Η Ειδική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στη Λιβύη, Χάνα Τέτε, προειδοποίησε το Συμβούλιο Ασφαλείας ότι η χώρα βρίσκεται σε «κρίσιμο σταυροδρόμι», υπογραμμίζοντας πως «δεν βρισκόμαστε εκεί όπου θα θέλαμε ως προς την πρόοδο του οδικού χάρτη».
Όπως επισήμανε, η διατήρηση της σημερινής κατάστασης «νομιμοποιεί ακούσια το status quo αντί να ενθαρρύνει σοβαρές διαπραγματεύσεις».
Η κ. Τέτε ανέφερε ότι «ορισμένοι λιβυκοί παράγοντες συνεχίζουν να αγνοούν τις προσδοκίες της κοινής γνώμης», ενώ η δημιουργία «παράλληλων δομών εκτός του πλαισίου των υφιστάμενων συμφωνιών» δυσχεραίνει την προσπάθεια της Aποστολής του ΟΗΕ UNMISS για θεσμική επανένωση της χώρας.
Πολιτικός διάλογος και μεταρρυθμίσεις
Ενημερώνοντας το Συμβούλιο για την πορεία του πολιτικού διαλόγου, σημείωσε ότι ο «Δομημένος Διάλογος» συνεχίζεται στους τέσσερις βασικούς άξονες — ασφάλεια, διακυβέρνηση, οικονομία και εθνική συμφιλίωση/ανθρώπινα δικαιώματα.
Στόχος είναι «η διεξαγωγή εθνικών εκλογών, η ενίσχυση των κρατικών θεσμών και η υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων».
Η τελική έκθεση με εισηγήσεις προς την πολιτική ηγεσία και το κοινό αναμένεται έως τις αρχές Ιουνίου. Η κ. Τέτε προειδοποίησε ότι, εάν δεν υπάρξει επαρκής πρόοδος, «θα επανέλθω στο Συμβούλιο τον Ιούνιο για να παρουσιάσω πρόταση προώθησης της διαδικασίας».
Οικονομικές προκλήσεις και θεσμική αστάθεια
Σε οικονομικό επίπεδο, η Ειδική Απεσταλμένη έκανε λόγο για συνεχιζόμενη επιδείνωση, με «πιέσεις στο νόμισμα, αύξηση τιμών, ελλείψεις καυσίμων, ανεξέλεγκτες και αδιαφανείς δημόσιες δαπάνες και αυξανόμενη φτώχεια».
Επισήμανε ότι «το σημερινό οικονομικό μοντέλο δεν είναι πλέον βιώσιμο» και ότι «ο εθνικός πλούτος της Λιβύης απορροφάται σε μια στρεβλή πολιτική οικονομία που τροφοδοτεί ανεξέλεγκτες δαπάνες και εργαλειοποιεί τα έσοδα από το πετρέλαιο».
Ως θετική εξέλιξη χαρακτήρισε τη συμφωνία της 11ης Απριλίου για ενιαίο πλαίσιο δημοσίων δαπανών, επισημαίνοντας πως η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από «την αποτελεσματική εφαρμογή και την ανεξάρτητη εποπτεία των δημόσιων δαπανών».
Ασφάλεια και δικαιοσύνη
Αναφερόμενη στην ασφάλεια, η κ. Τέτε σημείωσε ότι, παρά την απουσία καταγεγραμμένων παραβιάσεων της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός του 2020, «η κατάσταση ασφαλείας παραμένει εύθραυστη». Επεσήμανε συγκρούσεις στη δυτική χώρα και συνεχιζόμενη ροή όπλων «κατά παράβαση του εμπάργκο όπλων».
Ως θετικό στοιχείο ανέφερε την κοινή στρατιωτική άσκηση στη Σύρτη μεταξύ στρατιωτικών δυνάμεων ανατολικής και δυτικής Λιβύης, χαρακτηρίζοντάς την «δομικό στοιχείο για την προώθηση της ενοποίησης των στρατιωτικών και των θεσμών ασφαλείας».
