Σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση της νόμιμης μετανάστευσης φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με στόχο την αντιμετώπιση χρόνιων δυσλειτουργιών στην έκδοση και ανανέωση αδειών διαμονής. Το σχέδιο νόμου, που πρόκειται να κατατεθεί σύντομα στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, εστιάζει στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην κάλυψη των αναγκών της ελληνικής οικονομίας σε εργατικό δυναμικό.
Η συζήτηση για τη μετανάστευση βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η κυβέρνηση επιδιώκει τη σαφή διάκριση ανάμεσα στη νόμιμη και την παράνομη μετανάστευση. Όπως αναφέρει ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, «με το νέο νομοσχέδιο για τη νόμιμη μετανάστευση βάζουμε τέλος σε χρόνιες καθυστερήσεις και γραφειοκρατικά αδιέξοδα που ταλαιπωρούσαν εργαζόμενους και επιχειρήσεις».
Σήμερα στην Ελλάδα διαμένουν περίπου 793.000 νόμιμοι μετανάστες, ωστόσο σχεδόν 293.000 αιτήσεις για άδειες διαμονής παραμένουν σε εκκρεμότητα. Οι καθυστερήσεις στην εξέταση των αιτήσεων δημιουργούν προβλήματα στους δικαιούχους, καθώς συχνά οι άδειες εκδίδονται αφού έχουν λήξει, προκαλώντας ανασφάλεια και εμπόδια στην εργασία και την κοινωνική ένταξη.
Με τις νέες ρυθμίσεις, αναμένεται να ξεμπλοκάρουν άμεσα περίπου 90.000 εκκρεμείς άδειες, ενώ σε ορίζοντα δύο ετών εκτιμάται ότι θα τακτοποιηθούν επιπλέον άλλες τόσες. Το νομοσχέδιο προβλέπει αυτόματη ανανέωση συγκεκριμένων κατηγοριών αδειών διαμονής, κυρίως όταν ο μετανάστης συνεχίζει να εργάζεται στον ίδιο εργοδότη, περιορίζοντας την ανάγκη επαναλαμβανόμενης κατάθεσης φακέλων χωρίς ουσιαστικό λόγο.
Κάθε νέα άδεια θα έχει ελάχιστη διάρκεια δύο ετών, ώστε η καθυστέρηση της διοίκησης να μην επιβαρύνει τον μετανάστη και να μην οδηγεί σε απώλεια της νομιμότητάς του. Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για μετανάστες που διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα για πέντε χρόνια ή περισσότερο και των οποίων η αίτηση είχε απορριφθεί για τυπικούς λόγους. Αυτοί θα μπορούν να επανυποβάλουν αίτηση και να λάβουν άδεια διαμονής, εφόσον διορθωθούν οι σχετικές παραλείψεις.
Βελτιώσεις στη διαδικασία και νέες ρυθμίσεις για την αγορά εργασίας
Το υπουργείο ενισχύει τις αποκεντρωμένες διοικήσεις που εξετάζουν τις αιτήσεις και εισάγει τη δυνατότητα μεταφοράς φακέλων μεταξύ περιφερειών. Στόχος είναι η αποσυμφόρηση υπηρεσιών με υψηλό φόρτο εργασίας και η επιτάχυνση της διαδικασίας. Παράλληλα, μετανάστες άνω των 65 ετών που ζουν και εργάζονται νόμιμα στην Ελλάδα για τουλάχιστον 20 χρόνια θα έχουν τη δυνατότητα παραμονής χωρίς υποχρέωση εργασίας, εφόσον διαθέτουν ιδιωτική ασφάλιση υγείας και σύνταξης, αποφεύγοντας έτσι την επιβάρυνση του δημόσιου ασφαλιστικού συστήματος.
Αλλαγές προβλέπονται και στη διαδικασία μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ταχύτερη κάλυψη κενών θέσεων. Οι διαδικασίες απλοποιούνται, ενώ εταιρίες προσωρινής απασχόλησης θα μπορούν πλέον να πραγματοποιούν μετακλήσεις για λογαριασμό επιχειρήσεων με άμεσες ανάγκες σε προσωπικό.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα μεγάλα έργα, όπου προβλέπεται η άμεση μετάκληση έως και 500 εργαζομένων, ενώ οι διαδικασίες στα προξενεία απλουστεύονται, μειώνοντας τον χρόνο έκδοσης των απαραίτητων εγγράφων.
Καινοτομία αποτελεί η δυνατότητα αλλαγής εργοδότη για όσους εισέρχονται μέσω μετάκλησης, χωρίς να χάνουν το καθεστώς νόμιμης διαμονής τους. Έτσι ενισχύεται η κινητικότητα στην αγορά εργασίας και περιορίζονται φαινόμενα εξάρτησης ή εκμετάλλευσης.
Επιπλέον, ενισχύονται οι διακρατικές συμφωνίες με τρίτες χώρες, όπως οι Φιλιππίνες, η Αρμενία και η Αίγυπτος, ιδιαίτερα στον τομέα της αγροτικής παραγωγής, με προϋπόθεση τη συνεργασία για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης.
Με το νέο πλαίσιο, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου στοχεύει στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού και λειτουργικού συστήματος νόμιμης μετανάστευσης, που θα στηρίζει την οικονομία και την αγορά εργασίας, θα διασφαλίζει την ασφάλεια δικαίου για τους νόμιμα διαμένοντες μετανάστες και θα διατηρεί αυστηρή στάση απέναντι στην παράνομη μετανάστευση.
Όπως σημειώνει ο κ. Πλεύρης, «απελευθερώνουμε και επιταχύνουμε τις διαδικασίες έκδοσης και ανανέωσης αδειών διαμονής και εργασίας, με πιο απλές διαδικασίες. Η Ελλάδα παραμένει απολύτως αυστηρή απέναντι στην παράνομη μετανάστευση όμως αναδιαμορφώνει τη νόμιμη οδό για όσους θέλουν να εργαστούν καλύπτοντας τα κενά που υπάρχουν σε εργατικό δυναμικό σε τομείς όπως η αγροτική παραγωγή, οι κατασκευές και ο τουρισμός».