Οι ένοπλες συγκρούσεις και η βία ανάγκασαν το 2025 περισσότερους ανθρώπους να εκτοπιστούν εντός των χωρών τους σε σχέση με τις φυσικές καταστροφές, σύμφωνα με έκθεση που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα. Το φαινόμενο έφτασε σε επίπεδο ρεκόρ, με 32 εκατομμύρια νέους εκτοπισμούς, κυρίως στο Ιράν και στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Συνολικά, καταγράφηκαν 82,2 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένοι, ο δεύτερος υψηλότερος αριθμός στην ιστορία, λίγο χαμηλότερος από το τραγικό ρεκόρ του 2024. Τα στοιχεία προέρχονται από την ετήσια έκθεση του Παρατηρητηρίου Εσωτερικού Εκτοπισμού (IDMC) και του Νορβηγικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (NRC).
«Οι αριθμοί παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο η Τρέισι Λούκας, διευθύντρια του IDMC, χαρακτηρίζοντας τις τάσεις στους εκτοπισμούς ως σήμα συναγερμού.
Το 2025 σημειώθηκαν 65,8 εκατομμύρια νέοι εσωτερικοί εκτοπισμοί, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων επανειλημμένων μετακινήσεων. Από αυτούς, οι 32,3 εκατομμύρια οφείλονταν σε συγκρούσεις και βία, αύξηση κατά 60% σε σχέση με το 2024, ενώ 29,9 εκατομμύρια προκλήθηκαν από φυσικές καταστροφές, όπως πλημμύρες. Είναι η πρώτη φορά που οι συγκρούσεις ξεπερνούν τις καταστροφές ως κύρια αιτία εκτοπισμού.
«Δεν είχαμε καταγράψει ποτέ τόσο ιλιγγιώδη αριθμό εκτοπισμών οφειλόμενων σε συγκρούσεις», ανέφερε η κ. Λούκας.
«Παγκόσμια κατάρρευση»
Οι εκτοπισμοί παραμένουν γεωγραφικά συγκεντρωμένοι, με το Ιράν και τη ΛΔ Κονγκό να καταγράφουν τα δύο τρίτα των νέων εκτοπισμών λόγω συγκρούσεων, περίπου 10 εκατομμύρια σε κάθε χώρα. Σχεδόν οι μισοί από τους 68,6 εκατομμύρια εκτοπισμένους εξαιτίας συγκρούσεων εντοπίζονται σε πέντε χώρες: Σουδάν, Κολομβία, Συρία, Υεμένη και Αφγανιστάν.
«Ο εσωτερικός εκτοπισμός δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων μαρτυρά την παγκόσμια κατάρρευση της πρόληψης συγκρούσεων και της προστασίας των αμάχων», δήλωσε ο Γιαν Έγκελαντ, διευθυντής του NRC. Καθώς νέες κρίσεις προστίθενται στις ήδη υπάρχουσες, οι εκτοπισμοί λόγω βίας αναμένεται να αυξηθούν.
«Αναρίθμητες οικογένειες επιστρέφουν στα κατεστραμμένα σπίτια τους και βρίσκονται μπροστά σε ανύπαρκτες υπηρεσίες», πρόσθεσε ο κ. Έγκελαντ, επισημαίνοντας ότι «από τη ΛΔ Κονγκό ως το Σουδάν, περνώντας από το Ιράν και τον Λίβανο, εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί σε ήδη υπερφορτωμένα επίπεδα».
Εκτοπισμοί εξαιτίας καταστροφών
Η έκθεση αναφέρει μείωση κατά 35% στους εκτοπισμούς λόγω φυσικών καταστροφών σε σχέση με τα «εξαιρετικά υψηλά επίπεδα» του 2024. Οι προηγούμενοι αριθμοί ήταν 13% υψηλότεροι από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας. Παρά τη μείωση, η κλιματική αλλαγή συνεχίζει να προκαλεί μαζικούς εκτοπισμούς, ακόμη και σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ασφαλείς.
Οι δασικές πυρκαγιές αναφέρονται ως αυξανόμενη αιτία εκτοπισμού, με περίπου 700.000 ανθρώπους να αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους το 2025. Η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη για σημαντικές επενδύσεις στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Μειωμένη χρηματοδότηση και έλλειψη δεδομένων
Οι ανησυχητικοί αριθμοί δημοσιοποιούνται ενώ οι ανθρωπιστικές οργανώσεις αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες λόγω περικοπών στη χρηματοδότηση, κυρίως απόφαση της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και από άλλες χώρες. Οι ΗΠΑ υπήρξαν ιστορικά ο μεγαλύτερος δωρητής.
Οι εσωτερικά εκτοπισμένοι, λιγότερο ορατοί από τους πρόσφυγες, πλήττονται περισσότερο από τις περικοπές, ενώ η μείωση των διαθέσιμων δεδομένων δυσχεραίνει περαιτέρω την ανταπόκριση. Σύμφωνα με την κ. Λούκας, η μείωση της διαθεσιμότητας δεδομένων έφθασε το 15% στις χώρες που παρακολουθούνται.
«Τα αξιόπιστα δεδομένα για τους εσωτερικούς εκτοπισμούς είναι απολύτως απαραίτητα για να κατανοηθούν οι ανάγκες και οι κίνδυνοι και για να διαμορφωθούν πολιτικές αντάξιες των προκλήσεων», κατέληξε η κ. Λούκας.