Ιράν: Οι Φρουροί της Επανάστασης στο επίκεντρο της νέας ισορροπίας ισχύος

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ υποστηρίζουν ότι με τις στοχευμένες επιθέσεις τους έχουν αποδυναμώσει την ηγεσία του ιρανικού καθεστώτος. 

Ωστόσο, η εξόντωση προσώπων όπως ο ανώτατος ηγέτης αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και ο επικεφαλής της Εθνικής Ασφαλείας Αλί Λαριτζανί έχει ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων στους κόλπους της ιρανικής εξουσίας.

Την ηγεσία του μηχανισμού λήψης αποφάσεων έχει πλέον αναλάβει το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης, γεγονός που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μειωμένη προβλεψιμότητα και μεγαλύτερη επιθετικότητα στη χρήση της στρατιωτικής ισχύος του Ιράν.

Μετά την ισλαμική επανάσταση του 1979, το καθεστώς δημιούργησε ένα πλέγμα υπηρεσιών ασφαλείας ώστε να διασφαλίσει την άμυνα της χώρας απέναντι σε εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς.

 Όλες οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας παραμένουν πλήρως επιστρατευμένες στον συνεχιζόμενο πόλεμο κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.

Στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας

Ο τακτικός ιρανικός στρατός, γνωστός ως Artesh, έχει αποστολή τη διαφύλαξη της εθνικής κυριαρχίας. Διαθέτει ισχυρό στρατό ξηράς και μικρότερες ναυτικές, αεροπορικές και διαστημικές δυνάμεις.

Μαζί με το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης αριθμεί περίπου 960.000 μέλη, συμπεριλαμβανομένων των εφέδρων.

 Επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων είναι ο στρατηγός Αμίρ Χαταμί, ο οποίος διορίστηκε τον Ιούνιο 2025, μετά τον θάνατο του προκατόχου του Μοχάμαντ Μπαγερί στον πόλεμο των 12 ημερών μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.

Η μικτή στρατιωτική διοίκηση φέρει την ονομασία γενικό Κεντρικό Στρατηγείο Χατάμ αλ-Ανμπίγια και διοικείται από τον στρατηγό Αμπντολαχί Αλιαμπαντί.

Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης

Οι Φρουροί της Επανάστασης, γνωστοί ως «Πασνταράν» ή «Σεπάχ», αποτελούν τον ιδεολογικό στρατό της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Με περίπου 125.000 μέλη, διαθέτουν στρατιωτική, οικονομική και πολιτική ισχύ, με επιρροή που υπερβαίνει εκείνη του τακτικού στρατού.

Παρά τις απώλειες στην ηγεσία τους, οι Πασνταράν εξακολουθούν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στον πόλεμο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, έπειτα από πιέσεις, ενέταξε πρόσφατα το σώμα στον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων, απόφαση την οποία καταδίκασε η Τεχεράνη.

Δύναμη Αλ-Κοντς

Η Δύναμη Αλ-Κοντς, τμήμα των Φρουρών της Επανάστασης, είναι υπεύθυνη για τη συλλογή πληροφοριών και τις επιχειρήσεις εκτός συνόρων. Επί δύο δεκαετίες αρχηγός της υπήρξε ο στρατηγός Κάσαμ Σολεϊμάνι, ο οποίος σκοτώθηκε σε αμερικανική επίθεση το 2020 στο Ιράκ.

Τον διαδέχθηκε ο στρατηγός Ισμαΐλ Καάνι, ο οποίος παραμένει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, προκαλώντας εικασίες για τον ρόλο και τη θέση του.

Μπασίτζ

Η πολιτοφυλακή Μπασίτζ συγκροτήθηκε μετά την επανάσταση ως εθελοντική δύναμη από τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και τους συντηρητικούς θρησκευτικούς κύκλους. Διαθέτει περίπου 90.000 τακτικά μέλη και 300.000 εφέδρους.

Οι Μπασιτζί έπαιξαν σημαντικό ρόλο στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ και σήμερα είναι γνωστοί για την παρουσία τους στους δρόμους των πόλεων, έτοιμοι να καταστείλουν κάθε διαμαρτυρία. Ο διοικητής τους, Γολαμρεζά Σολεϊμάνι, σκοτώθηκε πρόσφατα σε αεροπορική επίθεση, σύμφωνα με ανακοίνωση του ισραηλινού στρατού.

Δυνάμεις της τάξης – Φαρατζά

Η εθνική αστυνομία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, γνωστή ως Φαρατζά (Faraja), είναι υπεύθυνη για τη διατήρηση της δημόσιας τάξης. Ωστόσο, κατηγορείται για συμμετοχή στην καταστολή των διαδηλώσεων που ξέσπασαν λόγω της ακρίβειας, με πάνω από 30.000 νεκρούς τον Ιανουάριο.

Επικεφαλής της είναι ο Αχμάντ-Ρεζά Ραντάν, ο οποίος είχε ανακοινωθεί νεκρός κατά τον πόλεμο του Ιουνίου 2025, αλλά επανεμφανίστηκε αργότερα. Έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι κάθε διαδηλωτής θα θεωρείται εχθρός του Ιράν και θα αντιμετωπίζεται με πυρά.