Φόρος στα υπερκέρδη ενέργειας για ανάσχεση νέου κύματος ακρίβειας

Η Ανεξάρτητη Επιτροπή για τη Μεταρρύθμιση της Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας (ICRICT), με συμπρόεδρο τον βραβευμένο με Νόμπελ Οικονομολόγο Τζόζεφ Στίγκλιτς, τάσσεται υπέρ της επιβολής φόρου στα απροσδόκητα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι πρόκειται για ένα «αποτελεσματικό μέτρο» απέναντι στην άνοδο των τιμών ενέργειας που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Σε ανακοίνωση που απέστειλε στο AFP, η ICRICT καλεί τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν άμεσα έναν φόρο επί των απροσδόκητων κερδών στους τομείς του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των λιπασμάτων. 

Όπως αναφέρει, «πρόκειται για ένα οικονομικά αποτελεσματικό μέτρο και μια ηθική επιταγή», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για δίκαιη φορολόγηση των υπερκερδών.

Ο προτεινόμενος φόρος θα αφορά αποκλειστικά τα έκτακτα κέρδη που συνδέονται με τον πόλεμο και όχι «τις παραγωγικές επενδύσεις». Παράλληλα, δεν θα έχει πληθωριστικό αντίκτυπο, καθώς «δεν θα ισχύει για την κατανάλωση ενέργειας».

Μετά την πανδημία covid-19 και εν μέσω διαδοχικών κρίσεων, η ICRICT εισηγείται τη δημιουργία ενός «μόνιμου και αυτόματου μηχανισμού» που θα ενεργοποιείται όταν οι τιμές ξεπερνούν ένα καθορισμένο όριο. 

Η πρόταση στοχεύει στη σταθεροποίηση των εσόδων και στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων που προκαλούν οι ενεργειακές αναταράξεις.

Εκτόξευση τιμών και διεθνείς αντιδράσεις

Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Σε απάντηση, η Τεχεράνη απέκλεισε το Στενό του Ορμούζ και επιτέθηκε σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στις χώρες του Κόλπου, προκαλώντας νέα αναστάτωση στις αγορές.

Η ICRICT σημειώνει ότι τα «έκτακτα κέρδη» αποτελούν σταθερή μεταφορά εισοδήματος λόγω περιορισμών στην προσφορά, οι οποίοι θα διαρκέσουν ακόμη και μετά από πιθανή επίλυση της σύγκρουσης. 

Στην Επιτροπή συμμετέχουν εξέχοντες οικονομολόγοι, όπως οι Γκαμπριέλ Ζουκμάν και Τομά Πικετί, καθώς και πρώην πολιτικοί από διάφορες χώρες.

Σύμφωνα με την ICRICT, η αύξηση των τιμών πλήττει δυσανάλογα τους εργαζόμενους, τους αγρότες και τις χώρες που εισάγουν ορυκτά καύσιμα, ενώ μια μικρή ομάδα μεγάλων εταιρειών και κρατών παραγωγών συγκεντρώνει υπερκέρδη εις βάρος τους.

Στις 4 Απριλίου, πέντε κράτη-μέλη της ΕΕ —Γερμανία, Αυστρία, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία— εξέφρασαν την πρόθεσή τους να προχωρήσουν στην επιβολή φόρου στα έκτακτα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών, ενισχύοντας τη δυναμική προς μια πιο δίκαιη ενεργειακή φορολόγηση στην Ευρώπη.