Όταν η τεχνητή νοημοσύνη καθιστά την αλήθεια αναλώσιμη και η εικόνα υπερισχύει της πραγματικότητας, ο δημοκρατικός διάλογος δοκιμάζεται.
Το ζήτημα αυτό τέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης με τίτλο «Fake News με ένα κλικ», στο πλαίσιο του διήμερου Athens Alitheia Forum, που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Παύλος Μαρινάκης.
Στο πάνελ συμμετείχαν ο Δημήτρης Παπαστεργίου, Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, ο Νίκος Ρωμανός, Διευθυντής Ψηφιακής Επικοινωνίας του Πρωθυπουργού, ο Ιάκωβος Σαρμάς, Δικηγόρος LL.M. (Columbia), Senior Associate στη White & Case LLP, ο Βασίλης Χιώτης, Διευθυντής του ΣΚΑΪ 100.3, καθώς και οι μαθητές Άγγελος Κουτούπης και Δέσποινα Τσατσάκη.
Η ανάγκη εκπαίδευσης και ρυθμιστικού ελέγχου
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε τη σημασία της εκπαίδευσης των πολιτών για την ανάπτυξη κριτικής σκέψης, δίνοντας έμφαση στους μαθητές. Παράλληλα, τόνισε ότι ο ρυθμιστικός έλεγχος αποτελεί εξίσου κρίσιμο παράγοντα.
Αναφέρθηκε στα ψευδή βίντεο που χρησιμοποιούν πρόσωπα χωρίς συναίνεση, επισημαίνοντας πως «οι πλατφόρμες γνωρίζουν πολύ καλά πότε πρόκειται για ψευδές περιεχόμενο».
Τόνισε την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής δράσης ώστε τα φίλτρα των πλατφορμών να αποτρέπουν την ανάρτηση παραποιημένων βίντεο, χαρακτηρίζοντας το θέμα «ζήτημα ποιότητας της Δημοκρατίας».
Αναφορικά με τους περιορισμούς πρόσβασης ανηλίκων στα social media, ανέδειξε τη σημασία της επιβεβαίωσης ηλικίας μέσω του gov.gr και της συνεργασίας με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ο υπουργός επεσήμανε ότι η ψηφιακή παιδεία πρέπει να ενισχυθεί ώστε οι πολίτες να διακρίνουν την αλήθεια από την παραπληροφόρηση και να διατηρούν ισορροπία μεταξύ πραγματικής και ψηφιακής ζωής. Όπως είπε, η διαδικασία αυτή «θέλει χρόνο για να κτιστεί» και απαιτεί συλλογική προσπάθεια.
Προστασία προσώπων και φωνής από την τεχνητή νοημοσύνη
Ο Νίκος Ρωμανός αποκάλυψε ότι ο Πρωθυπουργός έχει προτείνει τη δημιουργία ενός είδους «copyright» προσώπου και φωνής για την προστασία δημόσιων προσώπων από παραποιήσεις.
Αναφέρθηκε επίσης στη συζήτηση με εταιρείες όπως η OpenAI και η Google για την τοποθέτηση ειδικής σήμανσης σε βίντεο που παράγονται με AI, σημειώνοντας ότι οι εταιρείες «αποσύρθηκαν» από τη διαδικασία.
Επεσήμανε ότι τα social media αποτελούν πλέον κύρια πηγή ενημέρωσης και για μεγαλύτερες ηλικίες, ενώ τα σύντομα βίντεο μειώνουν την ικανότητα προσοχής και ενισχύουν τα «φίλτρα πληροφοριών», κάτι που χαρακτήρισε «πρόβλημα για τη Δημοκρατία».
Οι προκλήσεις του νομικού πλαισίου και η ευθύνη των πλατφορμών
Ο Ιάκωβος Σαρμάς αναφέρθηκε στην περίπτωση της Σλοβακίας, όπου το deep fake ήταν ηχητικό, γεγονός που δεν καλυπτόταν τότε από τους κανονισμούς πλατφορμών όπως το Facebook.
Τόνισε τη σημασία της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), η οποία υποχρεώνει τις πλατφόρμες να λειτουργούν ως «εταιρείες κοινής ωφέλειας» και να διαχειρίζονται συστημικούς κινδύνους.
Όπως είπε, «βρισκόμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο», εκφράζοντας την αισιοδοξία ότι οι πλατφόρμες θα φτάσουν σε επίπεδα διαφάνειας αντίστοιχα με εκείνα των εταιρειών ενέργειας.
Η δημοσιογραφία στην εποχή των fake news
Ο Βασίλης Χιώτης περιέγραψε τη δυσκολία των δημοσιογράφων να επαληθεύουν ειδήσεις σε πραγματικό χρόνο, ειδικά στο ραδιόφωνο. Διαχώρισε τις ψευδείς ειδήσεις σε προφανείς, «πονηρές» και «δύσκολες», τονίζοντας ότι «η εμπειρία είναι το μόνο εργαλείο άμυνας».
Πρότεινε την ταυτοποίηση χρηστών στα social media, ώστε να περιοριστεί η ανωνυμία και η διασπορά ψευδών ειδήσεων. Για τους ανήλικους, πρότεινε εκστρατεία ενημέρωσης των γονιών, επισημαίνοντας ότι «η ζωή δεν είναι να σκρολάρουμε παθητικά».
Η φωνή των νέων
Οι μαθητές Άγγελος Κουτούπης και Δέσποινα Τσατσάκη μετέφεραν τη δική τους εμπειρία. Ο Άγγελος ανέφερε ότι ενημερώνεται κυρίως από το Instagram και τη Google, αλλά αναζητά έγκυρες πηγές για σημαντικά θέματα, σημειώνοντας πως «η ανωνυμία των εκδοτών τροφοδοτεί τη διάδοση των ψευδών ειδήσεων».
Η Δέσποινα τόνισε ότι οι νέοι ενημερώνονται «ανεξαρτήτως κόμματος» μέσω social media, γεγονός που τους βοηθά να διαμορφώσουν πολιτική άποψη.
Για τους περιορισμούς, ο Άγγελος πρότεινε επένδυση στην εκπαίδευση αντί για απαγορεύσεις, ενώ η Δέσποινα υποστήριξε την ανάγκη ισορροπίας, με πλήρη απαγόρευση για παιδιά κάτω των 15 ετών και περιορισμούς για μαθητές Λυκείου.