ΥΠΕΝ: Νέα προγράμματα για εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια

Σειρά δράσεων για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια προωθεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με βασικό εργαλείο τα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ». Παράλληλα, σχεδιάζονται εξειδικευμένες παρεμβάσεις για ευάλωτα νοικοκυριά, φοιτητές και ειδικές κατηγορίες κτιρίων. Οι εξελίξεις αναμένονται το επόμενο διάστημα, καθώς η Ελλάδα πρέπει να ενσωματώσει την Ευρωπαϊκή Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD - 2024/1275) έως τον Μάιο του 2026.

Στο πλαίσιο αυτό, δρομολογείται νέο πρόγραμμα για την ενεργειακή ανακαίνιση περίπου 60.000 κατοικιών, καθώς και την εγκατάσταση 380.000 νέων συστημάτων θέρμανσης. Η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της αγοράς και στη διευκόλυνση της υιοθέτησης των νέων ευρωπαϊκών προδιαγραφών.

Πηγές του Υπουργείου ανέφεραν πως η εφαρμογή των νέων κανόνων δεν θα γίνει με οριζόντιο ή τιμωρητικό τρόπο. Σημειώνεται ότι πάνω από το 50% των κατοικιών στην Ελλάδα έχει κατασκευαστεί πριν το 1980, χωρίς σύγχρονες ενεργειακές προδιαγραφές. Το θέμα αυτό βρέθηκε στο επίκεντρο συνάντησης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με εκπροσώπους της ΠΟΜΙΔΑ.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο υπουργός τόνισε ότι το Υπουργείο λαμβάνει υπόψη του τις προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ και προχωρά σε νομοθετικές και διοικητικές πρωτοβουλίες για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων.

Η Ευρωπαϊκή Οδηγία θέτει ως στόχο για τα κτίρια κατοικιών τη μείωση της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας κατά 16% έως το 2030 και 20-22% έως το 2035, με έμφαση στην ανακαίνιση του 43% των κτιρίων με τις χαμηλότερες επιδόσεις. Προβλέπει επίσης ότι όλα τα νέα οικιστικά και μη οικιστικά κτίρια θα πρέπει να έχουν μηδενικές εκπομπές από ορυκτά καύσιμα από το 2028 για τα δημόσια και από το 2030 για τα υπόλοιπα, με δυνατότητα εξαιρέσεων. Επιπλέον, εισάγει ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για τα μη οικιστικά κτίρια και αυξάνει τις απαιτήσεις χρήσης ενέργειας από ΑΠΕ.

Νέα προγράμματα και χρηματοδοτικά εργαλεία

Σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΝ, για τη συμμόρφωση με την Οδηγία προβλέπεται οικονομική και τεχνική στήριξη, ιδιαίτερα για ευάλωτα νοικοκυριά. Παρέχεται η δυνατότητα χρήσης πρόσθετων δεικτών, όπως οι εκπομπές CO₂, ενώ υπάρχουν εξαιρέσεις για ειδικές κατηγορίες κτιρίων, με στόχο τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας.

Τα προγράμματα «Εξοικονομώ» αποτελούν τον βασικό μηχανισμό υλοποίησης των ευρωπαϊκών στόχων, συνδέοντας τις νέες απαιτήσεις με επιχορηγήσεις και απλοποιημένες διαδικασίες. Έτσι, η ενεργειακή αναβάθμιση καθίσταται εφικτή και οικονομικά βιώσιμη για τους πολίτες.

Επιπλέον, στους διαθέσιμους πόρους για ενεργειακή αναβάθμιση και αντικατάσταση εξοπλισμού υπολογίζεται και ποσό 2 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το οποίο θα χρηματοδοτήσει δράσεις από το 2026 έως το 2032, στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου.

Προβλέπεται επίσης νέα προσέγγιση στην υλοποίηση των έργων, με αξιοποίηση εργαλείων της αγοράς και οικονομιών κλίμακας μέσω ομαδοποίησης και τυποποίησης παρεμβάσεων. Παράλληλα, θα δοθούν κίνητρα σε φορείς της ενεργειακής και κατασκευαστικής αγοράς για δράσεις που απευθύνονται σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην επενδυτική δράση για την «Ανακαίνιση κλειστών ιδιωτικών ακινήτων με υποχρέωση για μακροχρόνια μίσθωση σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και φοιτητές». Μέσω αυτής, ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών θα χρηματοδοτούνται για την αναβάθμιση των ακινήτων τους, με την υποχρέωση να τα διαθέσουν με μειωμένο ενοίκιο σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Τέλος, προβλέπεται δωρεάν παροχή υπηρεσίας από πιστοποιημένους μηχανικούς, ώστε να διευκολυνθεί η έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης για νοικοκυριά που αδυνατούν να καλύψουν το σχετικό κόστος.