«Στερεύουν» τα ποτάμια της Ευρώπης, κίνδυνος για τις εμπορικές μεταφορές

Τα ποτάμια της Ευρώπης στερεύουν, προκαλώντας προβλήματα όχι μόνο στις βιομηχανίες που βασίζονται σε αυτά για τη μεταφορά φορτίων, αλλά και στις κλιματικές φιλοδοξίες της ΕΕ, όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το Politico.

Στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να μειώσει τις εκπομπές των μεταφορών κατά 90% έως τα μέσα του αιώνα, η ΕΕ θέλει να μεταφέρει περισσότερα φορτία από τους δρόμους σε ένα δίκτυο εσωτερικών πλωτών οδών μήκους 37.000 χιλιομέτρων. Αυτό θα καταστεί όλο και πιο δύσκολο αν τα επίπεδα των υδάτων στα κύρια ποτάμια και κανάλια της περιοχής συνεχίσουν να μειώνονται -ή να γίνονται πιο απρόβλεπτα- ως αποτέλεσμα των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, όπως η ξηρασία.

Νωρίτερα φέτος, η χαμηλή στάθμη των υδάτων περιόρισε τη ναυσιπλοΐα κατά μήκος του Ρήνου, μιας από τις σημαντικότερες πλωτές οδούς της Ευρώπης, προκαλώντας σημαντικές διαταραχές που, σύμφωνα με τις προειδοποιήσεις των οικονομολόγων, θα επιβραδύνουν την οικονομική ανάκαμψη της Γερμανίας. Παρόμοια ζητήματα ταλαιπώρησαν τον τομέα της ναυτιλίας το 2018 και πάλι πέρυσι, όταν οι μεγάλες πτώσεις της στάθμης των υδάτων ανάγκασαν τις εταιρείες να μεταφέρουν φορτία από τα ποτάμια - μια πολύπλοκη από υλικοτεχνική άποψη και δαπανηρή κίνηση που έπληξε την οικονομία. 

Οι εμπειρογνώμονες προειδοποιούν ότι η διαταραχή είναι μια πρόγευση για τα χειρότερα που έρχονται, με τις πρόσφατες βροχοπτώσεις να φέρνουν μόνο προσωρινή ανακούφιση. Ο Ρήνος και οι παραπόταμοί του έχουν δει «συνεχώς χαμηλές στάθμες νερού» το καλοκαίρι τα τελευταία πέντε ή έξι χρόνια ως αποτέλεσμα «ακραίων αλλαγών, ιδίως όσον αφορά τις βροχοπτώσεις» που προκλήθηκαν από την κλιματική αλλαγή, δήλωσε ο Ρόμπερτ Έγκελινγκ, διευθύνων σύμβουλος ενός ερευνητικού και εκπαιδευτικού κέντρου που διευθύνει η ομάδα προστασίας NABU στη Γερμανία.

Αναμένει περισσότερα από τα ίδια στο μέλλον, εξηγώντας ότι οι χαμηλές βροχοπτώσεις και το λιώσιμο των παγετώνων των Άλπεων σημαίνουν ότι ο Ρήνος είναι πιθανό να έχει «μεγαλύτερες φάσεις χαμηλών επιπέδων νερού». Αυτό είναι πιθανό να προκαλέσει πονοκεφάλους σε όλους τους τομείς, από τους αγρότες που βασίζονται στα ποτάμια για την άρδευση των χωραφιών τους μέχρι τα πυρηνικά εργοστάσια που αντλούν νερό από τα ποτάμια για ψύξη. 

Κινδυνεύει επίσης να βάλει μεγάλο εμπόδιο στα σχέδια των Βρυξελλών να «εκμεταλλευτούν το ανεκμετάλλευτο δυναμικό» των υδάτινων οδών του μπλοκ για τη μείωση των εκπομπών CO2 από τις μεταφορές. Εάν τα επίπεδα των υδάτων στους κύριους ποταμούς της Ευρώπης δεν επανέλθουν σε επαρκή επίπεδα εντός «ενός λογικού χρονικού πλαισίου ... τότε πρέπει να εγκαταλείψουμε αυτές τις υδάτινες οδούς», προειδοποίησε ο Σ. Νέμεθι, ερευνητής στο τμήμα προστασίας της φύσης του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ. 

Οι στόχοι της ναυτιλίας σε κίνδυνο

Στην ΕΕ, η εσωτερική ναυσιπλοΐα συγκεντρώνεται σε χώρες κοντά στον Ρήνο ή τον Δούναβη, όπως η Ρουμανία, η Βουλγαρία και οι Κάτω Χώρες - όπου οι φορτηγίδες αντιπροσώπευαν σχεδόν το 42% των ολλανδικών εσωτερικών εμπορευματικών μεταφορών το 2021.

Οι Βρυξέλλες στοχεύουν στην αύξηση των εσωτερικών πλωτών μεταφορών κατά ένα τέταρτο έως το 2030 και κατά 50 τοις εκατό έως το 2050. Αλλά σύμφωνα με τη Eurostat, το πραγματικό αποτέλεσμα ήταν μια πτώση 10 τοις εκατό το 2022 από τα επίπεδα του 2021. Μια παρουσίαση που εκπονήθηκε για τον κύριο φορέα που διαχειρίζεται τη ναυσιπλοΐα στον Ρήνο προειδοποίησε για «μεγαλύτερες περιόδους ακραίας ξηρασίας και περισσότερα ακραία γεγονότα».

Αυτό σκιάζει τις εσωτερικές πλωτές οδούς, οι οποίες επιτρέπουν μεταφορές που είναι σχετικά πράσινες, αποτελεσματικές και, αν και πιο αργές, τείνουν να είναι προβλέψιμες, δήλωσε ο Γκ. Σμιτ, γενικός γραμματέας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Ναυλωτών. Τα χαμηλά επίπεδα νερού σημαίνουν ότι τα πλοία μπορούν να μεταφέρουν λιγότερο φορτίο, αφήνοντας τις εταιρείες με πρόβλημα αποθήκευσης και δυσαρεστημένους πελάτες, ενώ επιδεινώνουν επίσης τα προβλήματα συμφόρησης στα λιμάνια, σύμφωνα με τον Smit. Οι εταιρείες που έχουν κρατήσει ναυτιλιακή χωρητικότητα δεν μπορούν εύκολα να μετατοπιστούν σε σιδηροδρομικές μεταφορές σε σύντομο χρονικό διάστημα, είπε.

Οι διαταραχές στην κυκλοφορία στις εσωτερικές πλωτές οδούς του μπλοκ «παρεμποδίζουν σημαντικά» τις προσπάθειες για «προσέλκυση μεγαλύτερου όγκου εμπορευμάτων μακριά από τις οδικές μεταφορές», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Αντ. Γιαχνζ.

Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις, σύμφωνα με τον Σμιτ. Επισήμανε τις παρεμβάσεις για τη δημιουργία αποθεμάτων νερού, τη διεύρυνση των ποταμών, τη βελτίωση των υποδομών και τις συνεχιζόμενες εργασίες για τη μείωση του βυθίσματος των πλοίων, αλλά προειδοποίησε ότι οι μικροί πλοιοκτήτες θα μπορούσαν να έχουν πρόβλημα με τη χρηματοδότηση νέων πλοίων.