Η παραπληροφόρηση και ο τοξικός δημόσιος λόγος αναδεικνύονται σε μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τις σύγχρονες δημοκρατίες. Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε πάνελ με τίτλο «Μηχανισμοί και αντίδοτα κατά της παραπληροφόρησης», που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, με θέμα την αντιμετώπιση των ψευδών ειδήσεων και του τοξικού λόγου. Στο επίκεντρο τέθηκε η ανάγκη για θεσμικές παρεμβάσεις, κοινωνική ανθεκτικότητα και συνεργασία μεταξύ κράτους, ακαδημαϊκής κοινότητας, δημοσιογράφων και πολιτών.
Ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, παρουσίασε το πλαίσιο πολιτικών και δράσεων που προωθεί η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, καθώς και τη φιλοσοφία πίσω από την πρωτοβουλία του φόρουμ.
Όπως τόνισε, η ανταπόκριση του κοινού ξεπέρασε κάθε προσδοκία: «Σε αυτήν την αίθουσα, σε αυτή την ώρα, η συμμετοχή ξεπερνάει τις προσδοκίες μας και δείχνει ακριβώς το πόσο έχει αγκαλιάσει η κοινωνία αυτό το συνέδριο». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η διοργάνωση δεν αποτελεί επικοινωνιακή εκδήλωση, αλλά μια ουσιαστική προσπάθεια διαλόγου. «Δεν είναι ένα συνέδριο για επικοινωνία που γίνεται για επικοινωνιακούς λόγους, ούτε ένα συνέδριο για τις εντυπώσεις. Είναι μια συστηματική προσπάθεια να βρεθούν σε έναν κοινό χώρο άνθρωποι από την ακαδημαϊκή κοινότητα, τη δημοσιογραφία, αλλά και απλοί πολίτες», σημείωσε.
Παραπληροφόρηση και τοξικός λόγος
Σύμφωνα με τον κ. Κιρμικίρογλου, η παραπληροφόρηση και ο τοξικός λόγος λειτουργούν συχνά συμπληρωματικά. «Όταν η παραπληροφόρηση εισάγει ψευδείς αφηγήσεις, ο τοξικός λόγος τις δηλητηριάζει με μίσος και εκφοβισμό», ανέφερε. Αυτή η δυναμική οδηγεί συχνά σε απομάκρυνση των πολιτών από τον δημόσιο διάλογο. «Συχνά ο στόχος είναι να μη μείνει κάποιος στη συζήτηση, να υπάρξει σιωπή και να υπάρξει μια απόσυρση από τον διάλογο».
Ο γενικός γραμματέας επεσήμανε ότι η παραπληροφόρηση δεν είναι μόνο κοινωνικό ή επικοινωνιακό πρόβλημα, αλλά συνδέεται με ζητήματα ασφάλειας και γεωπολιτικής. Όπως εξήγησε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εντάξει τις υβριδικές απειλές, την παραπληροφόρηση και τη χειραγώγηση πληροφοριών στο νέο περιβάλλον ασφάλειας της Ευρώπης. Έρευνες του Ευρωβαρόμετρου δείχνουν ότι η ξένη παρέμβαση κατατάσσεται πλέον στις σημαντικότερες απειλές για τη δημοκρατία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Η παραπληροφόρηση, οι παρεμβάσεις σε εκλογές και η χειραγώγηση πληροφοριών αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του σημερινού τοπίου ασφάλειας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι μόνο φέτος η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης έχει καταγράψει περισσότερα από 500 περιστατικά ξένης χειραγώγησης πληροφοριών.
Η Ελλάδα ως μέρος της λύσης
Ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου τόνισε ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς αποδέκτη απειλών, αλλά επιδιώκει να διαμορφώσει ενεργά λύσεις. «Η Ελλάδα δεν είναι απλά αποδέκτης απειλών. Είναι μια χώρα που προτείνει λύσεις», είπε, αναδεικνύοντας τη γεωπολιτική θέση της χώρας στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μεσογείου και Βαλκανίων.
