Tην σοβαρή ανησυχία τους σχετικά με την εν εξελίξει αναθεώρηση των εφεδρικών δεικτών αναφοράς (fallback benchmarks) του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS) για την περίοδο 2026-2030 εκφράζουν 14 ευρωπαϊκοί βιομηχανικοί κλάδοι.
Σε επιστολή τους με αποδέκτη την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την πιθανότητα δυσανάλογης και επιστημονικά αδικαιολόγητης αύξησης του κόστους εκπομπών αλλά και υπονόμευσης στην ανταγωνιστικότητα κυρίως των ενεργοβόρων κλάδων.
Την ίδια στιγμή οι ελληνικές ενεργοβόρες βιομηχανίες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Πώς λειτουργούν τα fallback benchmarks και τι προβλέπει η αναθεώρηση
Τα fallback benchmarks διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο EU ETS, καθώς εφαρμόζονται στη μεγάλη πλειονότητα των εγκαταστάσεων στις περιπτώσεις όπου δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί ειδικός δείκτης αναφοράς προϊόντος που να αντικατοπτρίζει το επίπεδο απόδοσης CO2 σε μια συγκεκριμένη διαδικασία παραγωγής.
Ως εκ τούτου, καθορίζουν το επίπεδο δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών που λαμβάνει η πλειοψηφία των βιομηχανικών εγκαταστάσεων που εμπίπτουν στο ETS.
Με τον τρόπο αυτό όμως, συγκρίνουν εγκαταστάσεις από διαφορετικούς κλάδους που λειτουργούν διαδικασίες παραγωγής που δεν είναι μεταξύ τους συγκρίσιμες.
Ως αποτέλεσμα, τα fallback benchmarks καθορίζονται σε επίπεδα που η πλειονότητα των εγκαταστάσεων στις οποίες εφαρμόζονται αδυνατεί να επιτύχει, γεγονός που συνεπάγεται αδικαιολόγητο κόστος.
Η υπό εξέταση επικαιροποίηση προβλέπει μέγιστη μείωση έως και 50%, γεγονός που δεν αντανακλά τις πραγματικές δυνατότητες τεχνολογικής βελτίωσης των σχετικών κλάδων και δημιουργεί δυσανάλογες επιπτώσεις.
Για πολλούς βιομηχανικούς κλάδους, η μεταβολή αυτή μεταφράζεται σε άμεση επιβάρυνση του λειτουργικού κόστους, σε μια περίοδο ήδη αυξημένων ενεργειακών τιμών.
«Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αναγνωρίσει το ζήτημα αυτό, προτείνοντας εναλλακτική προσέγγιση στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης της Οδηγίας EU ETS. Ωστόσο, αυτό αφήνει ένα κενό για τα επόμενα έτη, έως ότου η νέα προσέγγιση τεθεί σε ισχύ», αναφέρεται στην επιστολή προς την Κομισιόν.
«Καμπανάκι» για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες
Θυμίζουμε πως η σχετική πρόταση δρομολογήθηκε επισήμως από την Κομισιόν στις 11 Μαΐου στο πλαίσιο διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη και πρόκειται να ακολουθηθεί από ψηφοφορία στην Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή.
Η πρόταση για οριζόντια εφαρμογή υψηλού ποσοστού μείωσης στα fallback benchmarks προκαλεί έντονες ανησυχίες, καθώς δημιουργεί άνισες επιπτώσεις και θα επιβαρύνει ιδιαίτερα τις ενεργοβόρες δραστηριότητες.
Μάλιστα, οι βιομηχανικοί φορείς προειδοποιούν ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση ενδέχεται να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο μεταφοράς παραγωγικής δραστηριότητας εκτός Ευρώπης.
Όπως επισημαίνουν, η προτεινόμενη μεθοδολογία δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις τεχνικές και λειτουργικές ιδιαιτερότητες των επιμέρους κλάδων, ενώ δημιουργεί και σημαντική ρυθμιστική αβεβαιότητα ενόψει της εφαρμογής της νέας μεθοδολογίας κατά την αναθεώρηση της Οδηγίας ETS.
Οι βιομηχανικοί φορείς ζητούν «πάγωμα»
Την επιστολή προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνυπογράφουν οι Cefic, Cerame-Unie, Cogen Europe, CEFS, European Aluminium, International Copper Association, Euromines, European Metals, European Expanded Clay Association, Starch Europe, IFIEC, Tomato Europe, Fediol και Glass Alliance Europe.
Μάλιστα, οι ευρωπαϊκές αυτές ενώσεις εκπροσωπούν κλάδους, μεταξύ των οποίων, τα χημικά, τα μέταλλα, ο χάλυβας, τα κεραμικά, το αλουμίνιο, ο χαλκός, το γυαλί, η ζάχαρη, το άμυλο και η ενέργεια.
Στην επιστολή ζητούν την προσωρινή αναστολή της επικαιροποίησης των fallback benchmarks έως ότου υιοθετηθεί μια περισσότερο ρεαλιστική και τεχνικά τεκμηριωμένη μεθοδολογία.
«Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, καλούμε με σεβασμό την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναστείλει την αναθεώρηση των δεικτών αναφοράς του ETS όσον αφορά την εφεδρική μεθοδολογία, έως ότου η υφιστάμενη προσέγγιση αντικατασταθεί από μια μεθοδολογία που να αντανακλά περισσότερο την πραγματικότητα της βιομηχανίας.
Παραμένουμε πλήρως προσηλωμένοι στους κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναγνωρίζουμε τον ρόλο του ETS ως βασικού εργαλείου πολιτικής. Ωστόσο, μια αλλαγή στην απόφαση σχετικά με τους δείκτες αναφοράς είναι καθοριστικής σημασίας για το μέλλον μας στην Ευρώπη», αναφέρεται στην επιστολή.
Εντείνονται οι ενστάσεις στην ΕΕ
Η συζήτηση για τα benchmarks της περιόδου 2026-2030 έχει ήδη προκαλέσει πολλές αντιδράσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μάλιστα, αρκετά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Πολωνία, η Τσεχία, η Γερμανία και η Γαλλία, έχουν εκφράσει επιφυλάξεις ή έχουν ζητήσει αναθεώρηση της προσέγγισης, εντάσσοντας το ζήτημα στον ευρύτερο ευρωπαϊκό προβληματισμό για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας.