Οι νέες γεωπολιτικές ισορροπίες στα Στενά του Ορμούζ και οι προοπτικές αναβάθμισης του ρόλου της Ελλάδας βρέθηκαν στο επίκεντρο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών 2026. Οι τοποθετήσεις των ομιλητών ανέδειξαν την αυξανόμενη ανησυχία για την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις στην ενέργεια και το παγκόσμιο εμπόριο.
Ο Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Πρωθυπουργού, Σωτήριος Σέρμπος, επισήμανε ότι η περιοχή βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο, με τις εξελίξεις να επηρεάζουν άμεσα τις ενεργειακές και γεωπολιτικές ισορροπίες. Όπως σημείωσε, η κρίση υπογραμμίζει τη σημασία των θαλάσσιων οδών και τα όρια της στρατιωτικής ισχύος χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο, προειδοποιώντας για αυξημένο κίνδυνο νέας κλιμάκωσης.
Παράλληλα, ανέδειξε τα γεωπολιτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι η χώρα μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως αξιόπιστος πυλώνας ασφάλειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως «ειλικρινής μεσολαβητής» και να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας πιο συνεκτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη Μέση Ανατολή.
Η σημασία της ναυτασφάλισης και των ενεργειακών ροών
Η Managing Director Ναυτιλίας της Howden Hellas S.A., Σταυριάνα Ασπρογιαννίδου, τόνισε ότι η ασφαλιστική κάλυψη παραμένει ενεργή καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης. Υπογράμμισε ότι τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο κόμβο για την παγκόσμια οικονομία, καθώς μέσω αυτών διέρχονται περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Η περιορισμένη δυνατότητα εναλλακτικών υποδομών στις γειτονικές χώρες δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην αγορά.
Όπως ανέφερε, ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης, η επιστροφή στην ομαλότητα δεν θα είναι άμεση, καθώς μεγάλος αριθμός πλοίων παραμένει σε αναμονή για εκφόρτωση ή είσοδο στην περιοχή.
Οι παγκόσμιες επιπτώσεις και η ανάγκη συνεργασίας
Ο κ. Koray Köse, Διευθύνων Σύμβουλος και Chief Analyst της KŌSE Advisory στις Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτήρισε τα Στενά του Ορμούζ ως «Στενά της παγκόσμιας ενέργειας και οικονομίας». Εξήγησε ότι η σημασία τους υπερβαίνει τη διακίνηση πετρελαίου, καθώς συνδέονται με τα πετροχημικά, τη βιομηχανική παραγωγή, τις πρώτες ύλες για ημιαγωγούς, τα λιπάσματα και την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Οι αγορές, όπως είπε, αντιδρούν άμεσα στα σήματα αβεβαιότητας, ενώ οι αλυσίδες αξίας προσαρμόζονται με καθυστέρηση, με αποτέλεσμα οι επιπτώσεις να διαρκούν. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας απαιτεί στρατηγική συνεργασία μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και βασικών εταίρων στους τομείς της ναυτιλίας, της ενέργειας και της τεχνολογίας. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η πλειονότητα των ενεργειακών ροών μέσω των Στενών κατευθύνεται προς την Ασία, καθιστώντας κρίσιμη τη συνεργασία με χώρες όπως η Κίνα.
Τόνισε επίσης ότι χώρες όπως η Ελλάδα και η Τουρκία μπορούν, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, να λειτουργήσουν ως γέφυρες μεταξύ Ανατολής και Δύσης, συμβάλλοντας στη σταθερότητα και τη διασφάλιση των παγκόσμιων ροών.
Η πίεση στη ναυτιλία και οι κίνδυνοι για την ασφάλιση
Ο κ. Ηλίας Τσακίρης, Πρόεδρος της Επιτροπής Ocean Hull της Διεθνούς Ένωσης Ναυτασφάλισης (IUMI), σημείωσε ότι η ναυτιλία παραμένει ανθεκτική, ωστόσο το κόστος της κρίσης αυξάνεται συνεχώς. Όπως ανέφερε, ο αριθμός των πλοίων που έχουν πληγεί ή κατασχεθεί αυξάνεται, ενώ καταγράφονται σημαντικές ζημίες σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, με το συνολικό οικονομικό κόστος να έχει εκτοξευθεί.
Οι πλοιοκτήτες, όπως τόνισε, αντιμετωπίζουν νέες μορφές κινδύνου, καθώς τα πλοία μετατρέπονται σε στόχους εκβιασμού ή κατάσχεσης. Παρότι έχουν υπάρξει κρατικές παρεμβάσεις στην ασφάλιση στο παρελθόν, διατύπωσε επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητά τους σήμερα, λόγω του διεθνούς χαρακτήρα της ναυτιλίας και της αβεβαιότητας σχετικά με το ποιους καλύπτουν.
Υπογράμμισε ότι η ασφάλιση καλύπτει την αβεβαιότητα και όχι τη βεβαιότητα ενός κινδύνου, ενώ πρακτικές όπως η συνοδεία πλοίων από πολεμικά μέσα ενδέχεται να θεωρηθούν πράξεις πολέμου, περιπλέκοντας το πλαίσιο παροχής ασφαλιστικής κάλυψης.
Η ανάγκη για εναλλακτικές ενεργειακές οδούς
Ο κ. Safeen Ghafour, Ανώτερος Σύμβουλος του Αναπληρωτή Πρωθυπουργού της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν, αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης των εναλλακτικών ενεργειακών ροών. Όπως σημείωσε, η απουσία εναλλακτικών οδών αποτελεί σοβαρό στρατηγικό ζήτημα και δείχνει έλλειψη ανθεκτικότητας, τονίζοντας την ανάγκη ανάπτυξης νέων λύσεων.
Τόνισε ότι περιοχές όπως το Ιράκ και το Κουρδιστάν μπορούν να συμβάλουν σε ένα πιο σταθερό ενεργειακό πλαίσιο, με δυνατότητες για ευρύτερες διασυνδέσεις. Με τις κατάλληλες επενδύσεις σε υποδομές, η περιοχή θα μπορούσε να συνδεθεί ενεργειακά με τη Σαουδική Αραβία, την Ιορδανία, τη Συρία και την Τουρκία, διαμορφώνοντας μια αξιόπιστη ενεργειακή δίοδο.
Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, η επίτευξη αυτής της προοπτικής προϋποθέτει πολιτική σταθερότητα και σημαντικό οικονομικό κόστος. Τέλος, επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο για τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.
Τη συζήτηση συντόνισε ο κ. Γιάννης Κουτσομύτης, Αναλυτής για Ευρωπαϊκά Θέματα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