Η στρατηγική της Γενικής Γραμματείας βασίζεται σε μια ολιστική προσέγγιση. «Η λέξη μηχανισμός δεν είναι για εμάς ένα τεχνικό εργαλείο. Είναι μια ολιστική προσέγγιση που βασίζεται τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση», εξήγησε.
Ο κ. Κιρμικίρογλου παρουσίασε τέσσερις βασικούς πυλώνες της στρατηγικής:
Ο πρώτος αφορά τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις στα μέσα ενημέρωσης. «Για πρώτη φορά θεσμοθετήθηκε το Εθνικό Συμβούλιο Μέσων και αναβαθμίστηκαν τα μητρώα Τύπου, ώστε να περιοριστεί η ανωνυμία στα μέσα ενημέρωσης», ανέφερε. Παράλληλα, υιοθετήθηκε η Εθνική Στρατηγική για την Παιδεία στα Μέσα και προχώρησαν αλλαγές που ενισχύουν τη διαφάνεια στη διαφήμιση και στις δημόσιες δαπάνες στα ψηφιακά μέσα.
Ο δεύτερος πυλώνας εστιάζει στην ενίσχυση της κοινωνικής ανθεκτικότητας, με έμφαση στην εκπαίδευση. «Τριάντα πέντε σχολεία με 1.100 μαθητές ήρθαν σε επαφή με δημοσιογράφους και συμμετέχουν σε διαδραστικά εργαστήρια για να ενισχύσουν την κριτική τους ικανότητα», σημείωσε.
Ο τρίτος πυλώνας αφορά τον κρατικό συντονισμό για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών, ενώ ο τέταρτος τις διεθνείς συνεργασίες με χώρες και οργανισμούς που διαθέτουν εμπειρία στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης.
Κλείνοντας, ο γενικός γραμματέας έδωσε έμφαση στον ρόλο των πολιτών. «Αν φύγουμε από εδώ με μία μόνο πεποίθηση, ας είναι αυτή: ο πιο ισχυρός μηχανισμός εναντίον της παραπληροφόρησης δεν είναι τεχνολογικός, ούτε νομοθετικός», είπε. «Είναι ένας πολίτης που ξέρει να αναρωτιέται: ποιος το έγραψε, γιατί και με ποια στοιχεία».
Παραπληροφόρηση και υβριδικές απειλές
Στο πάνελ συμμετείχε και ο Γενικός Γραμματέας Εθνικής Ασφάλειας, Θάνος Ντόκος, ο οποίος προσέγγισε το θέμα από την οπτική της διεθνούς ασφάλειας. Όπως είπε, η παραπληροφόρηση αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο των υβριδικών απειλών.
«Ζούμε σε ένα δύσκολο και ρευστό περιβάλλον ασφαλείας, όπου η διάκριση μεταξύ πολέμου και ειρήνης έχει γίνει πολύ πιο δύσκολη», ανέφερε. Οι σύγχρονες συγκρούσεις διεξάγονται όχι μόνο στο φυσικό πεδίο αλλά και στον ψηφιακό χώρο και στον χώρο της πληροφορίας.
«Σε καθημερινή βάση διεξάγεται ένας πληροφοριακός πόλεμος», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η παραπληροφόρηση συχνά κρύβεται μέσα στον «ψηφιακό θόρυβο» των κοινωνικών δικτύων.
Η πολυπλοκότητα του φαινομένου
Από ευρωπαϊκή σκοπιά, ο επικεφαλής του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ψηφιακών Μέσων, Πάολο Τσεζαρίνι, υπογράμμισε ότι το φαινόμενο της παραπληροφόρησης γίνεται ολοένα πιο περίπλοκο.
Όπως ανέφερε, «η πολυπλοκότητα του φαινομένου της παραπληροφόρησης αυξάνεται συνεχώς». Η παραπληροφόρηση, σύμφωνα με τον ίδιο, συνδέεται με ψυχολογικούς παράγοντες, κοινωνικές εντάσεις, πολιτική πόλωση και αλλαγές στον τρόπο πολιτικής επικοινωνίας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news