Ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δεν προσεγγίζει την αναθεώρηση του Συντάγματος με γνώμονα τις ανάγκες της χώρας, αλλά χωρίς όραμα για έναν σύγχρονο καταστατικό χάρτη. Όπως επισήμανε, η διαδικασία θα έπρεπε να εμπνέεται από τις προκλήσεις και τις προοπτικές της εποχής.
Αναφερόμενος στην πρόταση κατάργησης της δυνατότητας της Βουλής να παρέχει αμνηστία για πολιτικά εγκλήματα, ο κ. Ξανθόπουλος σημείωσε ότι «ευτυχώς, η ομαλή περίοδος που διανύουμε δεν έχει τροφοδοτήσει τη δημόσια συζήτηση για την αναγκαιότητα αυτών των διατάξεων». Τόνισε ότι δεν παρουσιάστηκε σαφές επιχείρημα για το πώς η κατάργηση αυτής της δυνατότητας θα ωφελήσει τη δημοκρατική λειτουργία και διερωτήθηκε γιατί πρέπει να περιοριστεί ακόμη ένα δικαίωμα της Βουλής.
Σε παρέμβασή του, ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Ευριπίδης Στυλιανίδης απάντησε πως το ζήτημα τίθεται από τα θύματα της τρομοκρατίας, καθώς οι δράστες συχνά το επικαλούνται για να ελαφρύνουν τη θέση τους. Ο κ. Ξανθόπουλος αντέτεινε ότι αυτό αποτελεί ανθρωπιστικό και κοινωνικό επιχείρημα, όχι όμως πολιτικό, στο πλαίσιο μιας συνταγματικής αναθεώρησης.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος Μάκης Βορίδης επεσήμανε ότι σύμφωνα με τη νομολογία, πολιτικό έγκλημα δεν είναι εκείνο με πολιτικά κίνητρα, αλλά αυτό που αποσκοπεί στην ανατροπή του πολιτικοκοινωνικού συστήματος. Όπως είπε, η πρόταση της ΝΔ στοχεύει στην προστασία από πιθανές μελλοντικές ερμηνευτικές μεταβολές.
Η επιστολική ψήφος και οι εκλογικές ρυθμίσεις
Για την επέκταση της επιστολικής ψήφου στους εντός επικράτειας εκλογείς, ο κ. Ξανθόπουλος υπογράμμισε ότι η τελική διαμόρφωση της διάταξης θα εξαρτηθεί από τους συσχετισμούς της επόμενης Βουλής. Επισήμανε ότι, αν και η επιστολική ψήφος μπορεί να είναι λειτουργική υπό προϋποθέσεις, δεν θα πρέπει να γενικευτεί στις εθνικές εκλογές. Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχίες για την ασφάλεια και τη μυστικότητα της διαδικασίας, φέρνοντας ως παράδειγμα την υπόθεση διαρροής προσωπικών δεδομένων που αφορούσε την κ. Ασημακοπούλου.
Ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ τόνισε ότι η αποχή δεν θεραπεύεται με τεχνικές λύσεις όπως η επιστολική ψήφος, αλλά με την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη δημοκρατική διαδικασία. Προειδοποίησε ότι προτάσεις όπως αυτή, μαζί με τις αλλαγές στο εκλογικό σύστημα, ενδέχεται να ενισχύσουν την απομάκρυνση των πολιτών από τις κάλπες.
Αναλογικότητα και εκλογικό σύστημα
Σχετικά με την πρόταση συνταγματικής πρόβλεψης για εκλογικό σύστημα που θα διασφαλίζει αναλογικότητα και κυβερνησιμότητα, ο κ. Ξανθόπουλος προειδοποίησε ότι η χρήση ασαφών όρων επιτρέπει στην εκάστοτε πλειοψηφία να ερμηνεύει το Σύνταγμα κατά το δοκούν. Αναρωτήθηκε πώς μπορεί να διασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ των δύο εννοιών χωρίς να αλλοιώνεται η αντιπροσωπευτικότητα.
Παράλληλα, εξέφρασε αντίθεση στην πρόταση της ΝΔ για διαίρεση σε ελάσσονες και μείζονες περιφέρειες, χαρακτηρίζοντάς την ως «πλειοψηφικό στο τετράγωνο». Όπως είπε, τέτοιες παρεμβάσεις μεταβάλλουν την αξία της ψήφου και υπονομεύουν τη δημοκρατική αρχή ότι η λαϊκή βούληση αποτυπώνεται άμεσα στην κάλπη.
Καταλήγοντας, ο κ. Ξανθόπουλος τόνισε ότι η αναλογικότητα αποτελεί τη λυδία λίθο της νομιμοποίησης του πολιτικού συστήματος και των βουλευτών στη συνείδηση των πολιτών.