών με κάρτα, όμως την τελευταία διετία έχει σημειωθεί σημαντική άνοδος και σε εστιατόρια, μπαρ, παραγγελίες μέσω ταχυδρομείου και υπηρεσίες στοιχημάτων.
Ορισμένοι κλάδοι παραδοσιακά έχουν υψηλότερη συσχέτιση με τη φορολογική συμμόρφωση, ενώ κάποιοι τείνουν να «αποκλίνουν», γεγονός που οδήγησε σε πρόσφατα στοχευμένα μέτρα.
Συγκριτικά με το μερίδιο κάθε κατηγορίας δαπανών στη συνολική κατανάλωση των νοικοκυριών, οι πληρωμές με κάρτα δεν έχουν καταφέρει να διεισδύσουν ιδιαιτέρως σε κατηγορίες όπως νομικές υπηρεσίες, ιατρικές υπηρεσίες, συντήρηση σπιτιού, φροντίδα παιδιών και ευρύτερες εκπαιδευτικές υπηρεσίες, υπηρεσίες πλυσίματος αυτοκινήτων, χωρίς σαφή τάση σύγκλισης.
Σε κουρεία, ινστιτούτα αισθητικής ή αρτοποιεία, οι πληρωμές με κάρτα χρησιμοποιούνται σχετικά λιγότερο, αλλά με συστηματική τάση σύγκλισης με το μερίδιο δαπανών στη συνολική κατανάλωση των νοικοκυριών την τελευταία τριετία, ενώ σε κατηγορίες όπως υπηρεσίες ταξί έχουν αυξηθεί σημαντικά, ξεπερνώντας μάλιστα το αντίστοιχο μερίδιο κατανάλωσης. Η αιτία πίσω από αυτήν τη ραγδαία αύξηση βρίσκεται στην πρόσφατη εφαρμογή της υποχρεωτικής αποδοχής ηλεκτρονικών πληρωμών.
Στην εξισορρόπηση του μεριδίου των ηλεκτρονικών πληρωμών αναμένεται να συμβάλουν και οι άμεσες πληρωμές μέσω IRIS, που πλέον τις δέχονται όλα τα φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα.
Σύμφωνα με τη Σταυρούλα Καμπουρίδου, CEO της ΔΙΑΣ, το IRIS P2Pro, που επιτρέπει την πληρωμή ελεύθερων επαγγελματιών, έχει ιδιαίτερη απήχηση, καθώς προσφέρει ανταγωνιστική προμήθεια της τάξης του 0,2-0,3%, ενώ ο επαγγελματίας χρειάζεται μόνο το κινητό του και την τραπεζική του εφαρμογή για να λάβει την άμεση πληρωμή.
Οι πιο δημοφιλείς κατηγορίες επαγγελματιών που είναι εγγεγραμμένοι στο P2Pro είναι οι κλάδοι της υγείας και της ομορφιάς, όπως φυσικοθεραπευτές, οδοντίατροι, δερματολόγοι, αισθητικοί, καθώς και οι μηχανικοί, που μέχρι σήμερα ήταν σύνηθες να πληρώνονται κυρίως με μετρητά.
Πότε πληρώνουν με κάρτα οι Έλληνες
Τα στοιχεία δείχνουν πως οι καταναλωτές προτιμούν να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικές μεθόδους πληρωμών για συναλλαγές μικρότερης μέσης αξίας σε φυσικά καταστήματα, αλλά στις διαδικτυακές συναλλαγές ξοδεύουν μεγαλύτερα ποσά.
Μάλιστα, το 2022 η αξία των εγχώριων πληρωμών μέσω ελληνικών καρτών ξεπέρασε για πρώτη φορά το αντίστοιχο σύνολο των αναλήψεων μετρητών, με τη σχετική αναλογία να παραμένει σχετικά μοιρασμένη έκτοτε.
Στο πέρας της δεκαετίας 2015-2024, έχει αλλάξει ακόμη μια πτυχή στις καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων, οι οποίοι πλέον πληρώνουν υπηρεσίες με κάρτα πολύ συχνότερα από ότι στο παρελθόν. Το 2015 οι υπηρεσίες αφορούσαν λιγότερο από το 20% των ψηφιακών πληρωμών, ποσοστό που διπλασιάστηκε και πλέον ξεπερνάει το 40%.
Πρόσθετα φορολογικά έσοδα 400 εκατ. από τις κάρτες
Στοιχεία από ολόκληρη την Ευρωζώνη αναδεικνύουν πως όσο περισσότερες κάρτες χρησιμοποιούνται στις πληρωμές έναντι των μετρητών, τόσο μικρότερη είναι και η απώλεια εσόδων ΦΠΑ.
Αυτό γίνεται φανερό και στην περίπτωση της Ελλάδας, όπου η η συνεχιζόμενη εξάπλωση των ψηφιακών πληρωμών εξακολουθεί να έχει σημαντική θετική επίδραση στα φορολογικά έσοδα, σχέση που ενισχύθηκε περαιτέρω το 2024 όταν τα τερματικά POS διασυνδέθηκαν υποχρεωτικά με τις φορολογικές αρχές.
Μάλιστα, εκτιμάται πως η επέκταση των πληρωμών με κάρτες πρόσθεσε τουλάχιστον 400 εκατ. ευρώ στα ταμεία του κράτους το προηγούμενο έτος. Ουσιαστικά, κάθε 10 ευρώ νέων δαπανών με κάρτες το 2024 εκτιμάται ότι αφορούσε κατά μέσο όρο τουλάχιστον 0,5 ευρώ προηγουμένως αδήλωτων εσόδων ΦΠΑ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
