Εγκρίθηκαν οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) 8Α και 8Β για τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000 στο Νότιο Αιγαίο, σηματοδοτώντας κρίσιμο βήμα για την ολοκλήρωση της θεσμοθέτησης του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 - Νότιες Κυκλάδες.
Οι νέες μελέτες καλύπτουν τις χερσαίες εκτάσεις των μεγαλύτερων νησιών του Πάρκου και συμπληρώνουν την ΕΠΜ για το θαλάσσιο τμήμα, που είχε εγκριθεί στα τέλη του 2025.
Η έγκρισή τους ενισχύει τη θωράκιση των Κυκλάδων και μέρους των Δωδεκανήσων, συμβάλλοντας στην προστασία του φυσικού πλούτου της περιοχής.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), διαμορφώνεται για πρώτη φορά ένα σαφές και συνεκτικό πλαίσιο κανόνων για τις προστατευόμενες περιοχές των Κυκλάδων, τμήματος των Δωδεκανήσων, καθώς και των νησίδων Φαλκονέρα και Βελοπούλα στο Μυρτώο Πέλαγος.
Παράλληλα, ενισχύεται ο συνολικός σχεδιασμός προστασίας του θαλάσσιου και νησιωτικού χώρου του Νοτίου Αιγαίου.
Πλαίσιο προστασίας και στόχοι
Οι ΕΠΜ καθορίζουν ζώνες προστασίας, επιτρεπόμενες χρήσεις γης και δραστηριότητες, καθώς και μέτρα διαχείρισης και προστασίας. Στόχος είναι η διατήρηση των οικοσυστημάτων και η προώθηση ήπιων ανθρώπινων δραστηριοτήτων, συμβατών με το φυσικό περιβάλλον.
Οι επιμέρους στόχοι περιλαμβάνουν τη διατήρηση μοναδικών στοιχείων του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, την υποστήριξη της ήπιας ανάπτυξης και την εκπλήρωση των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων της χώρας για την προστασία της φύσης.
Έμφαση σε απειλούμενα είδη και βιώσιμη ανάπτυξη
Οι μελέτες δίνουν προτεραιότητα στην προστασία ειδών όπως η μεσογειακή φώκια, τα κητώδη, οι θαλάσσιες χελώνες και η ορνιθοπανίδα των νησίδων. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη οικολογική αξία του Αιγαίου.
Παράλληλα, επιδιώκεται ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικής προστασίας και βιώσιμης ανάπτυξης.
Διατηρούνται παραδοσιακές δραστηριότητες όπως η γεωργία, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η αλιεία, υπό όρους που προστατεύουν τη βιοποικιλότητα και το τοπίο.
Το ΥΠΕΝ υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης του αγροτικού χαρακτήρα των νησιών, επιτρέποντας τη συντήρηση και επανακαλλιέργεια παραδοσιακών αναβαθμίδων και αγροτικών κτισμάτων με χρήση τοπικών υλικών.
Ρυθμίσεις για τουρισμό και θαλάσσιες δραστηριότητες
Οι νέες ρυθμίσεις καθορίζουν όρους για τουριστικές δραστηριότητες, με στόχο τη διατήρηση των οικοσυστημάτων στις παράκτιες και χερσαίες περιοχές. Ο τουρισμός εντάσσεται πλέον σε σαφές πλαίσιο κανόνων, προσαρμοσμένο στη φέρουσα ικανότητα των νησιών και στις ανάγκες προστασίας του περιβάλλοντος.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη ρύθμιση της κίνησης και αγκυροβόλησης σκαφών, με πρόβλεψη για σταδιακή τοποθέτηση φιλικών προς την Ποσειδωνία αγκυροβολίων, όπως θα εξειδικευθεί στα Σχέδια Διαχείρισης.
Νησιωτικότητα και ανάπτυξη
Οι ΕΠΜ 8Α και 8Β λαμβάνουν υπόψη τη νησιωτικότητα ως κρίσιμο παράγοντα σχεδιασμού, αναγνωρίζοντας τις ανάγκες των νησιών σε υποδομές και τη σημασία της τοπικής οικονομίας.
Δημιουργούν έτσι ένα αναπτυξιακό πρότυπο προσαρμοσμένο στις ιδιαιτερότητες των νησιωτικών περιοχών, ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου για τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες.
Η ολοκλήρωση των δύο μελετών ενισχύει την προστασία της φυσικής κληρονομιάς του Νοτίου Αιγαίου, παρέχει σαφές πλαίσιο για τις δραστηριότητες και συμβάλλει στη βιώσιμη ανάπτυξη και την ισορροπία μεταξύ περιβάλλοντος, κοινωνίας και οικονομίας.
Με την έγκριση των ΕΠΜ 8Α και 8Β, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υλοποιεί τη δέσμευση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για τη δημιουργία δύο Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων σε Νότιο Αιγαίο και Ιόνιο.
Η Ελλάδα τοποθετείται στην πρωτοπορία της ευρωπαϊκής προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, με στόχο μια βιώσιμη προοπτική για τα νησιά και τις τοπικές κοινωνίες.