Σημαντική πρόοδο στη μεταρρύθμιση του Κρατικού Προϋπολογισμού καταγράφει ειδική μελέτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η οποία παρουσιάστηκε στην Αθήνα, αναδεικνύοντας την ανάγκη μετάβασης από τα εργαλεία στις αποφάσεις.
Η μελέτη φέρει τον τίτλο «Υλοποίηση Μεταρρυθμίσεων του Πλαισίου Προϋπολογισμού στην Ελλάδα: Προϋπολογισμός Επιδόσεων, Επισκοπήσεις Δαπανών και Εσόδων, Ενσωμάτωση της Περιβαλλοντικής Διάστασης στον Προϋπολογισμό».
Σύμφωνα με την έκθεση, η Ελλάδα έχει μετακινηθεί από ένα μοντέλο που απλώς κατέγραφε δαπάνες σε ένα σύστημα που αξιολογεί την αποδοτικότητα και τις επιπτώσεις των πολιτικών.
Η εξέλιξη αυτή επιτυγχάνεται μέσω του προϋπολογισμού επιδόσεων, της περιβαλλοντικής διάστασης (green budgeting) και των επισκοπήσεων δαπανών (spending reviews).
Ο επικεφαλής Δημόσιας Διοίκησης και Προϋπολογισμού του ΟΟΣΑ, Jón R. Blöndal, χαρακτήρισε την πρόοδο της Ελλάδας «αξιοθαύμαστη» και τη χώρα «πηγή έμπνευσης» για άλλες οικονομίες.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η θεσμική συγκρότηση έχει ολοκληρωθεί, ενώ το επόμενο στάδιο εστιάζει στη χρήση των εργαλείων για λήψη αποφάσεων και ανακατανομή πόρων.
Τέσσερις μεταρρυθμίσεις σε μία
Ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς περιέγραψε τη μεταρρύθμιση ως «τέσσερις μεταρρυθμίσεις σε μία»: τον προϋπολογισμό επιδόσεων, τις επισκοπήσεις δαπανών και εσόδων, την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης και τη λειτουργική ταξινόμηση δαπανών μέσω του προτύπου COFOG. Τα εργαλεία αυτά λειτουργούν συμπληρωματικά, επιτρέποντας διεθνείς συγκρίσεις και βελτίωση της διαφάνειας.
Από το 2022, ο προϋπολογισμός παρουσιάζεται σε επίπεδο προγραμμάτων, επιτρέποντας σαφή εικόνα για τις χρηματοδοτήσεις ανά τομέα πολιτικής.
Η βάση δεδομένων για τον προϋπολογισμό επιδόσεων καθιστά δυνατή τη διαχρονική παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας και την ανακατανομή πόρων με στόχο την ανθεκτικότητα της οικονομίας.
Ο υφυπουργός ανέφερε ενδεικτικά δείκτες που ήδη αξιοποιούνται, όπως στην απονομή δικαιοσύνης, στην ασφάλιση, στην ενέργεια και στην παιδεία. Τόνισε επίσης ότι τα νέα εργαλεία «ενισχύουν την ανθεκτικότητα» του κράτους τόσο σε περιόδους κρίσης όσο και σε κανονικές συνθήκες.
Ψηφιακή αναβάθμιση και govERP
Η γγ Δημοσιονομικής Πολιτικής Παυλίνα Καρασιώτου αναφέρθηκε στην ψηφιακή αναβάθμιση με στόχο την ευρύτερη χρήση δεδομένων από όλους τους φορείς.
Επεσήμανε ότι το επόμενο βήμα είναι η προσβασιμότητα της πληροφορίας μέσω φιλικών καναλιών, ακόμη και κοινωνικών δικτύων, για μεγαλύτερη διαφάνεια.
Κομβικό ρόλο στη νέα φάση θα έχει το πληροφοριακό σύστημα govERP, που θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία με τον προϋπολογισμό του 2027, αποτελώντας τη «ραχοκοκαλιά» του νέου μοντέλου.
Η φιλοσοφία των μεταρρυθμίσεων
Ο Jón R. Blöndal εξήγησε ότι η ουσία των μεταρρυθμίσεων βρίσκεται στη μετατόπιση του ελέγχου προς τον «σκληρό πυρήνα» των δαπανών.
Σημείωσε ότι οι επισκοπήσεις δαπανών καλύπτουν το κενό επανεξέτασης μεγάλων κονδυλίων, ενώ οι πιέσεις στα δημόσια οικονομικά θα ενταθούν λόγω δημογραφικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων.
Ο πρέσβης Andrew Wood, μόνιμος αντιπρόσωπος του Ηνωμένου Βασιλείου στον ΟΟΣΑ, τόνισε ότι η Ελλάδα αποτελεί παράδειγμα προόδου στη διαφάνεια, επισημαίνοντας πως το ζητούμενο είναι η μετατροπή των δαπανών σε αξία για τους πολίτες.
Πράσινος Προϋπολογισμός και επισκοπήσεις δαπανών
Η μελέτη του ΟΟΣΑ αναγνωρίζει την πρόοδο της Ελλάδας στο green budgeting, αποδίδοντας την επιτυχία στη στενή συνεργασία μεταξύ υπουργείων Οικονομικών και Περιβάλλοντος.
Ο ΟΟΣΑ προτείνει την καθιέρωση δήλωσης «green budget statement» και την ένταξη περιβαλλοντικών στόχων σε κάθε πρόγραμμα.
Στο πεδίο των επισκοπήσεων δαπανών, η Ελλάδα διαθέτει ήδη ένα ώριμο εργαλείο, ωστόσο η έκθεση ζητά μεγαλύτερη έμφαση στην εξοικονόμηση και στον εντοπισμό επικαλύψεων μεταξύ υπουργείων. Προτείνεται επίσης η δημοσιοποίηση των εκθέσεων, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.