Η αγορά των διατηρητέων ακινήτων αποτελεί μια ιδιαίτερη κατηγορία στην ελληνική κτηματαγορά, συνδυάζοντας αρχιτεκτονική και ιστορική αξία με αυξημένες υποχρεώσεις συντήρησης και περιορισμούς αξιοποίησης.
Πολλά από αυτά τα κτήρια αντιμετωπίζουν σήμερα σοβαρά προβλήματα φθοράς, με τους ιδιοκτήτες να ζητούν ένα πιο λειτουργικό πλαίσιο στήριξης από την Πολιτεία.
Τα ζητήματα αυτά τέθηκαν στο επίκεντρο ημερίδας που διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνημείων.
Όπως ανέφερε η πρόεδρος του Συλλόγου, Γιώτα Βρεττάκου-Μιχαλοπούλου, περίπου 25.000 κτήρια σε όλη τη χώρα έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα, ωστόσο σημαντικός αριθμός παραμένει εγκαταλελειμμένος ή απαιτεί άμεσες παρεμβάσεις.
Οι ιδιοκτήτες προβάλλουν ως βασικά αιτήματα την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης, τη μείωση του κόστους διατήρησης μέσω φορολογικών κινήτρων και τη δημιουργία μόνιμων προγραμμάτων ενίσχυσης για εργασίες αποκατάστασης.
Ζητούν επίσης μεγαλύτερη ευελιξία στις χρήσεις των ακινήτων, ώστε τα διατηρητέα να επανενταχθούν λειτουργικά στη σύγχρονη οικονομική και κοινωνική ζωή. Όπως τονίστηκε, η κατάσταση δεν βρίσκεται πλέον στο παρά πέντε, αλλά και πέντε, με τη φθορά να είναι σε πολλές περιπτώσεις μη αναστρέψιμη χωρίς άμεσες παρεμβάσεις.
Ανάγκη για απλοποίηση διαδικασιών και οικονομική στήριξη
Η πολυπλοκότητα των εγκρίσεων αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια. Για οποιαδήποτε παρέμβαση σε διατηρητέο κτήριο απαιτούνται εγκρίσεις από πολλαπλούς φορείς, γεγονός που προκαλεί καθυστερήσεις και αυξάνει το κόστος.
Οι ιδιοκτήτες ζητούν σαφείς προθεσμίες και καλύτερο συντονισμό των υπηρεσιών, χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα της αποκατάστασης.
Το οικονομικό σκέλος είναι εξίσου κρίσιμο, καθώς η συντήρηση ενός διατηρητέου είναι σημαντικά ακριβότερη από ενός συμβατικού ακινήτου, ενώ οι δυνατότητες αξιοποίησης παραμένουν περιορισμένες.
Προτείνονται μέτρα όπως φορολογικές ελαφρύνσεις, κατάργηση ή μείωση του ΕΝΦΙΑ για τα διατηρητέα, αξιοποίηση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και τα προγράμματα ΕΣΠΑ, καθώς και δημιουργία μόνιμου προγράμματος ενίσχυσης, όπως το «Διατηρώ».
Επανάχρηση και ρόλος του Δημοσίου
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ανάγκη επανάχρησης των διατηρητέων κτηρίων. Χωρίς λειτουργική ένταξη στη σύγχρονη ζωή, τα ακίνητα αυτά οδηγούνται με μαθηματική ακρίβεια στην εγκατάλειψη.
Οι ιδιοκτήτες ζητούν ευελιξία στις επιτρεπόμενες χρήσεις, ώστε να αποκτήσουν ξανά οικονομική και κοινωνική αξία, είτε ως κατοικίες, είτε ως επαγγελματικοί ή πολιτιστικοί χώροι.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τη στάση του Δημοσίου. Πολλά διατηρητέα ανήκουν σε φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, οι οποίοι συχνά δεν δίνουν το παράδειγμα αξιοποίησης.
Η ενεργοποίηση αυτών των ακινήτων για στέγαση υπηρεσιών, εκπαιδευτικών δομών ή κοινωνικών χρήσεων θα μπορούσε να αποτελέσει καταλύτη για μια συνολική αλλαγή προσέγγισης.
Συντονισμένη στρατηγική για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι απαιτείται συντονισμένη συνεργασία ανάμεσα στην Πολιτεία, την επιστημονική κοινότητα και τους ιδιώτες, με κοινό στόχο τη διατήρηση ενός πολύτιμου τμήματος της ελληνικής ταυτότητας.
Όπως υπογράμμισε η πρόεδρος του Συλλόγου, η αρχιτεκτονική κληρονομιά δεν είναι απλώς ένα σύνολο κτηρίων, αλλά μια ζωντανή συνέχεια της ιστορίας, η οποία δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς ουσιαστική στήριξη σε όσους καλούνται να τη διατηρήσουν.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news