Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί στρατηγική επιλογή τόσο για την Ευρώπη όσο και για την Ελλάδα.
Ωστόσο, σύμφωνα με άρθρο της Όλγας Μαρκογιαννάκη, αναπληρώτριας Εκπροσώπου Τύπου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, η εφαρμογή της στη χώρα μας χαρακτηρίζεται από αποσπασματικές και κοινωνικά άδικες πρακτικές.
Η πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνηση έχει οδηγήσει σε σοβαρές συνέπειες για την κοινωνική συνοχή και την ενεργειακή ασφάλεια, με την απανθρακοποίηση να ταυτίζεται σχεδόν αποκλειστικά με την απολιγνιτοποίηση, χωρίς σαφές σχέδιο και διαφάνεια προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Η πρόωρη εγκατάλειψη του λιγνίτη, χωρίς ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο μετάβασης, έχει δημιουργήσει σημαντικά αδιέξοδα, ιδίως στη Δυτική Μακεδονία.
Η αύξηση της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα έχει εκθέσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών, υπονομεύοντας ταυτόχρονα την ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία της χώρας.
Οι τοπικές κοινωνίες, που στήριξαν επί δεκαετίες την ενεργειακή επάρκεια, αντιμετωπίζουν πλέον οικονομική, δημογραφική και κοινωνική συρρίκνωση, χωρίς σαφές παραγωγικό μέλλον.
Σύμφωνα με στοιχεία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, το ποσοστό ενεργειακής εξάρτησης της χώρας ανέρχεται στο 81,4%, έναντι 57,5% στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Eurostat, 2024). Το υψηλό αυτό ποσοστό καταδεικνύει την ευαλωτότητα της Ελλάδας απέναντι σε διεθνείς κρίσεις και διακυμάνσεις τιμών.
Επιπλέον, οι λιγνιτικές μονάδες παραμένουν κρίσιμες για την τηλεθέρμανση χιλιάδων πολιτών σε περιοχές όπως η Πτολεμαΐδα, η Κοζάνη και το Αμύνταιο, καθώς και για τη διατήρηση θέσεων εργασίας έως ότου εφαρμοστεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δίκαιης μετάβασης.
Παρά τις προκλήσεις αυτές, η ΔΕΗ σχεδιάζει το οριστικό κλείσιμο όλων των λιγνιτικών μονάδων έως το 2025 και τη διακοπή λειτουργίας της υπερσύγχρονης «Πτολεμαΐδα V» το 2026.
Πρόκειται για μια μονάδα που κόστισε δισεκατομμύρια ευρώ, σχεδιάστηκε με σύγχρονες προδιαγραφές και θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια κατά τη μεταβατική περίοδο, προσφέροντας παράλληλα θέσεις εργασίας.
Την ίδια στιγμή, άλλες ευρωπαϊκές χώρες με σημαντική λιγνιτική παραγωγή, όπως η Γερμανία, η Πολωνία, η Βουλγαρία, η Τσεχία και η Ρουμανία, διατηρούν τον λιγνίτη στο ενεργειακό τους μείγμα για περισσότερα χρόνια, διασφαλίζοντας ομαλότερη μετάβαση.
Η επιλογή αυτή δεν βασίζεται σε άρνηση της πράσινης μετάβασης, αλλά στην ανάγκη για αξιοπιστία του συστήματος και ενεργειακή ασφάλεια. Αντίθετα, η Ελλάδα ακολούθησε μια μονομερή προσέγγιση.
Παράλληλα, η άναρχη ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) προκαλεί νέες ανισορροπίες. Στη Δυτική Μακεδονία έχουν εγκατασταθεί περίπου 6 GW ΑΠΕ, αλλά μόλις το 4,7% αφορά τοπικούς μικροπαραγωγούς.
Αγρότες και κτηνοτρόφοι βλέπουν τη γη τους να δεσμεύεται χωρίς ουσιαστικό όφελος, ενώ περιορίζονται οι εκτάσεις για τον πρωτογενή τομέα.
Είναι απαραίτητος ο χωροταξικός σχεδιασμός, ο περιορισμός της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης και η θέσπιση πραγματικών ανταποδοτικών ωφελημάτων για τους ΟΤΑ και τους πολίτες.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση, με έμφαση στη ρεαλιστική και κοινωνικά δίκαιη ενεργειακή στρατηγική.
Προτάσσει την ομαλή μετάβαση με σχέδιο, την αξιοποίηση εγχώριων πόρων, τη στήριξη της τοπικής παραγωγής ενέργειας και την ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας. Η πράσινη μετάβαση, όπως επισημαίνεται, πρέπει να υλοποιηθεί μαζί με την κοινωνία, για την κοινωνία, και όχι εις βάρος των πολλών.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
