Για πρώτη φορά η Ελλάδα αποκτά Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών, ένα δημόσιο, πλήρως αυτοδιοικούμενο ΑΕΙ ειδικού σκοπού, με πανεπιστημιακές σπουδές και ερευνητική διάσταση, όπως τόνισε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής. Η υπουργός χαρακτήρισε την ίδρυση της ΑΣΠΤΕ ιστορική τομή, καθώς «απαντά σε ένα αίτημα δεκαετιών του καλλιτεχνικού και δημιουργικού κόσμου της χώρας».
Η κ. Ζαχαράκη υπογράμμισε ότι η Πολιτεία οφείλει στους ανθρώπους των τεχνών ένα σταθερό και υψηλών προδιαγραφών πλαίσιο εκπαίδευσης, δημιουργίας και εξέλιξης. Το νέο ίδρυμα θα οργανώνει σπουδές σε τρεις κύκλους, θα αναπτύσσει έρευνα και θα παρέχει παιδαγωγική εκπαίδευση και εξειδίκευση, αναγνωρίζοντας την καλλιτεχνική πράξη ως πυρήνα του γνωστικού αντικειμένου.
Δομή και λειτουργία της νέας Σχολής
Η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών θα περιλαμβάνει πέντε Τμήματα που συνδέονται με το Εθνικό Θέατρο, την Εθνική Λυρική Σκηνή, την Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Οι φορείς αυτοί αποτελούν ενεργό μέρος του εγχειρήματος μέσω προγραμματικών συμβάσεων και κοινής αξιοποίησης τεχνογνωσίας και υποδομών.
Η μετάβαση, σύμφωνα με την υπουργό, θα γίνει χωρίς θεσμικό κενό, καθώς η ΑΣΠΤ μπορεί να ξεκινήσει άμεσα με χρήση υφιστάμενων υποδομών. Παράλληλα, θεσπίζεται ειδικό σύστημα εισαγωγής με ειδικές εξετάσεις και δια ζώσης αξιολόγηση δεξιοτήτων, ενώ για το διδακτικό προσωπικό προβλέπεται συνεκτίμηση τόσο ακαδημαϊκών προσόντων όσο και καλλιτεχνικού έργου.
Ρυθμίσεις για την καλλιτεχνική εκπαίδευση
Το νομοσχέδιο ρυθμίζει συνολικά το τοπίο της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, θεσπίζοντας νέα κατηγορία Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης αντίστοιχη με την κατηγορία ΤΕ. Οι τίτλοι των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής και Μουσικής Εκπαίδευσης εντάσσονται στο επίπεδο 5 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων, ενώ προβλέπονται σαφείς ακαδημαϊκοί διάδρομοι προς το επίπεδο 6 μέσω κατατακτηρίων ή ειδικών προγραμμάτων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου.
Η υπουργός σημείωσε ότι η πρόβλεψη συμμορφώνεται πλήρως με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και παρέχει καθαρή λύση σε χρόνια ασάφεια. Επίσης, μεταφέρεται η αρμόδια Διεύθυνση Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης στο υπουργείο Παιδείας, συγκεντρώνοντας για πρώτη φορά όλες τις σχετικές αρμοδιότητες.
Πρόσθετες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις
Στο δημόσιο σχολείο εισάγεται το International Baccalaureate με πλήρες πλαίσιο λειτουργίας, ενώ επεκτείνεται ο επαγγελματικός προσανατολισμός και αναβαθμίζεται το Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας με ψηφιοποίηση και νέα πλατφόρμα εξετάσεων. Παράλληλα, ενισχύονται οι σχολικές βιβλιοθήκες με επένδυση 60 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και στελέχωση με 400 βιβλιοθηκονόμους.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ακόμη ρυθμίσεις για παιδαγωγική επάρκεια, κοινά μεταπτυχιακά με ιδρύματα του εξωτερικού, καθώς και για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό, με στόχο τη διοικητική ευελιξία και τη διαφάνεια στην επιλογή στελεχών.
Αντιδράσεις κομμάτων και φορέων
Η εισηγήτρια της ΝΔ Αγγελική Δεληκάρη τόνισε ότι η ίδρυση της Σχολής αποτελεί σημαντικό βήμα για τη θεσμική ένταξη των παραστατικών τεχνών στην ανώτατη εκπαίδευση, ενώ ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Στέφανος Παραστατίδης άσκησε κριτική, υποστηρίζοντας ότι το τελικό νομοσχέδιο διαφέρει από το προσχέδιο που είχε προκύψει από τη διαβούλευση.
Αντίστοιχα, η ειδική αγορήτρια του ΣΥΡΙΖΑ Κατερίνα Νοτοπούλου έκανε λόγο για «fast track διαδικασίες» και κατηγόρησε την κυβέρνηση για έλλειψη ουσιαστικού διαλόγου με την καλλιτεχνική κοινότητα. Ο βουλευτής του ΚΚΕ Ιωάννης Δελής χαρακτήρισε το εγχείρημα «εμπορευματοποίηση της τέχνης».
Η βουλευτής της Νέας Αριστεράς Σία Αναγνωστοπούλου επισήμανε προχειρότητα στη νομοθέτηση και εξουσιοδοτικές διατάξεις που αφήνουν περιθώρια πελατειακών πρακτικών, ενώ η Σοφία Ασημακοπούλου από την Ελληνική Λύση ζήτησε συνολικό σχεδιασμό για τον ακαδημαϊκό χάρτη της χώρας.
Ο Ανδρέας Βορύλλας από τη «Νίκη» αναγνώρισε τη σημασία της ίδρυσης, χαρακτηρίζοντάς την βήμα προς τη θεσμική αναβάθμιση των σπουδών στις παραστατικές τέχνες. Ο Σπύρος Μπιμπίλας από την Πλεύση Ελευθερίας τόνισε ότι μεγάλο μέρος του καλλιτεχνικού κόσμου ζητά την απόσυρση του νομοσχεδίου, επισημαίνοντας ότι οι δημιουργοί δεν συμμετείχαν επαρκώς στη διαμόρφωση των πολιτικών για τον πολιτισμό.
Κλείνοντας τη συζήτηση, ο υφυπουργός Πολιτισμού Ιάσονας Φωτήλας υπερασπίστηκε το νομοσχέδιο, υποστηρίζοντας ότι προηγήθηκαν εκτεταμένες διαβουλεύσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς και ότι «δεν υπάρχει κανένας φορέας που να βγαίνει χαμένος από το νομοσχέδιο».