Η αξιωματούχος εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία για τη συνεχιζόμενη διάσπαση της δικαιοσύνης, υπογραμμίζοντας ότι η ύπαρξη «δύο παράλληλων Ανώτατων Δικαστικών Συμβουλίων» εντείνει τη θεσμική αστάθεια και τη νομική αβεβαιότητα.
Παράλληλα, έκανε λόγο για «αναφορές αυθαίρετων κρατήσεων, εκφοβισμού και αντιποίνων», καθώς και για επιθέσεις κατά της κοινότητας των Σούφι, που «υπογραμμίζουν τους κινδύνους για τη θρησκευτική ελευθερία και την κοινωνική συνοχή».
Έκκληση για ενότητα και εκλογές
Κλείνοντας, η κ. Τέτε κάλεσε το Συμβούλιο Ασφαλείας να αξιοποιήσει τη συλλογική του επιρροή ώστε «οι Λίβυοι ηγέτες να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους για ενοποίηση των θεσμών και προώθηση εθνικών εκλογών».
Προειδοποίησε ότι «η ανοχή προς τους φορείς του status quo θα υπονομεύσει τις προσπάθειες διατήρησης της ενότητας και του πλούτου της χώρας και θα καθυστερήσει την πορεία προς διαρκή ειρήνη, σταθερότητα και ανάπτυξη».
Η τοποθέτηση της Ελλάδας
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας, πρέσβυς Αγ. Μπαλτά, τόνισε ότι ο πολιτικός χάρτης πορείας του ΟΗΕ που παρουσίασε η Ειδική Απεσταλμένη παραμένει η πιο βιώσιμη οδός προς την ενοποίηση των κρατικών θεσμών και την επίτευξη μιας συνολικής και διαρκούς ειρήνης στη Λιβύη.
Η κ. Μπαλτά χαιρέτισε τις πρωτοβουλίες που ενθαρρύνουν τον διάλογο μεταξύ των δύο πλευρών, στο μέτρο που ενισχύουν τις προσπάθειες υπό την ηγεσία του ΟΗΕ.
Αναφέρθηκε στις θετικές εξελίξεις, όπως η προώθηση του δομημένου διαλόγου, η συμφωνία για ενοποιημένο προϋπολογισμό και η διεξαγωγή κοινών στρατιωτικών ασκήσεων, μέσω της διαμεσολάβησης των ΗΠΑ.
Παράλληλα, χαιρέτισε την ομόφωνη έγκριση της Απόφασης 2819 του Συμβουλίου Ασφαλείας, με την οποία ανανεώνεται το καθεστώς κυρώσεων κατά της Λιβύης και καλούνται τα κράτη μέλη και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να στηρίξουν έναν ολοκληρωμένο έλεγχο της Λιβυκής Αρχής Επενδύσεων (LIA).
«Είναι πλέον ουσιώδες να οριστικοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση η Ειδοποίηση Συνδρομής για την Εφαρμογή της παραγράφου 14 της Απόφασης 2769 — της οποίας την έκδοση είχε ζητήσει η Ελλάδα — ώστε να παρασχεθεί η αναγκαία σαφήνεια και να διευκολυνθεί η αποτελεσματική διαχείριση των κεφαλαίων της Λιβυκής Αρχής Επενδύσεων», υπογράμμισε η κ. Μπαλτά.
Η πρέσβυς πρόσθεσε ότι η Ελλάδα, ως «διαχρονικός εταίρος της Λιβύης και με πλήρη στήριξη στην κυριαρχία, ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα της γειτονικής της χώρας», στηρίζει σταθερά τις προσπάθειες για την προώθηση της πολιτικής διαδικασίας και την επίτευξη μιας ισχυρής, σταθερής και ενωμένης Λιβύης, απαλλαγμένης από ξένη παρέμβαση.