Η «ατσάλινη φιλία» Σερβίας και Κίνας επιβεβαιώθηκε εκ νέου κατά τη συνάντηση των προέδρων Αλεξάνταρ Βούτσιτς και Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο. Ο Σέρβος πρόεδρος πραγματοποιεί από τις 24 Μαΐου τετραήμερη επίσημη επίσκεψη στην Κίνα. Ο Σι Τζινπίνγκ, υποδεχόμενος τον Βούτσιτς, δήλωσε: «Είμαι βέβαιος ότι η επίσκεψή σας θα αποτελέσει ένα νέο ορόσημο στις διμερείς σχέσεις και τους δεσμούς μας και ότι η στρατηγική μας συνεργασία θα ανέλθει σε νέα ύψη».
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ο Κινέζος πρόεδρος απένειμε στον Αλεξάνταρ Βούτσιτς το «Παράσημο της Φιλίας», την ανώτατη τιμητική διάκριση της Κίνας για ξένους ηγέτες. Η διάκριση αυτή καθιερώθηκε το 2018 και ο πρώτος που την έλαβε ήταν ο Βλαντιμιρ Πούτιν.
Οι δύο ηγέτες υπέγραψαν κοινή δήλωση «για τη μακροπρόθεσμη προώθηση και οικοδόμηση μιας κοινότητας Σερβίας-Κίνας με κοινό μέλλον στη νέα εποχή». Σε επίπεδο αντιπροσωπειών υπογράφηκαν συνολικά 30 συμφωνίες και μνημόνια συνεργασίας, με έμφαση στην οικονομία και τις επενδύσεις.
Στρατηγική συνεργασία και οικονομικές σχέσεις
Η Σερβία άρχισε να αναπτύσσει σχέσεις στρατηγικού εταίρου με την Κίνα το 2014 και σήμερα αποτελεί τον σημαντικότερο εταίρο του Πεκίνου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Μετά την αλλαγή εξουσίας στην Ουγγαρία και την πτώση του Βίκτωρ Όρμπαν, η σημασία της Σερβίας για την Κίνα αυξήθηκε. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συγκυρία, διαβεβαιώνοντας ότι «θα παραμείνει αφοσιωμένος στην ατσάλινη φιλία των δύο χωρών».
Η Σερβία έχει την πιο ανεπτυγμένη σχέση με την Κίνα από όλες τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, μέσα από διακρατικές συμφωνίες, κινεζικά εργοστάσια και ορυχεία, καθώς και δάνεια για μεγάλα έργα υποδομής. Οι κινεζικές επενδύσεις ακολούθησαν ανοδική πορεία για περίπου δέκα χρόνια, έως τα τέλη του 2024, όταν άρχισαν να μειώνονται αισθητά.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το 2025 οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ) από την Κίνα δεν ξεπέρασαν τα δέκα εκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 6,4% του ΑΕΠ την περίοδο 2018-2024. Αναλυτές τονίζουν ότι η Σερβία δυσκολεύεται να απορροφήσει μεγάλες επενδύσεις λόγω έλλειψης εργατικού δυναμικού, ενώ οι Κινέζοι έχουν σχεδόν εξαντλήσει τις δυνατότητες εκμετάλλευσης φυσικών πόρων.
Ως εκ τούτου, στόχος της επίσκεψης Βούτσιτς είναι η προσέλκυση επενδύσεων σε νέες τεχνολογίες και στην τεχνητή νοημοσύνη. Ο ίδιος ανακοίνωσε ότι έως το 2027 οι κινεζικές επενδύσεις στους τομείς αυτούς θα φθάσουν το ένα δισεκατομμύριο ευρώ.
Συνεργασία στον στρατιωτικό τομέα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών. Τον Ιούλιο του 2025 οι ειδικές δυνάμεις Σερβίας και Κίνας πραγματοποίησαν την πρώτη κοινή στρατιωτική άσκηση. Η Σερβία είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα, εκτός από τη Λευκορωσία, που αγοράζει προηγμένα κινεζικά όπλα, με το 61% των οπλικών της συστημάτων να προέρχεται από την Κίνα.
Στο οπλοστάσιο των σερβικών ενόπλων δυνάμεων περιλαμβάνονται τα αντιαεροπορικά συστήματα FK-3 και HQ-17AE, ενώ σχεδιάζεται η απόκτηση του συστήματος μεγάλου βεληνεκούς HQ-9B.
Η Σερβία διαθέτει επίσης τα κινεζικά μαχητικά ντρόουν CH-92A και CH-95, με το δεύτερο να αποτελεί πιο προηγμένη έκδοση, προσφέροντας μεγαλύτερο ωφέλιμο φορτίο και εμβέλεια.
Τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους ανακοινώθηκε ότι η Σερβία προμηθεύτηκε υπερηχητικούς πυραύλους από την Κίνα, με βεληνεκές έως 400 χιλιόμετρα, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις από γειτονικές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ.
Από το Πεκίνο, ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς ανακοίνωσε επίσης το ενδεχόμενο προμήθειας μαχητικών αεροσκαφών J-10 και συστημάτων λέιζερ κατά των ντρόουν από την Κίνα, ενισχύοντας περαιτέρω τη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών.